KWALIFIKACJA GIW13 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 28.
Jaką wartość mają naprężenia rozciągające w przewodzie wiertniczym u wylotu otworu, jeżeli długość przewodu wynosi 2000 m, pole przekroju poprzecznego 30 cm2, a ciężar jednostkowy przewodu ma wartość 300 N/m?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Naprężenie rozciągające liczymy ze wzoru σ=F/A. Siła od ciężaru własnego przewodu: F=L·q=2000 m·300 N/m=600000 N. Pole 30 cm2=0,003 m2. Zatem σ=600000/0,003=200000000 N/m2=200000 kN/m2 (200 MPa).

Pełne wyjaśnienie:

W przewodzie wiertniczym zawieszonym w otworze maksymalne naprężenia rozciągające pojawiają się u wylotu otworu (na głowicy), ponieważ ten przekrój "dźwiga" ciężar całej kolumny poniżej. W obliczeniach przyjmujemy, że działającą siłą osiową jest ciężar własny przewodu.

Krok 1: wyznacz siłę rozciągającą F
Ciężar jednostkowy liniowy q=300 N/m oznacza, że każdy metr przewodu "waży" 300 N. Całkowita siła od ciężaru przewodu o długości L wynosi:
F = L · q
F = 2000 m · 300 N/m = 600000 N = 600 kN.

Krok 2: przelicz pole przekroju A
Podano A=30 cm2. W jednostkach SI potrzebujemy m2.
1 cm = 0,01 m, więc 1 cm2 = (0,01 m)2 = 0,0001 m2.
A = 30 · 0,0001 m2 = 0,003 m2.

Krok 3: oblicz naprężenie σ
Korzystamy z definicji naprężenia normalnego:
σ = F / A
σ = 600000 N / 0,003 m2 = 200000000 N/m2.

Krok 4: jednostki i interpretacja
1 N/m2 = 1 Pa, więc wynik to 200000000 Pa = 200 MPa. Po przeliczeniu na kN/m2:
1 kN/m2 = 1000 N/m2 = 1 kPa, więc 200000000 N/m2 = 200000 kN/m2.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 2000 kN/m2 – typowy skutek pominięcia przeliczenia cm2 na m2 lub "zgubienia" kilku zer w konwersji Pa↔kPa.
  • 18000 kN/m2 – wskazuje na błąd rachunkowy (np. niepoprawne podstawienie L lub q) albo mieszanie jednostek siły i ciężaru.
  • 1800 kN/m2 – wynik zaniżony o duży współczynnik, najczęściej przez podzielenie przez 30 zamiast przez 0,003 m2 po konwersji pola.

W praktyce inżynierskiej do takiego obliczenia dodaje się jeszcze współczynnik bezpieczeństwa oraz uwzględnia dodatkowe obciążenia dynamiczne, ale w tym zadaniu liczy się czysty efekt ciężaru własnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się σ = F/A. Najpierw liczysz siłę osiową od ciężaru: F = L·q, gdzie L to długość przewodu, a q to ciężar jednostkowy (N/m). Potem przeliczasz pole A do m2 i dzielisz F przez A, otrzymując naprężenie w Pa (N/m2).
U wylotu (na głowicy) przekrój przewodu przenosi ciężar całej kolumny znajdującej się poniżej. Im wyżej w kolumnie, tym większa siła rozciągająca, bo "zbiera się" ciężar kolejnych metrów przewodu. Dlatego tam występuje maksymalne naprężenie rozciągające.
Wartość w N/m mówi, jaka siła ciężaru przypada na 1 metr przewodu. To nie jest masa (kg) ani ciężar objętościowy (N/m3), tylko liniowy ciężar własny. Dzięki temu całkowitą siłę od ciężaru przewodu liczysz prosto: F = L·q.
Najważniejsze: 1 cm = 0,01 m, więc 1 cm2 = 0,0001 m2. Dlatego 30 cm2 = 30 · 0,0001 = 0,003 m2. Ten krok najczęściej decyduje o poprawnym rzędzie wielkości wyniku.
Tak. Naprężenie ma jednostkę siły na pole: N/m2 = Pa. A 1 kN/m2 = 1000 N/m2 = 1 kPa. Czyli zapis w kN/m2 jest równoważny zapisowi w kPa, a po podzieleniu przez 1000 otrzymujesz MPa.
Zapamiętaj: 1 MPa = 1 000 000 Pa. Ponieważ 1 Pa = 1 N/m2, to aby przejść z N/m2 do MPa, dzielisz przez 1 000 000. Np. 200 000 000 N/m2 = 200 MPa.
Najczęstsze są błędy jednostek: (1) brak przeliczenia cm2 na m2, (2) zgubienie zer przy N↔kN i Pa↔kPa/MPa, (3) pomylenie q w N/m z inną wielkością. Warto zapisywać każdy krok z jednostkami, wtedy błąd łatwiej wychwycić.
Oceń rząd wielkości: jeśli siła jest setki kN, a pole przekroju to ułamki setnych m2, to naprężenie wyjdzie rzędu setek MPa. Gdy dostajesz pojedyncze kPa lub ułamki MPa, zwykle oznacza to błąd w polu (cm2 nieprzeliczone na m2).
W praktyce projektowej i eksploatacyjnej do obliczonych naprężeń od ciężaru własnego dodaje się zapas (współczynnik bezpieczeństwa) oraz bierze pod uwagę obciążenia dynamiczne (np. podczas podnoszenia/opuszczania, tarcia). Na egzaminie często liczy się wersję podstawową, ale warto pamiętać, po co wykonuje się takie obliczenia.
Ćwicz schemat: F = L·q → przeliczenia jednostek → σ = F/A → konwersja Pa/kPa/MPa. Rób notatkę z "ściągą" jednostek: cm2→m2, kN/m2=kPa, 1 MPa=106 Pa. Najwięcej punktów traci się na konwersjach.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Naprężenie rozciągające liczymy ze wzoru σ=F/A."

Źródła:

  • Wikipedia: Stress (mechanics) – definicja σ = F/A, https://en.wikipedia.org/wiki/Stress_(mechanics) (dostęp: 2026-02-24)
  • Wikipedia: Pascal (unit) – zależności 1 Pa = 1 N/m² oraz wielokrotności kPa/MPa, https://en.wikipedia.org/wiki/Pascal_(unit) (dostęp: 2026-02-24)
  • Wikipedia (PL): Centymetr – relacja cm do m (podstawa do przeliczeń pól), https://pl.wikipedia.org/wiki/Centymetr (dostęp: 2026-02-24)

Materiały:

  • Podstawy wytrzymałości materiałów: naprężenia normalne i ich jednostki
  • Skrypt z mechaniki technicznej: obciążenia osiowe prętów i kolumn
  • Zadania rachunkowe z przeliczania jednostek SI i pochodnych (Pa, kPa, MPa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego