KWALIFIKACJA ELM2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 18.
Jaką rolę pełnią przedstawione na rysunkach elementy?
Ilustracja przedstawia dwa elementy elektroniczne, które są potencjometrami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Elementy przedstawione na rysunkach to rezystory nastawne (np. potencjometry/trimery).
Ich zadaniem jest zmiana (regulacja) wartości rezystancji w obwodzie, np. do ustawiania poziomu sygnału lub punktu pracy. Stabilizacja napięcia dotyczy stabilizatorów, a magazynowanie ładunku i energii pola – odpowiednio kondensatorów i cewek.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "Regulują wartość rezystancji." opisuje funkcję rezystorów nastawnych (np. potencjometrów lub trymerów). Są to elementy bierne, których rezystancję można zmieniać w sposób ciągły lub skokowy (np. przez obrót osi/pokrętła albo śrubę regulacyjną w trymerze). W praktyce wykorzystuje się je do nastaw i kalibracji: ustawienia poziomu sygnału, progu zadziałania, wzmocnienia, jasności, czułości itp.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Stabilizują wartość napięcia." – stabilizacja napięcia jest typową rolą elementów i układów stabilizujących (np. stabilizatorów liniowych lub przetwornic). Sam rezystor nastawny nie "utrzymuje" napięcia na stałym poziomie; co najwyżej może tworzyć dzielnik napięcia, ale wtedy napięcie zależy od ustawienia oraz obciążenia.
  • "Gromadzą ładunek elektryczny." – magazynowanie ładunku jest właściwością kondensatorów. Kondensator przechowuje energię w polu elektrycznym i jego podstawowym parametrem jest pojemność, a nie regulowana rezystancja.
  • "Gromadzą energię pola magnetycznego." – to cecha cewek (indukcyjności). Cewka magazynuje energię w polu magnetycznym, a jej kluczowym parametrem jest indukcyjność.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na symbolu/rysunku widać element rezystancyjny z dodatkowym "suwakiem" (regulacją), zwykle oznacza to potencjometr/rezystor nastawny. Warto też pamiętać prostą parę skojarzeń: kondensator–ładunek, cewka–pole magnetyczne, rezystor nastawny–regulacja rezystancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Potencjometr to rezystor nastawny, którego rezystancję (lub podział napięcia na wyjściu suwaka) można regulować.

Stosuje się go m.in. do ustawiania poziomu sygnału, głośności, progu zadziałania lub kalibracji układów elektronicznych.

Najczęściej jest to symbol rezystora z dodatkowym wyprowadzeniem (suwakiem) oraz znakiem regulacji, np. strzałką wskazującą punkt styku.

W praktyce na schematach spotyka się oznaczenia typu VR/PR oraz trzy końcówki: dwa końce ścieżki i suwak.

Rezystor nastawny nie utrzymuje napięcia na stałym poziomie, bo nie ma mechanizmu kompensacji zmian obciążenia i zasilania.

Może tworzyć dzielnik napięcia, ale wtedy napięcie wyjściowe zależy od ustawienia oraz prądu obciążenia, więc nie jest stabilizowane.

Potencjometr jest zwykle przeznaczony do częstej regulacji przez użytkownika (pokrętło, oś), a trymer do sporadycznej nastawy serwisowej (mała śruba regulacyjna na PCB).

Oba pełnią tę samą funkcję: zmianę rezystancji lub ustawienie podziału napięcia.

Suwak to ruchomy styk, który przesuwa się po ścieżce oporowej i "pobiera" napięcie z wybranego punktu.

Dzięki temu potencjometr może działać jako dzielnik napięcia (trzy wyprowadzenia) albo jako rezystor regulowany (dwa wyprowadzenia).

Zmierzyć rezystancję między skrajnymi wyprowadzeniami – powinna być zbliżona do wartości znamionowej.

Następnie mierzyć między suwakiem a jednym ze skrajnych wyprowadzeń podczas regulacji; wynik powinien płynnie się zmieniać, bez skoków i przerw.

Nie. Magazynowanie ładunku jest cechą kondensatora, a potencjometr jest elementem rezystancyjnym, który głównie ogranicza prąd lub dzieli napięcie.

W potencjometrze nie występuje "pojemność użytkowa" pełniąca rolę kondensatora w obwodzie.

Najczęściej podczas strojenia i kalibracji: ustawianie wzmocnienia, czułości czujnika, punktu pracy tranzystora, progu komparatora, zera i skali w miernikach.

W produktach dla użytkownika spotkasz go np. w regulacji głośności lub jasności.

Typowe pomyłki to mylenie funkcji: "stabilizacja napięcia" zamiast "regulacja rezystancji" oraz mieszanie magazynowania energii (kondensator/cewka) z rezystorami.

Pomaga uczenie się par: kondensator–ładunek, cewka–pole magnetyczne, potencjometr–suwak.

Ćwicz rozpoznawanie symboli i wyglądu elementów: rezystorów (także nastawnych), kondensatorów i cewek. Ucz się ich podstawowych funkcji i typowych zastosowań.

Dobrą metodą są krótkie testy obrazkowe oraz pomiary multimetrem na prawdziwych podzespołach.

info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stabilizacja napięcia dotyczy stabilizatorów, a magazynowanie ładunku i energii pola – odpowiednio kondensatorów i cewek.

Źródła:

  • Wikipedia: "Potencjometr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Potencjometr (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Rezystor" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystor (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Rezystor nastawny" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystor_nastawny (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Karty katalogowe (datasheet) potencjometrów i trymerów – przykłady oznaczeń i sposobu podłączenia
  • Podręczniki do podstaw elektroniki: elementy bierne i ich symbole
  • Ćwiczenia z rozpoznawania elementów na PCB oraz na schematach ideowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego