KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 33.
68-letni mężczyzna po udarze mózgu z niedowładem połowiczym lewostronnym, porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego. Które czynności i w jakiej kolejności powinien wykonać asystent, aby pomóc podopiecznemu bezpiecznie przemieścić się z łóżka na wózek?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Blokada kół stabilizuje wózek i zmniejsza ryzyko upadku. Podniesienie podnóżków usuwa przeszkodę podczas dosuwania i obrotu. U osoby z lewostronnym niedowładem trzeba zabezpieczyć lewą kończynę przed przygnieceniem. Chwyt w pasie i kontrolowany obrót w stronę wózka daje bezpieczne przeniesienie ciężaru.

Pełne wyjaśnienie:

W transferze osoby po udarze z niedowładem połowiczym kluczowe są dwa cele: bezpieczeństwo podopiecznego (brak upadku, brak urazu kończyny porażonej) oraz bezpieczeństwo asystenta (minimalizacja dźwigania i szarpania).

Prawidłowa sekwencja zaczyna się od przygotowania sprzętu. Odpowiedź "Zablokować koła wózka…" jest trafna, bo unieruchomienie wózka zapobiega jego odjechaniu podczas przenoszenia ciężaru ciała. Następnie "podnieść podnóżki" ma sens, ponieważ opuszczone podnóżki często utrudniają dosunięcie stóp i kolan, zahaczają o łóżko lub blokują tor ruchu przy obrocie.

U osoby z lewostronnym niedowładem "zabezpieczyć lewą rękę przed przygnieceniem" jest ważne, bo kończyna porażona bywa gorzej kontrolowana czuciowo-ruchowo; łatwo o zakleszczenie między poręczą łóżka, oparciem wózka lub tułowiem. Końcowa część: "chwycić podopiecznego w pasie i obrócić go w stronę wózka" opisuje stabilną asekurację tułowia. Chwyt w pasie (a nie za ręce) pomaga kontrolować środek ciężkości i ogranicza ryzyko pociągnięcia za bark, co u pacjentów po udarze może sprzyjać bólowi i urazom.

Pozostałe propozycje są ryzykowne: wariant z odblokowaniem kół zwiększa szansę odsunięcia się wózka. Warianty z podtrzymywaniem za ręce mogą prowokować szarpnięcie i niekontrolowany ruch, a także nie chronią kończyny porażonej. Opcja zakładająca "postawienie podopiecznego przed wózkiem" może być nieadekwatna, jeśli pacjent nie ma bezpiecznego stania; wtedy rośnie ryzyko utraty równowagi i upadku.

Na egzaminie warto zapamiętać regułę: najpierw stabilizacja sprzętu, potem usunięcie przeszkód, ochrona strony porażonej i dopiero ruch transferu z kontrolą tułowia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ustaw wózek stabilnie blisko łóżka tak, aby ograniczyć dystans przeniesienia. W praktyce często ustawia się go po stronie sprawniejszej, by ułatwić podopiecznemu obrót i kontrolę tułowia. Kluczowe jest, aby przed ruchem zablokować koła i usunąć przeszkody.
Blokada kół zapobiega odjechaniu wózka w momencie, gdy ciężar ciała przenosi się z łóżka. Bez hamulców nawet niewielki nacisk może spowodować przesunięcie, utratę równowagi i upadek. To podstawowy element procedury bezpieczeństwa w transferach.
Podnóżki zwykle należy unieść lub odsunąć tak, by nie blokowały miejsca na nogi i nie powodowały zahaczenia. Opuszczone podnóżki mogą utrudniać dosunięcie stóp, skręt tułowia i ustawienie kolan, a także zwiększają ryzyko potknięcia lub uderzenia goleni.
Trzeba kontrolować położenie kończyny porażonej (np. lewej ręki) i upewnić się, że nie jest pod ciałem, między barierką a wózkiem ani przyciśnięta do oparcia. Ochrona kończyny zmniejsza ryzyko urazu, bólu oraz niekontrolowanych ruchów wynikających z osłabienia czucia i siły.
W opiece zaleca się unikać podnoszenia lub ciągnięcia za ręce, bo łatwo o szarpnięcie i uraz stawu barkowego, zwłaszcza po udarze. Bezpieczniejsza jest asekuracja tułowia (np. chwyt w pasie) i prowadzenie ruchu w sposób kontrolowany, zgodnie z możliwościami pacjenta.
Typowe błędy to: brak blokady kół, pozostawienie podnóżków w pozycji przeszkadzającej, zbyt dalekie ustawienie wózka, ignorowanie strony porażonej i chwyt za ręce zamiast stabilizacji tułowia. Często problemem jest też pośpiech i pomijanie krótkiej kontroli otoczenia.
Jeśli podopieczny nie utrzymuje stabilnie siadu, ma znaczne zaburzenia równowagi, szybko się męczy lub nie kontroluje kończyn, rośnie ryzyko upadku. Wtedy rozważa się pomoc drugiej osoby lub sprzęt wspomagający (np. pas asekuracyjny). Decyzję warto konsultować z personelem medycznym.
Gdy stan podopiecznego jest niestabilny (silne zawroty głowy, nagłe osłabienie, ból, brak współpracy) albo masa i niesprawność przekraczają możliwości bezpiecznej asekuracji jednej osoby. W takiej sytuacji należy poprosić o pomoc, zastosować procedury placówki i nie ryzykować upadku.
Pomaga utrzymanie prostych pleców, praca z ugiętymi kolanami, bliski kontakt z podopiecznym (krótka dźwignia), unikanie skrętów tułowia pod obciążeniem oraz plan ruchu przed rozpoczęciem. Celem jest prowadzenie ruchu i asekuracja, a nie dźwiganie ciężaru całego ciała.
Ucz się sekwencji: przygotuj sprzęt (hamulce, podnóżki), zabezpiecz kończynę porażoną, zastosuj chwyt stabilizujący tułów i wykonaj kontrolowany obrót/przeniesienie. Warto przećwiczyć rozpoznawanie błędów w odpowiedziach: odblokowane koła, chwyt za ręce i "stawianie" mimo braku pewnego stania.
info

Około 31% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Blokada kół stabilizuje wózek i zmniejsza ryzyko upadku."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Wheelchair Service Training Package (WSTP)", materials on safe wheelchair use and transfers (official WHO publication) - accessed 2026-02-27
  • UK Health and Safety Executive (HSE), guidance on manual handling and moving/assisting people (patient handling principles) - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z technik transferu i asekuracji w opiece długoterminowej
  • Podstawowe podręczniki rehabilitacji/neurologii dotyczące opieki nad osobą po udarze
  • Instrukcje producentów wózków inwalidzkich (obsługa hamulców i podnóżków)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego