KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 16.
Jaką dokładność pomiarową ma mikrometr, w którym zastosowano bęben pomiarowy z 50 nacięciami, a współpracująca z nim śruba mikro metryczna ma skok 0,5 mm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność (działka elementarna) mikrometru wynika z podziału skoku śruby przez liczbę nacięć bębna.
Skok wynosi 0,5 mm, a bęben ma 50 działek, więc 0,5/50 = 0,01 mm. Tyle przypada na 1 działkę bębna, czyli tyle wynosi rozdzielczość odczytu.

Pełne wyjaśnienie:

W mikrometrze śrubowym przesunięcie wrzeciona jest związane z obrotem śruby. Skok śruby mówi, o ile milimetrów przesuwa się wrzeciono przy pełnym obrocie bębna. Z kolei liczba nacięć (działek) na bębnie określa, na ile równych części podzielono ten pełny obrót.

Aby wyznaczyć dokładność pomiarową rozumianą jako działkę elementarną (rozdzielczość), oblicza się, jaki przesuw odpowiada jednej działce bębna:

działka elementarna = skok śruby / liczba działek bębna

Dane: skok = 0,5 mm, liczba działek = 50.
0,5 mm / 50 = 0,01 mm

Oznacza to, że przekręcenie bębna o jedną działkę zmienia wskazanie o 0,01 mm, więc taka jest rozdzielczość odczytu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 0,1 mm odpowiadałoby znacznie mniejszej liczbie działek (np. 5 działek przy skoku 0,5 mm) lub innemu skokowi, więc nie wynika z podanych danych.
  • 0,05 mm dawałoby 0,5/10, czyli pasowałoby do bębna 10-działkowego, a nie 50-działkowego.
  • 0,5 mm to wartość skoku na pełen obrót, a nie na jedną działkę; wybór tej wartości oznacza pominięcie faktu, że obrót podzielono na 50 części.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści są jednocześnie skok i liczba działek bębna, niemal zawsze szukasz "na jedną działkę", czyli wykonujesz dzielenie, nie mnożenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Działkę elementarną (rozdzielczość) liczysz ze wzoru: skok śruby / liczba działek bębna. Skok mówi o przesuwie na 1 pełny obrót, a podziałka bębna dzieli ten obrót na równe części, więc interesuje Cię przesuw przypadający na 1 działkę.
Skok śruby mikrometrycznej to przesuw wrzeciona przy jednym pełnym obrocie bębna. Jeśli skok wynosi 0,5 mm, to pełny obrót powoduje zmianę wskazania o 0,5 mm, a pojedyncza działka bębna to odpowiednia część tej wartości.
Bo nacięcia (działki) są podziałem jednego obrotu. Skok dotyczy całego obrotu, a odczyt wykonujesz z dokładnością do jednej działki. Żeby wiedzieć, ile wynosi zmiana wymiaru dla jednej kreski, dzielisz przesuw z pełnego obrotu przez liczbę działek.
W typowych zadaniach szkolnych "dokładność" oznacza działkę elementarną (rozdzielczość odczytu), czyli najmniejszą zmianę wymiaru możliwą do odczytania z podziałki. Uważaj: w metrologii "dokładność" bywa mylona z błędem, ale w tych zadaniach chodzi o działkę.
Najczęstsze pułapki to: złe przesunięcie przecinka (0,5/50 mylone z 0,5/5) oraz automatyczne wybranie skoku 0,5 mm jako wyniku (pominięcie podziałki bębna). Pomaga zapis: 0,5 = 50×0,01, więc 0,5/50 = 0,01.
Nie zawsze. Rozdzielczość zależy od dwóch danych: skoku śruby i liczby działek. Jeśli skok wynosi 0,5 mm i jest 50 działek, wtedy wychodzi 0,01 mm. Gdyby skok był inny (np. 1 mm), przy 50 działkach rozdzielczość byłaby inna.
Sprawdź logicznie: wynik musi być mniejszy od skoku, bo jedna działka to tylko część obrotu. Dla skoku 0,5 mm i 50 działek spodziewasz się wartości rzędu setnych milimetra. Jeśli wychodzi 0,5 mm, to znaczy, że pominąłeś podział bębna.
Mikrometr stosuje się, gdy potrzebujesz większej rozdzielczości i powtarzalności niż typowa suwmiarka, np. przy kontroli średnic wałków, sworzni, tulei czy elementów współpracujących w ciasnych tolerancjach. W diagnostyce pomaga ocenić zużycie i dopasowanie części.
Najpierw ustalasz, ile wynosi jedna działka (skok/liczba działek). Potem sumujesz odczyt z tulei (część w mm i ewentualnie 0,5 mm) oraz odczyt z bębna przemnożony przez wartość jednej działki. To daje wynik w milimetrach.
Przećwicz: (1) definicje skoku i działki, (2) szybkie dzielenie typu 0,5/50, 1/100, (3) odczyt z tulei i bębna na przykładach. Dobrze działa metoda kontrolna: upewnij się, że Twoja "najmniejsza działka" jest mniejsza od skoku i realistyczna dla mikrometru.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Mikrometr (przyrząd pomiarowy)": opis zasady działania i odczytu z podziałki bębna, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr_(przyrz%C4%85d_pomiarowy) (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN) – "Micrometer": screw pitch i thimble divisions jako sposób wyznaczania rozdzielczości, https://en.wikipedia.org/wiki/Micrometer (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały z metrologii warsztatowej dotyczące mikrometrów śrubowych
  • Instrukcje producentów mikrometrów (opis podziałek, skoku, odczytu)
  • Zadania rachunkowe z obliczania działki elementarnej przyrządów pomiarowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego