KWALIFIKACJA INF2 + INF3 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 2.
Jaką nazwę nosi niepożądane oprogramowanie komputera, instalowane najczęściej bez wiedzy użytkownika?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Malware" to ogólna nazwa złośliwego lub niepożądanego oprogramowania, które może instalować się bez wiedzy i zgody użytkownika (np. przez załączniki, fałszywe instalatory lub luki). Pozostałe terminy opisują dystrybucję systemu lub model udostępniania/licencjonowania, a nie klasę zagrożeń.

Pełne wyjaśnienie:

Pojęcie malware (od malicious software) oznacza złośliwe albo niechciane oprogramowanie tworzone lub wykorzystywane w celu wykonania niepożądanych działań na komputerze. W praktyce może to być m.in. wirus, robak, trojan, spyware czy ransomware. Wspólną cechą jest to, że użytkownik nie chce jego działania, a instalacja lub uruchomienie często następuje bez świadomej zgody (np. po otwarciu załącznika, uruchomieniu pliku z niepewnego źródła, kliknięciu w link lub przez wykorzystanie podatności).

Odpowiedź "Slackware" nie pasuje do definicji, ponieważ jest to nazwa związana z oprogramowaniem systemowym (kojarzona jako nazwa dystrybucji), a nie kategoria zagrożeń. Z kolei "Freeware" i "Shareware" opisują sposób udostępniania programu użytkownikowi (np. bezpłatnie albo w wersji testowej/warunkowej), czyli model dystrybucji i licencjonowania, a nie to, czy oprogramowanie jest złośliwe.

Warto na egzaminie zwracać uwagę na słowa-klucze w treści pytania: "niepożądane" oraz "instalowane bez wiedzy użytkownika". To typowy opis infekcji lub wgrania szkodnika. Termin "malware" jest pojęciem nadrzędnym, dlatego jest poprawną odpowiedzią, gdy pytanie nie wymaga wskazania konkretnego typu (np. trojana lub ransomware).

  • Wskazówka: jeśli odpowiedź opisuje licencję (free/share-), to zwykle nie dotyczy bezpieczeństwa.
  • Wskazówka: jeśli pytanie mówi o niechcianej instalacji, szukaj pojęć z obszaru zagrożeń (malware, infekcja, szkodnik).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Malware to zbiorcza nazwa złośliwego lub niechcianego oprogramowania. Obejmuje różne typy zagrożeń, np. trojany, robaki, spyware czy ransomware. Wspólny element to działanie na niekorzyść użytkownika oraz uruchomienie/instalacja bez świadomej zgody.
Bo atakujący wykorzystuje socjotechnikę (np. fałszywe załączniki i linki), pakietowanie instalatorów z dodatkami albo luki w programach. Użytkownik widzi pozornie normalną czynność (instalację/otwarcie pliku), a w tle uruchamia się niepożądany komponent.
Freeware i shareware opisują model udostępniania programu (bezpłatny lub testowy/warunkowy). Malware opisuje bezpieczeństwo: oprogramowanie szkodliwe/niechciane. Jeśli w pytaniu pojawia się "niepożądane" lub "bez wiedzy użytkownika", chodzi o malware.
Typowe objawy to spowolnienie systemu, wyskakujące reklamy, niechciane paski w przeglądarce, zmiana strony startowej, nietypowe użycie CPU/dysku, nowe procesy w Menedżerze zadań oraz blokowanie narzędzi bezpieczeństwa. Objawy nie są dowodem, ale sygnałem do diagnostyki.
W praktyce warto kojarzyć kategorie: wirus, robak, trojan, spyware oraz ransomware. Egzamin często sprawdza rozumienie różnic: np. trojan udaje legalny program, a ransomware szyfruje dane i żąda okupu. Nazwa "malware" to termin nadrzędny na wszystkie te typy.
Nie. Dystrybucja systemu (np. nazwa rodziny Linux) sama w sobie nie jest kategorią zagrożenia. Malware to określenie sposobu działania i celu (szkodzenie, kradzież danych, sabotaż). Oczywiście dowolny system może zostać zainfekowany lub zawierać niepożądany komponent, ale nazwa dystrybucji nie oznacza malware.
Najpierw odłącz komputer od sieci (jeśli to możliwe), potem uruchom skan antywirusowy/antymalware z aktualnymi bazami. Sprawdź autostart i podejrzane procesy, wykonaj dodatkowy skan narzędziem "on-demand". Jeśli infekcja jest poważna, najbezpieczniej wykonać kopię danych i reinstalację systemu.
Częsty błąd to mylenie terminów zakończonych na "-ware" i wybieranie słowa, które "brzmi informatycznie". Inny błąd to utożsamienie modeli licencji (freeware/shareware) z zagrożeniami. Pomaga skupienie się na definicji: "instalowane bez wiedzy użytkownika" wskazuje na złośliwość.
Skuteczne są: aktualizacje systemu i aplikacji, praca na koncie bez uprawnień administratora, filtrowanie poczty i załączników, blokowanie makr, kontrola aplikacji (allow-list), zapora oraz ochrona antywirusowa/EDR. Kluczowe jest też szkolenie użytkowników przeciw socjotechnice.
Gdy pytanie dotyczy ogólnie szkodliwego/niechcianego oprogramowania i nie zawęża typu zagrożenia. "Wirus" jest jedną z kategorii malware, więc bywa zbyt wąski. Jeśli w treści nie ma wskazówek typu "szyfruje pliki" (ransomware) lub "udaje legalny program" (trojan), zwykle chodzi o termin nadrzędny.
info

Statystycznie 72% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że "Malware" to ogólna nazwa złośliwego lub niepożądanego oprogramowania, które może instalować się bez wiedzy i zgody użytkownika (np. przez załączniki, fałszywe instalatory lub luki).

Źródła:

  • NIST Computer Security Resource Center (CSRC) Glossary – hasło "malware" (malicious software), https://csrc.nist.gov/glossary/term/malware - dostęp 2026-02-28
  • Microsoft Security – definicje zagrożeń i terminu "malware", https://www.microsoft.com/en-us/security/business/security-101/what-is-malware - dostęp 2026-02-28
  • CERT Polska – materiały edukacyjne i ostrzeżenia dotyczące złośliwego oprogramowania (kontekst definicyjny), https://cert.pl/ - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Glosariusze bezpieczeństwa (np. NIST, Microsoft) – definicje podstawowych pojęć
  • Materiały CERT Polska dotyczące złośliwego oprogramowania i higieny cyfrowej
  • Podręczniki/kompendia do bezpieczeństwa systemów dla technika informatyka (działy: zagrożenia, malware, ochrona)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego