KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 22.
26-letnia pani Ewa z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym jest bardzo niesamodzielna z powodu nadopiekuńczej postawy rodziców. Który z wymienionych rodzajów zajęć terapeuta powinien zaproponować pani Ewie, by zwiększyć jej stopień samodzielności w wykonywaniu codziennych czynności?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zajęcia w pracowni kulinarnej najbezpośredniej ćwiczą czynności dnia codziennego: planowanie, sekwencję działań, higienę, organizację miejsca pracy i bezpieczeństwo. Umiejętności te łatwo przenieść do domu, co sprzyja wzrostowi samodzielności osoby nadmiernie wyręczanej. Pozostałe propozycje mają mniej funkcjonalny transfer na samoobsługę.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest sformułowanie: zwiększyć stopień samodzielności w wykonywaniu codziennych czynności. W terapii zajęciowej oznacza to dobór takich aktywności, które mają wysoki transfer na realne funkcjonowanie w domu (samoobsługa i zadania dnia codziennego), a nie tylko ogólne wsparcie emocjonalne czy rozwój zainteresowań.

Odpowiedź "Zajęcia w pracowni kulinarnej." jest trafna, ponieważ trening kulinarny uczy wielu elementów niezbędnych do samodzielności: planowania (co i w jakiej kolejności zrobić), przygotowania stanowiska, utrzymania higieny, odmierzania, kontrolowania czasu, sprzątania po pracy oraz zasad bezpieczeństwa. Są to kompetencje wykorzystywane w codziennym życiu niemal każdego dnia. Dodatkowo osoba nadmiernie wyręczana może doświadczyć sprawczości: "potrafię zrobić coś użytecznego dla siebie i innych".

Odpowiedź "Muzykoterapię receptywną." zwykle traktuje się jako formę wspierającą (relaksacja, regulacja emocji, obniżanie napięcia). Może mieć wartość terapeutyczną, ale nie stanowi najbardziej bezpośredniego treningu czynności samoobsługowych, więc w kontekście pytania jest mniej adekwatna.

Odpowiedź "Biblioterapię aktywną." może rozwijać komunikację, refleksję, rozumienie sytuacji społecznych i motywację, jednak jej przełożenie na praktyczne wykonywanie czynności (np. przygotowanie posiłku, organizacja dnia) jest zwykle pośrednie i wymaga dodatkowych treningów funkcjonalnych.

Odpowiedź "Zajęcia w pracowni wikliniarskiej." wzmacnia sprawność manualną, koordynację i wytrwałość, ale produktywność i technika rękodzielnicza nie są tożsame z codzienną samoobsługą. Transfer na czynności domowe bywa ograniczony, dlatego ta propozycja nie jest najlepszym wyborem przy celu stricte usamodzielniającym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "samodzielność w codziennych czynnościach", szukaj odpowiedzi, która ćwiczy funkcję użytkową i daje możliwość praktyki krok po kroku w warunkach zbliżonych do życia domowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czynności dnia codziennego to aktywności potrzebne do funkcjonowania w domu i środowisku, np. samoobsługa, przygotowanie posiłków, dbanie o porządek i organizacja prostych obowiązków. W terapii zajęciowej ćwiczy się je praktycznie, krok po kroku, aby zwiększać niezależność.
Zajęcia kulinarne uczą planowania i sekwencjonowania działań, utrzymania higieny, bezpiecznego korzystania ze sprzętu oraz sprzątania po pracy. Dają też szybki, widoczny efekt (posiłek), co wzmacnia motywację i poczucie sprawczości, szczególnie u osób wyręczanych w domu.
Muzykoterapia receptywna najczęściej wspiera relaks, regulację emocji i obniżenie napięcia. To może poprawiać ogólne funkcjonowanie, ale nie ćwiczy bezpośrednio konkretnych zadań samoobsługowych (np. przygotowania jedzenia). W pytaniach o samodzielność zwykle wybiera się aktywności o wyraźnym transferze funkcjonalnym.
Biblioterapia aktywna bywa przydatna, gdy celem jest rozwijanie komunikacji, rozumienia sytuacji społecznych, nazywania emocji lub budowanie motywacji. Może wspierać proces usamodzielniania, ale zwykle jako element uzupełniający. Do nauki codziennych czynności potrzebny jest dodatkowo trening praktyczny.
Rękodzieło rozwija sprawność manualną, koordynację, cierpliwość i koncentrację, co może pośrednio pomagać. Jednak nie zawsze przekłada się wprost na wykonywanie codziennych obowiązków. Jeśli celem jest samoobsługa i niezależność, lepsze są zajęcia, które bezpośrednio ćwiczą zadania domowe.
Warto wybierać aktywności, które prowadzą do realnych ról i obowiązków w domu (np. przygotowanie posiłku, porządkowanie). Równolegle planuje się stopniowe zwiększanie odpowiedzialności i ograniczanie wyręczania. Pomaga też ustalenie z rodziną jasnych zasad: co pacjent robi sam, a co tylko z asekuracją.
Ćwiczy się m.in. planowanie, przewidywanie kolejnych kroków, kontrolę czasu, podzielność uwagi, organizację przestrzeni, dobór narzędzi oraz kończenie zadania. To tzw. funkcje wykonawcze, które często wymagają wsparcia u osób z niepełnosprawnością intelektualną, a jednocześnie są kluczowe dla samodzielności.
Częsty błąd to wybór aktywności "terapeutycznej" w potocznym sensie (relaks, rozmowa) zamiast tej, która ma najwyższy transfer na codzienne zadania. Inny błąd to ignorowanie celu z treści pytania i kierowanie się własnymi preferencjami lub atrakcyjnością zajęć, a nie funkcjonalnością.
Transfer to przeniesienie wyćwiczonej umiejętności z warunków terapii do realnego życia (np. z pracowni do kuchni domowej). Im bardziej aktywność jest podobna do codziennego zadania i im częściej pacjent ją powtarza w praktyce, tym większa szansa na transfer i trwały wzrost samodzielności.
Ćwicz analizę celu: najpierw nazwij, jaka funkcja ma się poprawić (np. samoobsługa), potem dobierz aktywność o największym przełożeniu na życie. Ucz się kojarzyć typy pracowni (kulinaria, gospodarstwo domowe, trening umiejętności) z konkretnymi deficytami i z mierzalnymi efektami.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zajęcia w pracowni kulinarnej najbezpośredniej ćwiczą czynności dnia codziennego: planowanie, sekwencję działań, higienę, organizację miejsca pracy i bezpieczeństwo.

Źródła:

  • World Health Organization (WHO): International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF), 2001.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z terapii zajęciowej dotyczące treningu samoobsługi i czynności dnia codziennego
  • Opis studiów przypadków i arkusze planowania zajęć (cele, etapy, kryteria oceny)
  • Publikacje i narzędzia oceny funkcjonalnej oparte o model funkcjonowania i aktywności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego