KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 4.
75-letnia podopieczna z demencją samodzielnie myje się, spożywa posiłki, przyjmuje leki. Wymaga przypominania o tych czynnościach. Opisane zachowanie podopiecznej świadczy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Potrzeba przypominania o myciu, jedzeniu i przyjęciu leków przy zachowanej zdolności wykonania tych czynności wskazuje na deficyt funkcji poznawczych.
Najbardziej typowe są zaburzenia pamięci (zapominanie o rozpoczęciu czynności lub o dawce leku), a nie problem manualny czy emocjonalny.

Pełne wyjaśnienie:

Opis dotyczy podopiecznej z demencją, która potrafi samodzielnie wykonać podstawowe czynności (mycie, jedzenie, przyjęcie leków), ale wymaga przypominania, aby je rozpocząć lub o nich nie zapomnieć. Taki obraz jest typowy dla zaburzeń pamięci i szerzej: osłabienia funkcji poznawczych (pamięć świeża, uwaga, organizacja dnia).

Dlaczego poprawne jest "o zaburzeniach pamięci."? Ponieważ konieczność przypominania oznacza, że informacja o planie dnia lub o przyjęciu leku nie utrzymuje się wystarczająco długo albo nie jest skutecznie przywoływana w odpowiednim momencie. W praktyce opiekuńczej przejawia się to tym, że osoba wykona czynność po podpowiedzi, ale bez wsparcia może ją pominąć.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "o braku sprawności manualnej." – brak sprawności manualnej sugerowałby, że podopieczna ma trudność z fizycznym wykonaniem czynności (np. nie jest w stanie umyć się, utrzymać sztućców, otworzyć opakowania leku). W opisie zdolność wykonania jest zachowana.
  • "o labilności emocjonalnej." – labilność emocjonalna dotyczy gwałtownych, zmiennych reakcji emocjonalnych (płaczliwość, drażliwość), a nie zapominania o rutynowych czynnościach. Emocje mogą współwystępować w demencji, ale nie są tu kluczowym objawem.
  • "o braku umiejętności życiowych." – brak umiejętności życiowych oznaczałby, że osoba nigdy nie nauczyła się danej czynności lub nie rozumie jej sensu. W demencji częściej obserwuje się utratę pamięci i trudności w organizacji niż "brak" nabytych wcześniej kompetencji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się schemat "potrafi, ale zapomina / trzeba przypominać", najpierw rozważ deficyty poznawcze (pamięć, uwaga), a nie sprawność ruchową. W opiece praktycznej przekłada się to na stosowanie stałej rutyny, prostych komunikatów, przypomnień oraz nadzoru nad lekami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Najczęściej oznacza to deficyt funkcji poznawczych: osoba potrafi wykonać czynność, ale zapomina o jej rozpoczęciu lub o kolejności działań.

W opiece praktycznej pomaga rutyna dnia, proste komunikaty oraz sprawdzanie, czy czynność faktycznie została wykonana.

Przy zaburzeniach pamięci chory po podpowiedzi zwykle wykona czynność poprawnie, ale sam o niej nie pamięta.

Przy problemach manualnych pamięta, co ma zrobić, lecz nie potrafi fizycznie wykonać zadania (np. trzymać sztućców, otworzyć opakowania).

W otępieniu często pogarsza się pamięć świeża i utrzymanie informacji w krótkim czasie, więc chory może nie pamiętać, że lek już przyjął albo że powinien go przyjąć.

Dlatego ważny jest nadzór, dokumentowanie i ograniczanie dostępu do dawek bez kontroli.

Sprawdzają się: stały harmonogram, krótkie polecenia krok po kroku, checklisty oraz przypomnienia (np. kartka, alarm).

Ważne jest też spokojne tempo i unikanie wielu bodźców naraz, bo nadmiar informacji nasila dezorientację.

Tak, zmienność nastroju i drażliwość mogą współwystępować, ale nie wyjaśniają samej potrzeby przypominania o myciu, jedzeniu czy lekach.

Jeśli w opisie dominują zapominanie i konieczność podpowiedzi, w pierwszej kolejności myśli się o zaburzeniach pamięci.

Często jako pierwsze pojawiają się trudności w nowych lub złożonych zadaniach oraz zapominanie o planie dnia (np. leki, terminy, kolejność czynności).

Proste czynności mogą być jeszcze wykonywane, ale wymagają przypominania i struktury dnia.

Warto notować powtarzalne sytuacje: pomijanie posiłków, wielokrotne pytania o to samo, niepamiętanie o lekach, gubienie rzeczy.

Istotne jest też sprawdzenie, czy podopieczny po przypomnieniu wykonuje czynność prawidłowo, bo to wskazuje na zachowane umiejętności wykonawcze.

To raczej sytuacja, gdy osoba nie posiadała danej kompetencji (np. nigdy nie gotowała, nie zarządzała lekami) albo nie rozumie, na czym polega zadanie.

W demencji typowe jest raczej zapominanie i dezorganizacja niż całkowity "brak" wcześniej nabytej umiejętności.

Częsty błąd to mylenie "nie pamięta" z "nie umie" oraz przypisywanie trudności problemom manualnym, mimo że osoba wykonuje czynność po podpowiedzi.

Drugi błąd to wybieranie odpowiedzi o emocjach, bo kojarzą się z demencją, choć opis dotyczy pamięci i rutyny.

Ucz się na przykładach: czy osoba nie potrafi wykonać czynności (sprawność/choroba somatyczna), czy zapomina i wymaga struktury (pamięć/poznanie).

Pomaga też rozróżnianie: wykonanie vs inicjowanie oraz przypominanie vs wyręczanie.

info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • WHO ICD-11: "Dementia" (informacje ogólne o zaburzeniach poznawczych), https://icd.who.int/ - dostęp 2026-03-02
  • NHS (UK): "Dementia - Symptoms" (opis typowych objawów, w tym problemów z pamięcią i codziennymi czynnościami), https://www.nhs.uk/conditions/dementia/symptoms/ - dostęp 2026-03-02
  • Alzheimer's Association: "Symptoms" (przegląd objawów choroby Alzheimera i otępienia, w tym zapominanie i trudności w rutynie), https://www.alz.org/alzheimers-dementia/10_signs - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu opieki nad osobą z otępieniem (materiały dla opiekuna medycznego)
  • Klasyfikacje i opisy zaburzeń poznawczych (ICD) jako punkt odniesienia definicyjnego
  • Poradniki kliniczne dotyczące rozpoznawania objawów demencji i wsparcia w ADL/IADL

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego