KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 28.
Jaką metodę kontroli stanu mikrobiologicznego powietrza opisano w zamieszczonej informacji?
Ilustracja przedstawia fragment tekstu z egzaminu zawodowego dotyczącego metody kontroli stanu mikrobiologicznego powietrza.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda sedymentacyjna to pasywna kontrola mikrobiologiczna powietrza: drobnoustroje opadają grawitacyjnie na odsłonięte podłoże (np. płytkę Petriego) w czasie ekspozycji. Metody odśrodkowa, zderzeniowa i filtracyjna są zwykle metodami aktywnymi, wymagającymi wymuszonego poboru powietrza przez urządzenie.

Pełne wyjaśnienie:

W kontroli stanu mikrobiologicznego powietrza wyróżnia się metody pasywne i aktywne. Odpowiedź "Sedymentacyjną." dotyczy metody pasywnej (tzw. płytek sedymentacyjnych), w której zanieczyszczenia mikrobiologiczne zawieszone w powietrzu opadają samoczynnie pod wpływem grawitacji na powierzchnię podłoża hodowlanego.

Dlaczego metoda sedymentacyjna pasuje do takiego opisu?
Jeżeli w informacji pojawiają się elementy typu: odsłonięcie płytki z agarem na określony czas, brak przepływu powietrza mierzonego w litrach/minutę, brak urządzenia wymuszającego pobór – są to typowe cechy sedymentacji. Wynik ma często charakter półilościowy i zależy m.in. od czasu ekspozycji, ruchów powietrza oraz wielkości cząstek niosących drobnoustroje.

Dlaczego pozostałe metody nie są właściwe w takim przypadku?

  • "Odśrodkową." – metoda wykorzystuje siłę odśrodkową w urządzeniu (wirówka/rotor lub specjalny pobornik), a więc wymaga aparatury i aktywnego poboru. Zwykle w opisie występuje mechanizm wirowania i separacji cząstek.
  • "Zderzeniową." – to metoda impakcyjna (aktywna), gdzie powietrze jest zasysane, a cząstki uderzają (zderzają się) z powierzchnią podłoża dzięki odpowiedniej konstrukcji głowicy. Charakterystyczne są parametry przepływu/objętości powietrza.
  • "Filtracyjną." – również aktywna: znana objętość powietrza przechodzi przez filtr, na którym zatrzymują się cząstki, a następnie filtr jest wypłukiwany lub przenoszony na podłoże. W opisie zwykle występuje filtr, kaseta filtracyjna, pompa i przepływ.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w materiale pojawia się czas ekspozycji płytki i brak danych o przepływie powietrza, najczęściej chodzi o sedymentację. Gdy występuje objętość pobranego powietrza (np. w litrach) i urządzenie zasysające – to metoda aktywna (zderzeniowa/filtracyjna/odśrodkowa).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pasywna metoda oceny zanieczyszczenia mikrobiologicznego powietrza, w której mikroorganizmy opadają grawitacyjnie na odsłonięte podłoże (np. agar w płytce Petriego) w określonym czasie. Po inkubacji ocenia się wzrost kolonii jako wskaźnik obecności drobnoustrojów.
W sedymentacji zwykle nie ma pompy ani przepływu powietrza; kluczowy jest czas ekspozycji płytki. Metoda zderzeniowa (impakcyjna) wymaga aktywnego zasysania powietrza i zderzania cząstek z podłożem, więc w opisie pojawia się urządzenie i parametry poboru.
Ponieważ nie wymusza przepływu powietrza przez aparat. Zanieczyszczenia osiadają samoczynnie w wyniku grawitacji i ruchów powietrza. To odróżnia ją od metod aktywnych, gdzie pobiera się określoną objętość powietrza przy użyciu pompy lub pobornika.
Gdy potrzebujesz poboru określonej objętości powietrza i bardziej ilościowego wyniku. Filtracja pozwala zatrzymać cząstki na filtrze przy kontrolowanym przepływie, co jest przydatne w porównywaniu wyników między pomiarami. Sedymentacja częściej służy do wstępnego monitoringu.
To sprawdzenie, czy w powietrzu znajdują się drobnoustroje (np. bakterie, grzyby) i w jakim nasileniu. W laboratoriach pomaga ocenić ryzyko kontaminacji próbek, skuteczność sprzątania i organizację pracy. Dobór metody zależy od celu badania i wymagań jakościowych.
Najczęściej myli się metody aktywne między sobą (zderzeniową z filtracyjną) oraz zakłada, że każda płytka z agarem oznacza sedymentację. Warto szukać w opisie słów-kluczy: czas ekspozycji (pasywna) vs przepływ/objętość i urządzenie zasysające (aktywna).
Zwykle ma charakter półilościowy, bo nie pobiera się ściśle zdefiniowanej objętości powietrza. Wynik zależy od wielu czynników (ruch powietrza, czas, wielkość cząstek). Dlatego do porównań ilościowych częściej wybiera się metody aktywne z kontrolowanym poborem.
Przepływ (lub objętość) pozwala określić, ile powietrza faktycznie przebadano. Dzięki temu wynik można odnosić do jednostki objętości i porównywać między seriami pomiarów. W sedymentacji takich danych zwykle nie ma, bo powietrze nie jest zasysane przez urządzenie.
Czas ekspozycji decyduje o tym, ile cząstek ma szansę opaść na podłoże. Zbyt krótki może dać wynik zaniżony, a zbyt długi zwiększa ryzyko przypadkowego zanieczyszczenia i trudności w interpretacji. Na egzaminie czas ekspozycji jest ważną wskazówką rozpoznawczą metody.
Ucz się rozpoznawania metod po cechach opisu: pasywna (sedymentacja) vs aktywne (filtracja, zderzeniowa, odśrodkowa). Zrób tabelę: "co jest pobierane", "czy jest pompa", "czy jest przepływ", "na czym osiada materiał". Ćwicz na krótkich opisach procedur.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Metoda sedymentacyjna to pasywna kontrola mikrobiologiczna powietrza: drobnoustroje opadają grawitacyjnie na odsłonięte podłoże (np. płytkę Petriego) w czasie ekspozycji."

Źródła:

  • Wikipedia: "Settle plate" – https://en.wikipedia.org/wiki/Settle_plate (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Bioaerosol" – https://en.wikipedia.org/wiki/Bioaerosol (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z mikrobiologii środowiskowej (bioaerozole i metody poboru)
  • Instrukcje laboratoryjne dotyczące monitoringu mikrobiologicznego powietrza
  • Materiały szkoleniowe z walidacji i ograniczeń metod pasywnych (płytki sedymentacyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego