KWALIFIKACJA INF2 + INF3 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 23.
Aby odtwarzać częstotliwości akustyczne w zakresie od 16 Hz do 20 kHz, karta dźwiękowa musi posiadać częstotliwość próbkowania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wiernie odtworzyć sygnał o najwyższej składowej 20 kHz, częstotliwość próbkowania musi być co najmniej dwukrotnie większa (kryterium Nyquista), czyli ≥ 40 kHz.
Niższe wartości (20–32 kHz) grożą aliasingiem i utratą informacji o najwyższych częstotliwościach.

Pełne wyjaśnienie:

W cyfrowym zapisie dźwięku sygnał analogowy jest próbkowany, czyli mierzony w równych odstępach czasu. Kluczowa zasada mówi, że aby możliwe było poprawne odtworzenie sygnału bez zniekształceń typu aliasing, częstotliwość próbkowania powinna wynosić co najmniej dwa razy więcej niż najwyższa częstotliwość występująca w sygnale.

Dla pasma akustycznego do 20 kHz minimalna wymagana częstotliwość próbkowania wynosi więc 2 × 20 kHz = 40 kHz. Taka wartość jest granicą teoretyczną wynikającą z kryterium Nyquista; w praktyce często stosuje się wyższe częstotliwości (np. 44,1 kHz lub 48 kHz), aby zostawić margines na filtry antyaliasingowe i wymagania standardów.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 20 kHz odpowiada jedynie najwyższej częstotliwości sygnału, ale nie spełnia warunku "co najmniej 2×", więc nie gwarantuje poprawnej rekonstrukcji.
  • 32 kHz nadal jest poniżej 40 kHz, zatem dla sygnałów zbliżonych do 20 kHz może powodować aliasing i słyszalne/ mierzalne zniekształcenia.
  • 16 kHz jest typową wartością spotykaną np. dla węższego pasma (mowa/telefonia), ale nie dla pełnego pasma 20 kHz.

Na egzaminie warto zapamiętać prosty schemat: szukasz minimalnej częstotliwości próbkowania → podwajasz najwyższą częstotliwość sygnału. Jeśli pytanie dotyczy "musi posiadać", upewnij się, czy chodzi o minimum teoretyczne, czy o standard praktyczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Częstotliwość próbkowania to liczba "pomiarów" sygnału audio wykonywanych w ciągu sekundy. Podaje się ją w hercach (Hz), np. 44100 Hz. Im wyższa, tym większe pasmo sygnału można poprawnie zapisać i odtworzyć (przy spełnieniu warunków filtracji).
Wynika to z kryterium Nyquista: aby odtworzyć sygnał bez aliasingu, próbkowanie musi być co najmniej 2× większe niż najwyższa częstotliwość w sygnale. Dla 20 kHz daje to minimum 40 kHz. Niższe wartości mogą "zawinąć" wysokie tony do niższego pasma.
Kryterium Nyquista mówi: fs ≥ 2·fmax, gdzie fs to częstotliwość próbkowania, a fmax to najwyższa częstotliwość sygnału. Na egzaminie zwykle wystarczy pomnożyć podaną granicę pasma przez 2 i wybrać wartość minimalnie spełniającą warunek.
Tak, często jest praktyczniejsze, bo 44,1 kHz to standard dla audio CD i daje zapas na filtry antyaliasingowe. Jednak w pytaniach teoretycznych minimalne wymaganie dla pasma do 20 kHz to 40 kHz. W praktyce spotkasz też 48 kHz w wideo i zastosowaniach systemowych.
Może pojawić się aliasing: składowe o zbyt wysokiej częstotliwości "udają" niższe częstotliwości po próbkowaniu. Skutkiem są zniekształcenia, utrata szczegółów i błędne odwzorowanie widma sygnału. Dlatego stosuje się minimum 2× oraz filtry przed przetwornikiem A/C.
Częstotliwość tonu (np. 1 kHz) opisuje, jak szybko drga fala akustyczna. Częstotliwość próbkowania (np. 48 kHz) opisuje, jak często urządzenie mierzy sygnał w czasie. To dwa różne pojęcia: próbkowanie musi być znacznie wyższe od najwyższego tonu, aby go poprawnie zapisać.
W praktyce często spotyka się 44,1 kHz (muzyka) oraz 48 kHz (wideo/komunikatory), czasem 96 kHz lub 192 kHz. W administracji stacji roboczych istotne jest ustawienie formatu domyślnego spójnego z używanym materiałem, aby ograniczyć zbędne resampling i potencjalne problemy z kompatybilnością.
Najczęstszy błąd to przepisanie 20 kHz jako odpowiedzi (brak mnożenia ×2). Drugi błąd to wybór "znanej" wartości 44,1 kHz, gdy pytanie pyta o minimum teoretyczne. Warto też uważać na jednostki (kHz vs Hz) i na sformułowania typu "co najmniej".
Nie, bo 32 kHz daje granicę Nyquista 16 kHz (połowę fs). To oznacza, że składowe między 16 a 20 kHz nie będą poprawnie odwzorowane i mogą powodować aliasing. Takie próbkowanie nadaje się raczej do węższego pasma, nie do pełnego zakresu 20 kHz.
Opanuj definicje: próbkowanie, pasmo, aliasing oraz regułę fs ≥ 2·fmax. Przećwicz kilka przykładów (np. 8 kHz, 11 kHz, 20 kHz) i naucz się rozpoznawać, czy pytanie dotyczy minimum teoretycznego czy typowego standardu (44,1/48 kHz). To częsty "haczyk" egzaminacyjny.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Twierdzenie Nyquista–Shannona" https://pl.wikipedia.org/wiki/Twierdzenie_Nyquista%E2%80%93Shannona - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (en): "Nyquist–Shannon sampling theorem" (sekcja dot. warunku 2B) https://en.wikipedia.org/wiki/Nyquist%E2%80%93Shannon_sampling_theorem - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (pl): "Aliasing" https://pl.wikipedia.org/wiki/Aliasing - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały o twierdzeniu Nyquista-Shannona i aliasingu w DSP
  • Materiały edukacyjne o cyfrowym zapisie dźwięku (PCM, sample rate, bit depth)
  • Dokumentacje/poradniki systemowe dotyczące ustawień formatu domyślnego urządzeń audio (np. Windows/ALSA/PulseAudio)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego