KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 13.
Jaką największą wartość może mieć impedancja pętli zwarcia w trójfazowym obwodzie elektrycznym o napięciu znamionowym 230/400 V, aby skuteczna była ochrona przeciwporażeniowa przy uszkodzeniu izolacji, jeśli wiadomo, że wyłączenie zasilania tego obwodu ma zapewnić instalacyjny wyłącznik nadprądowy B20?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalną impedancję pętli zwarcia wyznacza warunek samoczynnego wyłączenia:
Zs ≤ U0 / Ia. Dla sieci 230/400 V przyjmuje się U0 = 230 V. Wyłącznik nadprądowy B20 ma zadziałanie bezzwłoczne do 5·In, więc Ia = 5·20 A = 100 A. Stąd Zsmax = 230/100 = 2,3 Ω.

Pełne wyjaśnienie:

Skuteczność ochrony przeciwporażeniowej przy uszkodzeniu izolacji (tzw. ochrona "przy uszkodzeniu") w typowych układach, gdzie realizuje się samoczynne wyłączenie zasilania, sprawdza się przez porównanie impedancji pętli zwarcia z wartością graniczną wynikającą z prądu, przy którym zabezpieczenie zadziała wystarczająco szybko.

Stosuje się zależność:

Zs ≤ U0 / Ia

  • Zs – impedancja pętli zwarcia,
  • U0 – napięcie między przewodem fazowym a ziemią (dla sieci 230/400 V jest to 230 V),
  • Ia – prąd wywołujący samoczynne zadziałanie zabezpieczenia w wymaganym czasie.

W zadaniu podano wyłącznik nadprądowy B20. Dla charakterystyki B człon bezzwłoczny zadziała w zakresie około 3–5·In. Aby wyznaczyć największą dopuszczalną impedancję (czyli przypadek najbardziej wymagający, zapewniający zadziałanie w każdych warunkach tego zakresu), przyjmuje się wartość konserwatywną Ia = 5·In.

Obliczenia:

  • In = 20 A
  • Ia = 5·20 A = 100 A
  • U0 = 230 V
  • Zsmax = 230 V / 100 A = 2,3 Ω

Dlatego odpowiedź "2,3 Ω" spełnia warunek skutecznego wyłączenia.

Pozostałe propozycje (3,8 Ω; 4,0 Ω; 6,6 Ω) oznaczają większą impedancję pętli zwarcia, a więc mniejszy prąd zwarciowy. W praktyce mogłoby to skutkować brakiem szybkiego zadziałania wyłącznika lub zbyt długim czasem wyłączenia, co jest niepożądane z punktu widzenia ochrony przeciwporażeniowej.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zapisie 230/400 V prawie zawsze, gdy pojawia się pętla zwarcia w obwodzie fazowym, do wzoru wchodzi 230 V, nie 400 V.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się warunek samoczynnego wyłączenia: Zs ≤ U0/Ia. Dla sieci 230/400 V przyjmuje się U0=230 V. Dla B20 często przyjmuje się konserwatywnie Ia=5·In, czyli 5·20 A = 100 A. Wtedy Zsmax = 230/100 = 2,3 Ω.
W warunku Zs ≤ U0/Ia używa się U0, czyli napięcia między żyłą fazową a ziemią (napięcie fazowe). W sieci 230/400 V wynosi ono 230 V. 400 V dotyczy napięcia międzyfazowego i nie opisuje typowego dotyku pośredniego przy uszkodzeniu izolacji jednej fazy.
Impedancja pętli zwarcia to "opór" dla prądu zwarciowego w całej drodze przepływu prądu zwarcia. Obejmuje m.in. przewód fazowy, przewód ochronny/neutralny (zależnie od układu), połączenia, zaciski oraz źródło zasilania. Im większa Zs, tym mniejszy prąd zwarciowy i trudniej o szybkie wyłączenie.
Dla charakterystyki B człon bezzwłoczny zadziała przy prądzie rzędu kilku krotności prądu znamionowego In (typowo podaje się zakres 3–5·In). W zadaniach na Zs często przyjmuje się wartość 5·In, żeby mieć pewność zadziałania w najgorszym przypadku.
To zależy od przyjętej metody i wymagań (np. czasu wyłączenia i interpretacji charakterystyki). Przyjęcie 3·In daje większą dopuszczalną Zs, ale jest mniej "bezpieczne" w sensie pewności zadziałania w całym zakresie tolerancji. Na egzaminach zwykle oczekuje się podejścia konserwatywnego (5·In).
Najczęstsze pomyłki to: podstawienie 400 V zamiast 230 V, użycie In zamiast Ia, błędne przyjęcie mnożnika dla charakterystyki B/C/D oraz nieuwzględnienie, że pytanie dotyczy maksymalnej dopuszczalnej impedancji (czyli warunku granicznego).
Duża impedancja pętli zwarcia ogranicza prąd zwarciowy. Jeśli prąd jest zbyt mały, zabezpieczenie nadprądowe może nie zadziałać szybko (albo wcale w części bezzwłocznej), a na dostępnych częściach przewodzących może utrzymywać się niebezpieczne napięcie dotykowe przez zbyt długi czas.
Pomiary impedancji pętli zwarcia wykonuje się m.in. przy odbiorze nowych instalacji, po modernizacjach oraz w ramach okresowych kontroli ochrony przeciwporażeniowej. Wynik porównuje się z wartością dopuszczalną wynikającą z zabezpieczenia (np. B20), aby potwierdzić skuteczne samoczynne wyłączenie zasilania.
Wartość 2,3 Ω wynika z użycia U0=230 V, czyli napięcia fazowego. Nawet jeśli obwód jest trójfazowy, to przy rozpatrywanym uszkodzeniu jednej fazy do obudowy/ziemi analizuje się tor faza–ziemia. Dlatego w obliczeniu pojawia się 230 V, a nie 400 V.
Warto opanować schemat: 1) rozpoznaj U0, 2) wyznacz Ia z typu zabezpieczenia (B/C/D, bezpiecznik), 3) policz Zsmax = U0/Ia, 4) sprawdź jednostki. Ćwicz też rozróżnianie 230 V i 400 V oraz mnożników In.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 36% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Maksymalną impedancję pętli zwarcia wyznacza warunek samoczynnego wyłączenia:Zs ≤ U0 / Ia."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach niskiego napięcia
  • Materiały producentów wyłączników nadprądowych: charakterystyki B/C/D i zasady doboru
  • Instrukcje dotyczące pomiarów ochronnych (impedancja pętli zwarcia, RCD) oraz interpretacji wyników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego