KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 9.
10-letni Karol jest dzieckiem z niedosłuchem i nosi aparat słuchowy. Często jest narażony na złośliwe uwagi ze strony kolegów, przez co izoluje się i nie nawiązuje relacji z kolegami. Który problem chłopca można rozpoznać na podstawie opisu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na powtarzane doświadczenie przykrych komentarzy i wykluczania przez rówieśników, czego skutkiem jest wycofanie i unikanie kontaktów.
Taki zestaw objawów najpełniej odpowiada poczuciu odrzucenia (brak przynależności, osamotnienie), a nie postawie roszczeniowej czy niedostosowaniu społecznemu.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie kluczowe są dwa elementy: negatywne reakcje grupy rówieśniczej (złośliwe uwagi) oraz reakcja dziecka (izolowanie się, brak nawiązywania relacji). Taki mechanizm najczęściej oznacza, że dziecko doświadcza odrzucenia i braku akceptacji ze strony grupy, co prowadzi do wycofania społecznego i poczucia osamotnienia.

Odpowiedź "Poczucie odrzucenia." jest trafna, ponieważ bezpośrednio łączy przyczynę (wykluczające zachowania rówieśników) ze skutkiem (unikanie kontaktów, izolacja). U dziecka z widoczną różnicą (np. aparat słuchowy) ryzyko stygmatyzacji w grupie bywa większe, a wycofanie może pełnić funkcję ochronną: zmniejsza liczbę sytuacji, w których dziecko naraża się na kolejne przykre komentarze.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Wytworzenie się postawy roszczeniowej." Postawa roszczeniowa dotyczy wzorca oczekiwań i zachowań wobec otoczenia (np. domaganie się przywilejów, trudność w przyjmowaniu odmowy). W opisie nie ma żądań ani zachowań eksponujących roszczenia — jest raczej wycofanie.
  • "Niedostosowanie społeczne." To pojęcie odnosi się zwykle do trwałych trudności w respektowaniu norm społecznych, zachowań problemowych, konfliktów z autorytetami czy łamania zasad. Tutaj chłopiec nie przejawia zachowań antyspołecznych; przeciwnie — ogranicza kontakty z powodu negatywnych doświadczeń.
  • "Brak akceptacji własnej niepełnosprawności." To mogłoby się objawiać wstydem z powodu aparatu, zaprzeczaniem trudnościom, ukrywaniem sprzętu lub niechęcią do korzystania z pomocy. W opisie nie ma informacji o stosunku Karola do aparatu lub własnego niedosłuchu; podkreślono natomiast reakcję na drwiny rówieśników, co bardziej wskazuje na odrzucenie przez otoczenie niż na nieakceptację siebie.

W praktyce terapii zajęciowej rozpoznanie "poczucia odrzucenia" pomaga dobrać działania: wzmacnianie samooceny, trening umiejętności społecznych, ćwiczenie asertywnych reakcji, a także współpraca z rodziną i szkołą w celu ograniczania przemocy rówieśniczej i budowania bezpiecznego środowiska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Poczucie odrzucenia to stan, w którym dziecko odbiera sygnały, że nie jest akceptowane lub jest wykluczane z grupy (np. przez drwiny, ignorowanie, odsuwanie). Często skutkuje smutkiem, lękiem społecznym, wycofaniem i unikaniem kontaktów, aby zmniejszyć ryzyko kolejnych przykrych doświadczeń.
Izolacja może być reakcją obronną na złośliwe uwagi i stygmatyzację. Dziecko ogranicza relacje, bo kojarzą się z ośmieszeniem lub odrzuceniem. Ważne jest odróżnienie: wycofanie nie musi oznaczać "złej woli" ani niedostosowania, tylko konsekwencję trudnych relacji rówieśniczych.
Przy odrzuceniu rówieśniczym przyczyną jest zachowanie grupy wobec dziecka (wykluczanie, drwiny), a reakcją bywa wycofanie. Niedostosowanie społeczne częściej wiąże się z trwałymi zachowaniami naruszającymi normy (agresja, konflikty z zasadami). W opisie z wycofaniem zwykle dominuje temat odrzucenia.
Najmocniejsze przesłanki to: powtarzane złośliwe uwagi ze strony rówieśników oraz skutek w postaci izolowania się i nienawiązywania relacji. To typowy układ: negatywne doświadczenia w grupie → spadek poczucia przynależności → wycofanie i unikanie kontaktów.
Pomocne są m.in.: trening umiejętności społecznych (rozpoczynanie rozmowy, podtrzymanie kontaktu), wzmacnianie samooceny przez sukces w aktywnościach, ćwiczenie asertywności i komunikatów "ja", a także zajęcia grupowe w bezpiecznych warunkach. Często potrzebna jest współpraca ze szkołą i rodzicami.
Zwykle nie. Postawa roszczeniowa dotyczy domagania się szczególnego traktowania i trudności w przyjmowaniu odmowy, a nie unikania relacji. Jeśli w opisie dominują drwiny i wycofanie, bardziej prawdopodobne jest poczucie odrzucenia lub lęk przed ponownym zranieniem niż roszczeniowość.
Przemoc rówieśnicza (w tym drwiny i wykluczanie) często prowadzi do unikania kontaktów, spadku zaufania do grupy, obniżenia samooceny i pogorszenia nastroju. Dziecko może przestać inicjować rozmowy, rzadziej bawić się z innymi i wybierać samotność, bo czuje się niechciane.
Może się objawiać wstydem związanym ze sprzętem (np. ukrywaniem aparatu), niechęcią do jego noszenia, zaprzeczaniem trudnościom lub silnym unikaniem sytuacji, w których niedosłuch "wychodzi na jaw". Jeśli opis skupia się na drwinach rówieśników, a nie na postawie dziecka wobec siebie, to nie jest główny trop.
Częsty błąd to wybór "poważniej brzmiącej" kategorii (np. niedostosowanie społeczne) bez analizy przyczyny i skutku. Drugi błąd to skupienie się na samej niepełnosprawności i automatyczne wskazanie braku akceptacji, mimo że opis podkreśla odrzucenie przez otoczenie. Warto czytać: kto inicjuje problem i jaka jest reakcja dziecka.
Najpierw wyłap słowa-klucze: "złośliwe uwagi", "wykluczanie", "izoluje się", "nie nawiązuje relacji". Potem dopasuj pojęcie, które opisuje mechanizm relacyjny (odrzucenie) zamiast etykiety zachowania (niedostosowanie). Na końcu sprawdź, czy odpowiedź nie wymaga informacji, których w opisie nie podano.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN: hasło "odrzucenie" (znaczenie i użycie), https://sjp.pwn.pl/szukaj/odrzucenie.html (dostęp 2026-03-01)
  • UNICEF Parenting: "Bullying: what it is and how to stop it" (definicja i skutki dla dziecka), https://www.unicef.org/parenting/child-care/bullying (dostęp 2026-03-01)
  • American Psychological Association (APA) Dictionary of Psychology: "rejection" (pojęcie i kontekst psychologiczny), https://dictionary.apa.org/rejection (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii rozwojowej (okres późnego dzieciństwa)
  • Materiały edukacyjne o przemocy i odrzuceniu rówieśniczym (bullying) dla profesjonalistów i rodziców
  • Skrypty z komunikacji interpersonalnej i treningu umiejętności społecznych u dzieci

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego