KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 34.
30-letnia kobieta cztery miesiące temu z powodu raka kości przeszła amputację kończyny dolnej i leczenie onkologiczne. Ze względu na stan zdrowia i długi pobyt w szpitalu jej dziecko znalazło się w placówce opiekuńczej. Podopieczna nie wychodzi z domu, nie radzi sobie z prowadzeniem gospodarstwa domowego, często płacze, tęskni za dzieckiem. Najwłaściwszym rodzajem pomocy podopiecznej jest wsparcie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najbardziej adekwatne jest wsparcie emocjonalne i świadczenie usług, bo podopieczna przeżywa silne obciążenie psychiczne (płacz, izolacja, tęsknota) oraz ma realne trudności w codziennym funkcjonowaniu (prowadzenie domu). Sama informacja lub aktywizacja zawodowa nie odpowiadają na pilne potrzeby tej sytuacji.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji kluczowe są dwie grupy potrzeb: emocjonalne oraz praktyczne. Podopieczna jest krótko po amputacji i leczeniu onkologicznym, ma za sobą długą hospitalizację, a dodatkowo doświadcza rozłąki z dzieckiem. Objawy takie jak częsty płacz, wycofanie z domu i nasilona tęsknota wskazują na przeciążenie emocjonalne i kryzys adaptacyjny. Równocześnie nie radzi sobie z prowadzeniem gospodarstwa domowego, co oznacza ograniczoną sprawność w codziennych czynnościach.

Dlatego właściwe jest połączenie dwóch form pomocy:

  • wsparcie emocjonalne – obecność, wysłuchanie, empatyczna rozmowa, wzmacnianie poczucia bezpieczeństwa i sprawczości, pomoc w nazywaniu emocji i w przechodzeniu przez proces adaptacji;
  • świadczenie usług (wsparcie instrumentalne) – realna pomoc w organizacji i wykonywaniu czynności dnia codziennego oraz w koordynacji potrzeb (np. dom, załatwianie spraw, organizowanie wsparcia środowiskowego).

Odpowiedź "informacyjne i zawodowe" jest nieadekwatna, bo przekazanie informacji lub doradztwo nie rozwiążą ani aktualnego cierpienia emocjonalnego, ani braków w samoorganizacji dnia. Odpowiedź "zawodowe i świadczenie usług" pomija dominujący komponent emocjonalny – aktywizacja zawodowa może być ważna później, ale w tym momencie pierwszeństwo mają stabilizacja emocji i wsparcie w funkcjonowaniu. Odpowiedź "wartościujące i rozwoju" jest zbyt ogólna i nie odpowiada na pilną potrzebę odciążenia w obowiązkach oraz wsparcia w kryzysie po utracie sprawności i rozłące z dzieckiem.

Dla asystenta osoby z niepełnosprawnością praktyczną wskazówką jest zasada: gdy występują jednocześnie silne objawy obniżenia nastroju/izolacji oraz trudności w codziennych zadaniach, plan wsparcia powinien łączyć komponent emocjonalny z usługowym, zamiast skupiać się wyłącznie na informowaniu lub aktywizacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wsparcie emocjonalne to pomoc polegająca na empatii, wysłuchaniu, akceptacji i dawaniu poczucia bezpieczeństwa. W praktyce obejmuje m.in. spokojną rozmowę, aktywne słuchanie, nazywanie emocji oraz towarzyszenie w kryzysie. Nie zastępuje terapii, ale pomaga przetrwać trudny etap i zwiększa motywację do działania.
"Świadczenie usług" (wsparcie instrumentalne) to praktyczna pomoc w codziennym funkcjonowaniu. Może obejmować organizację zakupów, posiłków, porządków, transportu, kontaktów z instytucjami i planowania dnia. Celem jest odciążenie osoby, która chwilowo nie radzi sobie z obowiązkami z powodu stanu zdrowia lub ograniczeń.
Po amputacji często pojawia się żałoba po utraconej sprawności, lęk o przyszłość i spadek poczucia kontroli. Objawy takie jak płacz, wycofanie i rezygnacja wskazują na duże obciążenie psychiczne. Wsparcie emocjonalne pomaga zmniejszyć napięcie, uporządkować przeżycia i bezpieczniej przechodzić proces adaptacji.
Jeśli osoba ma nie tylko pytania "co zrobić", ale także wyraźne objawy przeciążenia (płacz, izolacja, bezradność) oraz realne trudności w czynnościach dnia codziennego, sama informacja zwykle nie zmienia sytuacji. Wtedy potrzebne jest jednocześnie wsparcie emocjonalne i konkretna pomoc w organizacji lub wykonaniu zadań.
Wsparcie zawodowe jest kluczowe, gdy stan zdrowia jest ustabilizowany, osoba ma zasoby psychiczne na planowanie i chce wracać do aktywności zawodowej lub ją zmieniać. W ostrym kryzysie po ciężkim leczeniu priorytetem bywa stabilizacja emocjonalna i odzyskanie podstawowej samodzielności, dopiero potem cele zawodowe.
Częsty błąd to wybór "doradztwa" lub "aktywności zawodowej" tylko dlatego, że brzmi konkretnie. Inny błąd polega na skupieniu się wyłącznie na deficytach funkcjonalnych (dom, zakupy) i pominięciu cierpienia emocjonalnego. W zadaniach egzaminacyjnych warto analizować zarówno emocje, jak i sprawność w codzienności.
Asystent może zapewnić spokojny kontakt, aktywnie słuchać, zachęcać do małych kroków (np. krótkie wyjście, stały plan dnia) oraz pomóc w organizacji wsparcia środowiskowego. Ważne jest też obserwowanie sygnałów pogorszenia i motywowanie do konsultacji specjalistycznej, jeśli objawy są nasilone lub długotrwałe.
Gdy pojawiają się trudności w prowadzeniu domu, zwykle potrzebne jest wsparcie usługowe (instrumentalne): pomoc w zakupach, porządkach, posiłkach i organizacji dnia. Dobrą praktyką jest łączenie tego z uczeniem prostych strategii samodzielności (rutyny, listy zadań), o ile stan zdrowia na to pozwala.
Rozłąka z dzieckiem jest silnym stresorem i może nasilać poczucie winy, bezradności oraz smutek. W takich warunkach osoba może wycofać się społecznie i tracić motywację do rehabilitacji czy codziennych działań. Wsparcie emocjonalne pomaga regulować napięcie i wzmacniać nadzieję oraz sprawczość w kontakcie z rodziną.
Ucz się poprzez scenariusze: do każdego opisu osoby wypisz (1) emocje i objawy, (2) braki w funkcjonowaniu, (3) potrzebną formę wsparcia. Ćwicz rozróżnianie: emocjonalne (uczucia), informacyjne (wiedza), usługowe/instrumentalne (działanie), wartościujące (ocena/uznanie). Na egzaminie szukaj słów-kluczy w opisie sytuacji.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Sama informacja lub aktywizacja zawodowa nie odpowiadają na pilne potrzeby tej sytuacji."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN, hasło: "wsparcie społeczne" (definicje i typy wsparcia) – https://encyklopedia.pwn.pl/ (wyszukiwanie hasła) – dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), hasło: "Wsparcie społeczne" (podstawowe kategorie wsparcia: emocjonalne, informacyjne, instrumentalne) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wsparcie_spo%C5%82eczne – dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), hasło: "Amputacja" (kontekst medyczny i rehabilitacyjny; konsekwencje funkcjonalne) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Amputacja – dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z zakresu wsparcia społecznego i komunikacji pomocowej w pracy opiekuńczej
  • Materiały szkoleniowe z aktywnego słuchania, interwencji kryzysowej i pracy z osobą po utracie sprawności
  • Publikacje o rehabilitacji i adaptacji po amputacji (aspekty psychospołeczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego