KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 2.
63-letnia pacjentka, przebywająca na oddziale ortopedycznym po zabiegu amputacji kończyny dolnej, obawia się utraty samodzielności, jest drażliwa, przygnębiona i odmawia współpracy w rehabilitacji. Jaki nastrój występuje u pacjentki?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obniżony nastrój rozpoznaje się po dominującym przygnębieniu, pesymizmie i obawach, często z towarzyszącą drażliwością oraz spadkiem motywacji. Opis pacjentki (przygnębienie, drażliwość, lęk o utratę samodzielności, odmowa rehabilitacji) najlepiej odpowiada właśnie obniżonemu nastrojowi.

Pełne wyjaśnienie:

Nastrój to względnie długotrwały, dominujący stan emocjonalny, który "barwi" zachowanie i sposób reagowania. W praktyce klinicznej (także w pracy opiekuna medycznego) ocenia się go głównie na podstawie obserwacji i rozmowy: treści wypowiedzi, poziomu energii, motywacji do współpracy i ogólnej ekspresji.

W przedstawionej sytuacji pacjentka po amputacji kończyny dolnej przeżywa silny stres i stratę sprawności. Opis zawiera typowe cechy obniżonego nastroju:

  • przygnębienie (wprost wskazane),
  • obawy/pesymistyczne myślenie o utracie samodzielności,
  • drażliwość, która często współwystępuje z obniżonym nastrojem,
  • spadek motywacji i odmowa współpracy w rehabilitacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wyrównany – oznacza stan bez wyraźnej przewagi smutku/przygnębienia lub euforii. Tu przeważa przygnębienie i negatywne nastawienie, więc nie jest to nastrój wyrównany.
  • Podwyższony – wiąże się z nadmiernie dobrym samopoczuciem, wzmożoną energią, optymizmem lub pobudzeniem. Opis pacjentki jest przeciwny: smutek, drażliwość, wycofanie ze współpracy.
  • Labilny – sugeruje szybkie, częste wahania nastroju (np. nagłe przechodzenie od śmiechu do płaczu). W opisie nie ma informacji o gwałtownych zmianach; jest raczej stałe przygnębienie i drażliwość.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj w opisie słów-kluczy dotyczących dominującej jakości emocjonalnej (np. "przygnębiona", "bezradna", "brak motywacji"). Drażliwość nie musi oznaczać labilności – często towarzyszy obniżonemu nastrojowi, zwłaszcza w sytuacjach stresu i utraty sprawności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nastrój to dłużej utrzymujący się stan emocjonalny, który wpływa na zachowanie, motywację i sposób myślenia. W szpitalu ocenia się go z obserwacji (mimika, aktywność, kontakt) i rozmowy (treść wypowiedzi, obawy, poczucie nadziei).
Wskazują na niego m.in. przygnębienie, pesymistyczne myślenie o przyszłości, płaczliwość lub drażliwość, spadek energii i wycofanie z aktywności. Często pojawia się też brak chęci do współpracy w rehabilitacji i poczucie bezradności.
Drażliwość bywa reakcją na stres, ból, zmęczenie i poczucie straty. Przy obniżonym nastroju tolerancja na frustrację spada, więc pacjent łatwiej reaguje złością lub niechęcią, mimo że dominującą emocją jest smutek i przygnębienie.
Nastrój obniżony to utrzymujące się przygnębienie i spadek motywacji. Nastrój labilny oznacza szybkie, częste wahania (np. nagłe przechodzenie od płaczu do śmiechu). W opisie przypadku trzeba szukać informacji o zmienności, a nie tylko o nerwowości.
Nie zawsze. Odmowa może wynikać z bólu, lęku, braku zrozumienia celu ćwiczeń, wstydu lub zmęczenia. Jednak w połączeniu z przygnębieniem, pesymizmem i wycofaniem może wskazywać na obniżony nastrój i wymagać wsparcia oraz zgłoszenia personelowi.
Warto okazać akceptację emocji, rozmawiać spokojnie, zadawać krótkie pytania i wspierać poczucie sprawczości (małe cele). Należy obserwować nasilenie objawów i przekazać je pielęgniarce/lekarzowi, zwłaszcza gdy spada współpraca lub pojawia się izolacja.
Alarmujące są stałe sformułowania typu: "nie dam rady", "to nie ma sensu", "wszystko stracone", "boję się, że będę ciężarem". W połączeniu z przygnębieniem i rezygnacją mogą wskazywać na obniżony nastrój i potrzebę dodatkowego wsparcia psychicznego.
Gdy utrzymuje się dłużej, nasila się, towarzyszy mu wyraźne wycofanie, brak jedzenia/picia, bezsenność lub brak współpracy w leczeniu. Pilnie zgłasza się też wypowiedzi o beznadziei lub myśli rezygnacyjne. Opiekun medyczny nie diagnozuje, ale ma obowiązek obserwować i informować.
Tak. Podwyższony nastrój wiąże się częściej z nadmiernym optymizmem, pobudzeniem, wzmożoną energią i zmniejszoną potrzebą snu. To inny obraz niż przygnębienie, lęk o przyszłość i spadek motywacji. Dlatego w opisanym przypadku nie pasuje odpowiedź "podwyższony".
Ucz się rozróżniać podstawowe określenia: obniżony, wyrównany, podwyższony, labilny. Ćwicz na krótkich opisach przypadków: podkreśl słowa o dominującej emocji i czasie trwania. Pamiętaj, że drażliwość może współistnieć z obniżonym nastrojem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Obniżony nastrój rozpoznaje się po dominującym przygnębieniu, pesymizmie i obawach, często z towarzyszącą drażliwością oraz spadkiem motywacji."

Źródła:

  • WHO ICD-10 online browser (2019): F32 Depressive episode – opis obniżonego nastroju jako cechy osiowej, https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F32 (dostęp: 2026-02-18)
  • WHO ICD-11: Depressive disorders – opis utrzymującego się obniżonego nastroju jako elementu obrazu klinicznego, https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-02-18)
  • Merck Manual Professional Edition: Depressive Disorders – opis objawów w tym depressed mood i spadku motywacji/aktywności, https://www.merckmanuals.com/professional/psychiatric-disorders/mood-disorders/depressive-disorders (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw psychologii i komunikacji w opiece medycznej (pojęcia: nastrój, emocje, reakcja na stratę)
  • Rozdziały z podręczników pielęgniarstwa/psychiatrii dotyczące zaburzeń nastroju i obserwacji pacjenta
  • Standardy komunikacji terapeutycznej i motywowania do współpracy w rehabilitacji (notatki z zajęć, skrypty uczelni)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego