KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 26.
Jaką wartość musi mieć siła F2, aby układ znajdował się w równowadze?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek belki umieszczonej na dwóch podporach, oznaczonych jako RA i RB.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek równowagi statycznej wymaga, aby suma momentów (i ewentualnie suma sił) w układzie była równa zero. Siłę F2 wyznacza się z równania momentów względem wybranego punktu, korzystając z ramion sił podanych na rysunku. Po przekształceniu otrzymuje się wartość 25 N.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z równowagi statycznej układu najczęściej stosuje się dwa podstawowe warunki:

  • suma sił działających w danym kierunku jest równa zero,
  • suma momentów sił względem dowolnie wybranego punktu jest równa zero.

W praktyce (zwłaszcza dla dźwigni i układów z ramionami) najwygodniej jest zapisać równanie momentów względem takiego punktu, aby zredukować liczbę niewiadomych. Następnie dla każdej siły uwzględnia się ramię (odległość prostopadłą od punktu odniesienia do linii działania siły), bo to ono decyduje o wielkości momentu.

Odpowiedź "25 N" wynika z tego, że równanie momentów, zapisane na podstawie geometrii układu z rysunku, po przekształceniu daje właśnie taką wartość F2. Typowo ma to postać zależności proporcjonalnej: siła o większym ramieniu wymaga mniejszej wartości do zrównoważenia tej samej "strony" momentów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? "50 N", "75 N", "100 N" odpowiadałyby sytuacjom, w których albo pominięto ramię siły (traktując problem jak zwykłe sumowanie sił), albo przyjęto niewłaściwy punkt odniesienia, albo błędnie odczytano kierunki momentów (zamieniono stronę "zgodną" z "przeciwną"). W zadaniach egzaminacyjnych te wartości są typowymi dystraktorami: są wielokrotnościami i "ładnymi" liczbami, które kuszą do wyboru bez rachunku.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zacznij od szkicu sił i zaznaczenia ramion (prostopadłych odległości). Dopiero potem podstawiaj do równania i kontroluj jednostki (N·m).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się dwa warunki: suma sił w każdym kierunku ma wynosić 0 oraz suma momentów sił względem wybranego punktu ma wynosić 0. W układach typu dźwignia kluczowe bywa równanie momentów, bo uwzględnia ramiona sił.
Moment siły opisuje "zdolność" siły do wywołania obrotu. Zależy od wartości siły oraz od ramienia, czyli prostopadłej odległości od punktu obrotu do linii działania siły. Jednostką jest N·m.
Wybiera się punkt, który upraszcza obliczenia, np. miejsce podparcia, oś obrotu lub punkt, przez który przechodzi kilka sił (wtedy ich momenty są równe 0). Taki wybór zmniejsza liczbę składników w równaniu.
Bo równowaga wymaga nie tylko braku ruchu postępowego, ale i braku ruchu obrotowego. Układ może mieć sumę sił równą 0, a mimo to "skręcać", jeśli momenty się nie równoważą. Dlatego warunek sumy momentów jest kluczowy.
Ramię to prostopadła odległość od punktu, względem którego liczysz moment, do linii działania siły. Nie jest to zawsze "długość pręta" z rysunku. Częsty błąd to branie odległości po skosie zamiast odległości prostopadłej.
Tak. Trzeba przyjąć umowę znaków, np. momenty zgodne z ruchem wskazówek zegara jako ujemne, a przeciwne jako dodatnie (albo odwrotnie) i konsekwentnie jej używać. Zły znak potrafi całkowicie zmienić wynik siły.
Wykonaj kontrolę: (1) jednostki – wynik musi być w N, (2) skala – większe ramię zwykle oznacza mniejszą potrzebną siłę do równowagi, (3) porównanie z odpowiedziami – czy nie wyszła wartość skrajnie duża bez powodu.
Najczęstsze to: pomylenie ramienia z długością elementu, nieuwzględnienie prostopadłości, liczenie tylko sumy sił bez momentów, błędy znaków oraz odczyt "na oko" zamiast z wymiarów. Pomaga zapis równania momentów krok po kroku.
Gdy oprócz niewiadomej siły występują reakcje w podporach lub kilka sił o różnych kierunkach. Wtedy równanie momentów może nie wystarczyć i trzeba dopisać warunki sumy sił w osiach (np. poziomej i pionowej), aby mieć tyle równań, co niewiadomych.
Ćwicz schemat: narysuj siły, wybierz punkt odniesienia, zapisz momenty z ramionami prostopadłymi, przekształć równanie i sprawdź jednostki. Warto przerobić serię zadań z dźwigni, bloczków i prostych mechanizmów, bo mechanizm rozumowania jest podobny.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Warunek równowagi statycznej wymaga, aby suma momentów (i ewentualnie suma sił) w układzie była równa zero."

Materiały:

  • Podręcznik z mechaniki technicznej: statyka (warunki równowagi, moment siły)
  • Zbiór zadań z dźwigni i momentów sił (zadania rachunkowe)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu podstaw konstrukcji maszyn (interpretacja schematów sił)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego