KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023 (test 2)

PYTANIE NR 9.
Jaką częstotliwość należy ustawić w przemienniku częstotliwości zasilającym silnik indukcyjny klatkowy o jednej parze biegunów, aby jego wał obracał się z prędkością bliską 2400 obr./min?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla silnika indukcyjnego prędkość bliska synchronicznej wynosi n≈60·f/p [obr./min], gdzie p to liczba par biegunów. Przy p=1 mamy n≈60·f. Aby uzyskać około 2400 obr./min, trzeba ustawić f≈2400/60=40 Hz. Poślizg powoduje jedynie niewielkie odchylenie w dół.

Pełne wyjaśnienie:

W napędach z przemiennikiem częstotliwości (falownikiem) prędkość obrotowa silnika indukcyjnego zmienia się głównie wraz z częstotliwością zasilania. Dla silnika klatkowego, gdy obciążenie nie jest skrajne, prędkość wału jest bliska prędkości synchronicznej pola wirującego (różni się o poślizg).

1) Zależność podstawowa
Prędkość synchroniczna wynosi: ns = 60·f/p, gdzie:
• f – częstotliwość w Hz,
• p – liczba par biegunów.

2) Podstawienie danych z zadania
"Jedna para biegunów" oznacza p = 1 (silnik 2‑biegunowy). Wtedy wzór upraszcza się do ns ≈ 60·f.

3) Obliczenie wymaganej częstotliwości
Chcemy prędkość bliską 2400 obr./min, więc:
f ≈ 2400 / 60 = 40 Hz.
Dlatego poprawną nastawą falownika jest 40 Hz.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 30 Hz → ns ≈ 60·30 = 1800 obr./min, czyli wyraźnie mniej niż 2400.
  • 50 Hz → ns ≈ 3000 obr./min; w praktyce wał kręci się nieco wolniej (poślizg), ale nadal daleko od 2400.
  • 60 Hz → ns ≈ 3600 obr./min, więc prędkość byłaby jeszcze większa.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy podano liczbę biegunów, czy par biegunów. To najczęstsze źródło pomyłek w zadaniach o prędkości synchronicznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność: ns = 60·f/p [obr./min], gdzie f to częstotliwość zasilania w Hz, a p to liczba par biegunów. Wynik to prędkość pola wirującego, do której prędkość wału jest zbliżona (zwykle nieco mniejsza przez poślizg).
"Jedna para biegunów" oznacza p = 1, czyli silnik 2‑biegunowy. Taki silnik ma najwyższą prędkość synchroniczną dla danej częstotliwości. To ważne, bo w wzorze używa się par biegunów, a nie samej liczby biegunów.
3000 obr./min to prędkość synchroniczna pola. Wał silnika indukcyjnego obraca się wolniej, bo musi wystąpić poślizg, aby w wirniku indukował się prąd i powstał moment. Dlatego w praktyce prędkość jest trochę mniejsza niż 3000 obr./min.
Dla p = 1 obowiązuje przybliżenie n ≈ 60·f. Aby uzyskać ok. 2400 obr./min, liczysz f ≈ 2400/60 = 40 Hz. To typowe zadanie egzaminacyjne: najpierw wzór, potem proste przekształcenie.
Jeśli zadanie mówi "prędkość bliska 2400 obr./min", zwykle wystarcza prędkość synchroniczna i pominięcie poślizgu. Poślizg jest istotny przy dokładnych obliczeniach momentu i prądu, ale bez danych o obciążeniu i parametrach silnika nie da się go policzyć precyzyjnie.
Najczęstszy błąd to wstawienie do wzoru liczby biegunów zamiast par biegunów, np. dla 2 biegunów wpisanie "2" zamiast "1". Drugi błąd to automatyczne przyjęcie 50 Hz, bo kojarzy się z siecią, mimo że falownik pozwala zadawać inną częstotliwość.
W pierwszym przybliżeniu prędkość synchroniczna rośnie proporcjonalnie do częstotliwości (dla stałej liczby par biegunów). Czyli podniesienie f o 10% daje około 10% wzrostu ns. W praktyce prędkość wału będzie nieco niższa przez poślizg, zależny od obciążenia.
Dla p = 1 prędkość synchroniczna wynosi ns ≈ 60·f. Przy 60 Hz daje to ok. 3600 obr./min, czyli wyraźnie więcej niż 2400. Nawet po uwzględnieniu poślizgu prędkość będzie bliska 3600, a nie 2400 obr./min.
Przemiennik częstotliwości (falownik) wytwarza napięcie o regulowanej częstotliwości, zasilając silnik indukcyjny. Zmiana częstotliwości zmienia prędkość synchroniczną pola w stojanie, a więc i prędkość wału. W praktyce ważne jest też utrzymanie właściwej relacji U/f dla zachowania momentu.
Opanuj wzór ns = 60·f/p oraz szybkie rozpoznawanie p (par biegunów) dla typowych silników. Ćwicz przekształcenia: f = n·p/60. Sprawdzaj sens wyniku: dla p=1 prędkości "około" 1800/2400/3000 łatwo wiążą się z 30/40/50 Hz.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Dla silnika indukcyjnego prędkość bliska synchronicznej wynosi n≈60·f/p [obr./min], gdzie p to liczba par biegunów."

Źródła:

  • PN-EN IEC 60034-1: Maszyny elektryczne wirujące — Część 1: Dane znamionowe i parametry (norma dotycząca maszyn wirujących; definicje i parametry prędkości/oznaczeń)
  • S. Bolkowski, "Teoria obwodów elektrycznych" (lub pokrewne podręczniki autora używane w szkolnictwie technicznym) — rozdziały: maszyny prądu przemiennego, pole wirujące, prędkość synchroniczna

Materiały:

  • Podręcznik do maszyn elektrycznych: prędkość synchroniczna i poślizg silnika indukcyjnego
  • Instrukcje producentów falowników: rozdziały o zadawaniu częstotliwości i prędkości
  • Ćwiczenia rachunkowe: przeliczanie prędkości obrotowej dla różnych liczb biegunów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego