KWALIFIKACJA BPO4 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 12.
Jaką powierzchnię czynną powinna mieć klapa dymowa systemu wentylacji pożarowej na klatce schodowej w budynkach niskich i średniowysokich w stosunku do rzutu poziomego podłogi klatki?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W budynkach niskich i średniowysokich wymagana powierzchnia czynna oddymiania klatki schodowej jest określona jako 5,0% rzutu poziomego podłogi klatki. Parametr dotyczy powierzchni czynnej (Acz), czyli efektywnej powierzchni przepływu dymu, a nie samego wymiaru geometrycznego klapy.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy doboru powierzchni czynnej oddymiania (Acz) dla klapy dymowej na klatce schodowej w budynkach niskich i średniowysokich. Wymóg jest podany jako wartość procentowa odnoszona do rzutu poziomego podłogi klatki schodowej, czyli do powierzchni podłogi widzianej "z góry".

Prawidłowa odpowiedź to 5,0%, ponieważ dla tej grupy budynków norma wskazana w kontekście przewiduje minimalną wymaganą powierzchnię czynną właśnie na tym poziomie. Taki dobór ma zapewnić skuteczne usuwanie dymu z pionowej drogi ewakuacji: dym unosi się ku górze (konwekcja) i jest odprowadzany przez klapę, a od dołu powinno napływać powietrze kompensacyjne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 3,0% i 2,5% zaniżają wymaganą powierzchnię czynną – mogłyby prowadzić do niewystarczającego odprowadzania dymu, a w konsekwencji do zadymienia klatki schodowej.
  • 7,5% to wartość kojarzona z wyższymi wymaganiami dla wyższych budynków (inny przedział wysokości), więc zastosowanie jej wprost do budynków niskich i średniowysokich jest błędnym przeniesieniem wymagań.

W praktyce trzeba pamiętać o dwóch częstych pułapkach: (1) powierzchnia czynna to nie to samo co powierzchnia geometryczna klapy (Acz uwzględnia własności przepływowe urządzenia), oraz (2) system oddymiania wymaga także odpowiedniego napowietrzania – bez dopływu powietrza skuteczność usuwania dymu spada.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Powierzchnia czynna (Acz) to efektywna powierzchnia przepływu dymu przez urządzenie oddymiające. Nie jest to tylko "dziura" w dachu, lecz wartość uwzględniająca właściwości przepływowe klapy (np. współczynnik aerodynamiczny). Dlatego dobiera się ją z danych technicznych, a nie wyłącznie z wymiaru.
Dla budynków niskich i średniowysokich wymagana powierzchnia czynna oddymiania klatki schodowej wynosi 5,0% powierzchni rzutu podłogi klatki. To parametr projektowy, który ma zapewnić skuteczne odprowadzanie dymu z drogi ewakuacyjnej podczas pożaru.
Procent od rzutu podłogi pozwala powiązać wydajność oddymiania z "wielkością" przestrzeni, którą trzeba chronić. Im większa klatka schodowa, tym większa powinna być zdolność odprowadzania dymu. Dzięki temu wymaganie skaluje się do realnych warunków budynku.
Powierzchnia geometryczna to wynik z wymiarów (np. szerokość × wysokość otworu). Powierzchnia czynna opisuje, ile dymu faktycznie może przepłynąć i wynika z parametrów urządzenia. W praktyce sprawdza się ją w dokumentacji producenta, a nie wyłącznie na rysunku architektonicznym.
Nie. Wartości procentowe zależą od grupy wysokości budynku i przyjętych wymagań projektowych. 7,5% bywa kojarzone z innym zakresem wysokości niż budynki niskie i średniowysokie. Na egzaminie kluczowe jest dopasowanie wartości do warunku z treści pytania.
Najczęściej: (1) mylenie powierzchni czynnej z geometryczną, (2) pomijanie warunku minimalnego w m², gdy jest wymagany w dokumentacji, (3) użycie 7,5% zamiast 5,0% dla złej grupy wysokości, (4) brak zapewnienia napowietrzania kompensacyjnego.
Oddymianie grawitacyjne wykorzystuje konwekcję: gorące gazy pożarowe unoszą się ku górze i są usuwane przez klapę dymową. Aby układ działał, potrzebny jest dopływ powietrza z dołu (napowietrzanie), który "wypycha" dym do góry i stabilizuje przepływ.
Nie. Klapa jest elementem wywiewnym, ale system wymaga też napowietrzania (dopływu powietrza). Bez odpowiednich otworów/urządzeń nawiewnych przepływ będzie ograniczony, a dym może utrzymywać się na klatce schodowej mimo otwartej klapy.
Stosujesz prosty przelicznik procentowy: Acz = powierzchnia rzutu × 5% (dla budynków niskich i średniowysokich). Potem porównujesz wynik z danymi urządzenia w dokumentacji producenta. Na egzaminie zwracaj uwagę, że pytanie dotyczy procentu, a nie doboru konkretnego modelu.
Ucz się zestawień: grupa wysokości budynku → wymagany procent Acz, rozumiej definicję powierzchni czynnej oraz rolę napowietrzania. Warto przećwiczyć kilka krótkich przykładów obliczeniowych i nauczyć się typowych "pułapek" (5,0% vs 7,5%, czynna vs geometryczna).
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "W budynkach niskich i średniowysokich wymagana powierzchnia czynna oddymiania klatki schodowej jest określona jako 5,0% rzutu poziomego podłogi klatki."

Źródła:

  • PN-B-02877-4:2001/Az1:2006, systemy oddymiania grawitacyjnego – wymagania dla klatek schodowych (wymagania dotyczące powierzchni czynnej oddymiania).
  • PN-B-02877-4:2025-07, wymagania projektowe dla grawitacyjnego oddymiania klatek schodowych (aktualizacja wskazana w kontekście).

Materiały:

  • Tekst normy PN-B-02877-4 w aktualnym wydaniu oraz wcześniejsze wydanie z aneksem Az1 (do porównania definicji i wymagań)
  • Materiały szkoleniowe z ochrony przeciwpożarowej budynków: oddymianie, napowietrzanie, drogi ewakuacyjne
  • Instrukcje i karty techniczne producentów urządzeń oddymiających (definicja Acz i współczynniki przepływu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego