KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 2.
90-letni pacjent codziennie domaga się śniadania w niedługim czasie po jego spożyciu. Takie zachowanie wynika z zaburzeń
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeśli pacjent domaga się śniadania krótko po jego zjedzeniu, najczęściej nie pamięta niedawnego zdarzenia (posiłku). To typowy objaw zaburzeń pamięci krótkotrwałej/świeżej, częsty m.in. w otępieniu. Zaburzenia wzroku lub spostrzegania nie tłumaczą "zapominania", że posiłek już był.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji wskazuje na problem z zapamiętywaniem niedawno wykonanej czynności: pacjent zjadł śniadanie, a po krótkim czasie ponownie się go domaga. Taki schemat zachowania jest charakterystyczny dla zaburzeń pamięci krótkotrwałej (świeżej), czyli trudności w utrzymaniu i odtworzeniu informacji sprzed minut lub godzin. W praktyce opiekuńczej często obserwuje się to u osób starszych z otępieniem, kiedy nowe informacje "nie zapisują się" trwale.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: pamięci krótkotrwałej?
Bo kluczowe jest sformułowanie "w niedługim czasie po spożyciu" – pacjent nie przypomina sobie zdarzenia z bardzo bliskiej przeszłości. Gdyby pamięć krótkotrwała była zachowana, pacjent pamiętałby, że śniadanie już było, nawet jeśli miałby inne trudności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Spostrzegania – zaburzenia spostrzegania dotyczą odbioru i interpretacji bodźców (np. mylenie obiektów, iluzje), a nie typowego "zapominania", że czynność została wykonana.
  • Pamięci długotrwałej – obejmuje wspomnienia odległe (np. wydarzenia z młodości). W wielu otępieniach pamięć dawna bywa dłużej względnie zachowana niż pamięć świeża, więc sam opis nie pasuje do deficytu długotrwałego.
  • Wzroku – słabe widzenie może utrudniać samodzielność, ale nie tłumaczy żądania posiłku tuż po zjedzeniu. Pacjent może nie widzieć dobrze, ale nadal pamiętałby fakt spożycia śniadania, jeśli pamięć świeża jest sprawna.

Wskazówki praktyczne dla opiekuna medycznego:
Warto spokojnie informować, że posiłek już był, stosować stałą rutynę, notatki/plan dnia i przekazywać zespołowi (oraz rodzinie) konkretne obserwacje: kiedy pacjent jadł i po jakim czasie ponownie prosił o jedzenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pamięć krótkotrwała (świeża) to zdolność utrzymania i odtworzenia informacji z ostatnich minut lub godzin. U seniorów może się pogarszać m.in. w otępieniu, co w praktyce daje sytuacje typu: pacjent pyta kilka razy o to samo lub nie pamięta, że już jadł posiłek.
Najczęściej dlatego, że nie pamięta niedawnego zdarzenia (posiłku). To typowy przejaw zaburzeń pamięci świeżej, a nie "złośliwości". W opiece ważne jest spokojne poinformowanie, utrzymanie rutyny i obserwacja, czy podobne sytuacje powtarzają się także w innych czynnościach dnia.
Pamięć krótkotrwała dotyczy informacji bieżących (co było przed chwilą), a długotrwała – wspomnień utrwalonych (np. wydarzeń sprzed lat). W otępieniu często wcześniej psuje się pamięć świeża, podczas gdy wspomnienia odległe mogą przez pewien czas pozostawać lepiej zachowane.
Same problemy ze wzrokiem zwykle nie wyjaśniają domagania się posiłku krótko po jego zjedzeniu. Wzrok wpływa na funkcjonowanie (czytanie, orientację), ale "zapomnienie faktu zjedzenia" bardziej wskazuje na zaburzenia pamięci. Oczywiście u seniora mogą współistnieć oba problemy.
Zaburzenia pamięci to trudność w przypominaniu sobie zdarzeń (np. pacjent nie pamięta posiłku). Zaburzenia spostrzegania dotyczą błędnej interpretacji bodźców (np. mylenie przedmiotów, iluzje). W opiece kluczowe jest notowanie: czy pacjent "nie pamięta", czy "widzi/rozumie" coś nieprawidłowo.
Najlepiej reagować spokojnie i rzeczowo: krótko poinformować, że posiłek był, zaproponować wodę lub inną uzgodnioną przekąskę (jeśli plan opieki na to pozwala) oraz odwrócić uwagę bez konfrontacji. Ważne jest też monitorowanie, czy pacjent nie ma rzeczywistego głodu z innych przyczyn.
Gdy zachowanie jest nowe, szybko narasta, towarzyszy mu dezorientacja, niepokój, nagła zmiana nastroju lub pojawiają się inne objawy (np. gorączka, odwodnienie, ból). Nagłe pogorszenie funkcji poznawczych może mieć odwracalne przyczyny i powinno być omówione z pielęgniarką/lekarzem.
Częsty błąd to przypisywanie zachowania cechom charakteru (np. "robi na złość") zamiast przyczynom poznawczym. Inny błąd to skupienie się na jednym zmyśle (np. wzroku) bez analizy czasu i powtarzalności. W egzaminie warto wyłapać słowa-klucze: "krótko po", "powtarza", "nie pamięta".
Pomagają proste, stałe rutyny oraz wskazówki środowiskowe: plan dnia w widocznym miejscu, powtarzalne pory posiłków, krótkie komunikaty, ograniczenie nadmiaru bodźców. W praktyce opiekun może też dokumentować wykonane czynności (np. posiłki), aby ułatwić spokojne wyjaśnianie sytuacji.
Pamięć świeża to część pamięci krótkotrwałej odpowiedzialna za zdarzenia z bardzo bliskiej przeszłości. Jest kluczowa dla bezpieczeństwa (np. pamiętanie o lekach, posiłkach, czynnościach higienicznych). Jej zaburzenia zwiększają ryzyko powtarzania działań, dezorientacji i konfliktów, więc wymagają cierpliwej komunikacji i rutyny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że jeśli pacjent domaga się śniadania krótko po jego zjedzeniu, najczęściej nie pamięta niedawnego zdarzenia (posiłku).

Źródła:

  • MedlinePlus (NIH): "Dementia" – objawy obejmujące problemy z pamięcią (w tym pamięcią świeżą). https://medlineplus.gov/dementia.html (dostęp: 2026-02-18)
  • Alzheimer’s Association: "What Is Alzheimer’s?" – opis typowych objawów, w tym trudności z zapamiętywaniem niedawnych informacji. https://www.alz.org/alzheimers-dementia/what-is-alzheimers (dostęp: 2026-02-18)
  • World Health Organization (WHO): "Dementia" – opis zaburzeń pamięci i funkcji poznawczych w otępieniu. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw gerontologii i psychologii starzenia (funkcje poznawcze, otępienie)
  • Materiały dydaktyczne dla opiekuna medycznego: obserwacja i dokumentowanie objawów
  • Wiarygodne poradniki pacjenckie o otępieniu (np. instytucje zdrowia publicznego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego