KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 39.
ABY
000
011
101
110
Powyższa tabela prawdy reprezentuje funkcję logiczną:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tabela prawdy ma wyjście równe 1 tylko wtedy, gdy wejścia A i B są różne (0/1 lub 1/0), a równe 0 dla 0/0 oraz 1/1. To dokładna definicja alternatywy rozłącznej, czyli bramki XOR (EX-OR). AND dałoby 1 tylko dla 1/1, OR dałoby 1 także dla 1/1, a NAND byłoby negacją AND.

Pełne wyjaśnienie:

W tabeli prawdy podano wszystkie cztery kombinacje dwóch wejść A i B oraz odpowiadające im wyjście Y. Aby rozpoznać funkcję, najpierw sprawdza się, dla których par wejść pojawia się stan wysoki na wyjściu.

Tutaj Y=1 występuje dla kombinacji:

  • A=0, B=1
  • A=1, B=0

Natomiast Y=0 występuje dla:

  • A=0, B=0
  • A=1, B=1

To oznacza, że układ "przepuszcza jedynkę" dokładnie wtedy, gdy wejścia są różne. Taka zależność jest charakterystyczna dla alternatywy rozłącznej, czyli bramki XOR (EX-OR). W praktyce można ją zapamiętać jako: "1 na wyjściu, gdy na wejściach jest nieparzysta liczba jedynek" (dla dwóch wejść: dokładnie jedna jedynka).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • AND (koniunkcja) daje 1 tylko w sytuacji, gdy oba wejścia są równe 1. W tej tabeli dla A=1 i B=1 wyjście wynosi 0, więc to nie AND.
  • OR (dysjunkcja) daje 1, gdy co najmniej jedno wejście jest równe 1. Dla A=1, B=1 OR musiałoby dać 1, a tabela pokazuje 0, więc to nie OR.
  • NAND jest negacją AND: daje 0 tylko dla A=1, B=1, a 1 dla pozostałych kombinacji. W przedstawionej tabeli są dwa zera (dla 0/0 i 1/1), więc nie jest to NAND.

Umiejętność rozpoznania XOR z tabeli prawdy jest ważna w elektronice cyfrowej, bo XOR pojawia się m.in. w sumatorach (bit sumy bez przeniesienia) oraz w prostych układach wykrywania różnicy stanów sygnałów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka XOR (alternatywa rozłączna) daje stan wysoki na wyjściu, gdy wejścia są różne. Dla dwóch wejść oznacza to: 1 pojawia się dla 0/1 oraz 1/0, a 0 dla 0/0 i 1/1. To popularna funkcja w układach kombinacyjnych.
Sprawdź, kiedy Y=1. Jeśli wyjście jest równe 1 dokładnie dla przypadków, gdy A i B są różne (jedno 0, drugie 1), a równe 0, gdy są takie same (0/0 lub 1/1), to tabela opisuje XOR.
OR daje 1 również wtedy, gdy oba wejścia są równe 1 (1/1). XOR jest "bardziej restrykcyjny": dla 1/1 zwraca 0, bo wymaga rozłączności. W tabeli prawdy różnica jest widoczna właśnie w wierszu A=1, B=1.
XOR stosuje się m.in. w sumatorach binarnych (bit sumy bez przeniesienia), układach kontroli parzystości oraz w detekcji różnicy stanów na dwóch sygnałach. Jest też przydatna tam, gdzie warunki mają się wzajemnie wykluczać.
To znaczy, że wyjście przyjmuje 1, gdy A i B nie są równe. Dla dwóch wejść są tylko dwie takie kombinacje: 0/1 oraz 1/0. Gdy wejścia są zgodne (0/0 lub 1/1), XOR ustawia wyjście na 0.
NAND ma tylko jeden wiersz z wyjściem 0: wtedy, gdy A=1 i B=1. XOR ma dwa wiersze z 0: dla 0/0 oraz 1/1. Jeśli w tabeli widzisz dwa zera na "przekątnej zgodności", to wskazuje na XOR, nie NAND.
Tak. Dla dwóch bitów XOR odpowiada dodawaniu bez przeniesienia, czyli modulo 2: 0+0=0, 0+1=1, 1+0=1, 1+1=0. To dobre skojarzenie na egzaminie, bo szybko łączy tabelę prawdy z arytmetyką binarną.
Częsty błąd to sprawdzenie tylko kilku pierwszych wierszy i pominięcie przypadku 1/1, gdzie OR i XOR dają różne wyniki. Drugi błąd to mylenie nazw: EX-OR bywa intuicyjnie brane za OR, mimo że warunek rozłączności jest kluczowy.
W języku polskim najczęściej spotkasz nazwę alternatywa rozłączna. W materiałach technicznych często występuje skrót XOR albo zapis EX-OR. Niezależnie od zapisu chodzi o tę samą funkcję: 1 tylko dla różnych stanów wejść.
Ćwicz dwie umiejętności: (1) rozpoznawanie bramki po tabeli prawdy oraz (2) tworzenie tabeli prawdy po opisie słownym. Pomaga też zapamiętanie "wyróżniających wierszy": AND ma 1 tylko dla 1/1, NAND ma 0 tylko dla 1/1, XOR ma 1 tylko dla 0/1 i 1/0.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tabela prawdy ma wyjście równe 1 tylko wtedy, gdy wejścia A i B są różne (0/1 lub 1/0), a równe 0 dla 0/0 oraz 1/1.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Alternatywa rozłączna" – opis i tabela prawdy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternatywa_roz%C5%82%C4%85czna - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (EN): "Exclusive or" – definicja i tabela prawdy XOR, https://en.wikipedia.org/wiki/Exclusive_or - dostęp 2026-02-28
  • All About Circuits: "Logic Gates" (sekcja o XOR i truth table), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-3/logic-gates/ - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Skrypt/rozdział o bramkach logicznych i tabelach prawdy (logika cyfrowa)
  • Ćwiczenia: rozpoznawanie bramek na podstawie tabel prawdy i odwrotnie
  • Materiały dydaktyczne o algebrze Boole’a i układach kombinacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego