KWALIFIKACJA ELM2 - PAŹDZIERNIK 2016 (test 2)

PYTANIE NR 3.
Jaką funkcję spełniają rezystory przedstawione na schemacie?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla montera-elektronika w kwalifikacji E5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie dwóch rezystorów w układzie szeregowym z wyprowadzonym punktem pośrednim tworzy dzielnik napięcia: na wyjściu otrzymuje się część napięcia wejściowego zależną od stosunku rezystancji. Filtr, mieszacz ani wzmacniacz wymagają innych elementów lub zasilania.

Pełne wyjaśnienie:

Rezystory w typowym układzie szeregowym, z których sygnał jest pobierany z punktu pomiędzy nimi, realizują dzielnik napięcia. Taki układ "dzieli" napięcie wejściowe na dwie części proporcjonalnie do wartości rezystancji. W praktyce daje to napięcie wyjściowe mniejsze od wejściowego (lub inne, zależnie od punktu poboru) i służy m.in. do dopasowania poziomu sygnału, tworzenia napięć odniesienia czy polaryzacji wejść.

Odpowiedź "Dzielnika." pasuje do sytuacji, gdy dwa rezystory tworzą tor od źródła do masy (lub między dwoma potencjałami), a punkt pośredni jest wyjściem. To klasyczny fragment wielu schematów elektronicznych.

Dlaczego pozostałe opcje nie pasują:

  • "Filtru." Filtr wymaga częstotliwościowej selekcji sygnału; w najprostszej wersji potrzebny jest co najmniej element reaktancyjny (kondensator lub cewka). Same rezystory nie wprowadzają zależności od częstotliwości (pomijając zjawiska pasożytnicze).
  • "Mieszacza." Mieszacz w elektronice to zwykle układ nieliniowy (np. na diodach lub tranzystorach), który tworzy składowe sumy i różnicy częstotliwości. Rezystory liniowe nie realizują mieszania.
  • "Wzmacniacza." Wzmacniacz musi dostarczać wzmocnienia (zwykle także mocy) i wymaga elementu aktywnego oraz zasilania. Układ rezystorowy może jedynie tłumić lub dzielić napięcie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na schemacie widzisz dwa rezystory w szeregu i wyprowadzony węzeł pośrodku, najpierw rozważ dzielnik napięcia. Dopiero obecność kondensatora/cewki sugeruje filtr, a element aktywny (tranzystor, wzmacniacz operacyjny) sugeruje wzmacnianie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dzielnik napięcia to układ (najczęściej dwóch rezystorów połączonych szeregowo), w którym napięcie wyjściowe pobiera się z punktu pomiędzy rezystorami. Dzięki temu uzyskuje się część napięcia wejściowego zależną od stosunku rezystancji, co pozwala np. dopasować poziom sygnału.
Najczęściej widać dwa rezystory w szeregu między zasilaniem a masą (lub między dwoma potencjałami) oraz węzeł pośrodku, z którego idzie ścieżka do kolejnego bloku. Taki "odczep" pomiędzy rezystorami jest typowym znakiem dzielnika napięcia.
Filtr musi zmieniać wzmocnienie w funkcji częstotliwości, a to wymaga elementów reaktancyjnych (kondensatora lub cewki). Idealne rezystory są elementami liniowymi i nie wprowadzają selekcji częstotliwości, więc sam układ rezystorów nie spełnia roli filtru RC/RL.
Nie zawsze. Jeśli do punktu wyjściowego podłączysz obciążenie o porównywalnej rezystancji, układ przestaje być "idealnym" dzielnikiem: obciążenie tworzy dodatkową gałąź, zmieniając efektywny stosunek rezystancji. Dlatego w praktyce dobiera się wartości tak, by wpływ obciążenia był mały.
Dzielniki napięcia stosuje się m.in. do obniżania poziomu sygnału przed wejściem ADC, tworzenia napięć odniesienia, ustawiania polaryzacji tranzystorów, dzielenia napięć pomiarowych na bezpieczny zakres oraz jako proste tłumiki w torach sygnałowych.
Wzmacniacz wykorzystuje element aktywny (np. tranzystor, wzmacniacz operacyjny) i zasilanie, aby zwiększać amplitudę sygnału lub moc. Dzielnik rezystorowy jest pasywny: nie potrafi zwiększyć napięcia, a zwykle powoduje tłumienie (podział) sygnału.
Mieszanie częstotliwości polega na tworzeniu nowych składowych (suma i różnica), co zachodzi w układach nieliniowych. Rezystor idealny jest elementem liniowym (spełnia prawo Ohma), więc nie generuje nowych częstotliwości. Do mieszaczy używa się np. diod lub tranzystorów.
Częsty błąd to automatyczne kojarzenie "dwóch elementów" z filtrem, nawet gdy nie ma kondensatora/cewki. Inny błąd to wybór "wzmacniacza", bo układ jest w torze sygnału, mimo że brak elementu aktywnego. Warto sprawdzać: czy jest odczep pośrodku i gdzie prowadzą połączenia.
Dobór zależy od wymaganego napięcia wyjściowego, dopuszczalnego prądu pobieranego z dzielnika i wpływu obciążenia. Zbyt małe rezystancje zwiększają pobór prądu i straty mocy, a zbyt duże mogą powodować większą podatność na zakłócenia i błędy od prądów wejściowych kolejnego układu.
Tak, dla sygnałów AC dzielnik rezystorowy nadal dzieli napięcie w taki sam sposób, o ile rozpatrujemy idealne rezystory i pomijamy pojemności/indukcyjności pasożytnicze. Jeśli w układzie pojawią się kondensatory, cewki lub istotne pojemności wejściowe, wtedy zachowanie może stać się zależne od częstotliwości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Połączenie dwóch rezystorów w układzie szeregowym z wyprowadzonym punktem pośrednim tworzy dzielnik napięcia: na wyjściu otrzymuje się część napięcia wejściowego zależną od stosunku rezystancji."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Dzielnik napięcia" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzielnik_napi%C4%99cia (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: "Voltage Dividers" – https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-6/voltage-divider-rule/ (accessed 2026-02-27)
  • Texas Instruments: "Voltage Divider" (opis i uwagi aplikacyjne) – https://www.ti.com/lit/an/snva555/snva555.pdf (accessed 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy elektroniki: elementy bierne i prawa Kirchhoffa (rozdziały o rezystorach i połączeniach)
  • Materiały dydaktyczne o dzielniku napięcia i wpływie obciążenia na napięcie wyjściowe
  • Ćwiczenia z analizy schematów: rozpoznawanie funkcji bloków w prostych układach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego