KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 24.
Aby prawidłowo obliczyć temperaturę zastępczą klimatu w podziemnym wyrobisku górniczym należy zmierzyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Temperatura zastępcza klimatu jest wyznaczana na podstawie parametrów mikroklimatu wpływających na odczuwanie ciepła: temperatury suchej i wilgotnej (pomiar psychrometryczny) oraz prędkości przepływu powietrza. Sama para temperatur nie uwzględnia efektu ruchu powietrza, a "intensywność chłodzenia" to inny wskaźnik.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć temperaturę zastępczą klimatu w podziemnym wyrobisku, trzeba zebrać takie dane, które opisują zarówno stan termiczno-wilgotnościowy powietrza, jak i wpływ ruchu powietrza na odczuwanie ciepła przez człowieka. Dlatego jako dane pomiarowe przyjmuje się:

  • temperaturę termometru suchego (temperaturę powietrza),
  • temperaturę termometru wilgotnego (związaną z parowaniem i wilgotnością),
  • prędkość powietrza w miejscu pomiaru (wpływa na intensywność konwekcji i parowania potu).

Odpowiedź "temperatury termometrem suchym i wilgotnym oraz prędkość powietrza" jest poprawna, bo obejmuje komplet kluczowych wielkości wejściowych potrzebnych do wyznaczenia wskaźnika. W praktyce: dwie temperatury dostarczają informacji o warunkach cieplno-wilgotnościowych, natomiast prędkość powietrza decyduje, czy te same temperatury będą odczuwane jako bardziej "duszne" (mały ruch powietrza) czy bardziej "znośne" (większy ruch powietrza).

Odpowiedź "temperatury termometrem suchym i wilgotnym" jest niepełna: pomija ruch powietrza, przez co nie opisuje w pełni warunków oddawania ciepła przez organizm. Odpowiedź "wilgotność i prędkość powietrza" także jest niepełna, bo zamiast temperatury suchej i wilgotnej podaje wilgotność (która bywa wielkością pochodną i nie zastępuje bezpośrednio zestawu wymaganych temperatur). Odpowiedź "intensywność chłodzenia" odnosi się do innego sposobu oceny mikroklimatu (oddziaływania chłodzącego), a nie do zestawu danych koniecznych do obliczenia temperatury zastępczej.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o wskaźnikach mikroklimatu najpierw zidentyfikuj co jest mierzone (temperatury, prędkość), a dopiero potem co jest obliczane (wskaźnik/temperatura zastępcza).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wskaźnik opisujący odczuwalne warunki cieplne w wyrobisku, uwzględniający nie tylko samą temperaturę powietrza, ale też czynniki wpływające na oddawanie ciepła przez organizm (m.in. wilgotność i ruch powietrza). W praktyce służy do oceny obciążenia cieplnego pracy.
W typowym ujęciu potrzebujesz temperatury suchej (termometr suchy), temperatury wilgotnej (termometr wilgotny) oraz prędkości przepływu powietrza w miejscu przebywania ludzi. Dopiero z tych danych wyznacza się wartość wskaźnika, a nie odwrotnie.
Prędkość powietrza wpływa na konwekcję i tempo parowania potu, czyli na to, jak silnie organizm może się chłodzić. Dwie lokalizacje o tej samej temperaturze i wilgotności mogą dawać zupełnie inne odczucie cieplne, jeśli ruch powietrza jest różny.
Nie zawsze. Te dwa pomiary dobrze opisują stan cieplno-wilgotnościowy, ale nie obejmują oddziaływania ruchu powietrza. W wielu wskaźnikach oceny mikroklimatu prędkość powietrza jest kluczowa, bo zmienia warunki wymiany ciepła między człowiekiem a otoczeniem.
Termometr suchy mierzy temperaturę powietrza. Termometr wilgotny ma zwilżony zbiorniczek i wskazuje temperaturę zależną od parowania, dzięki czemu pozwala wnioskować o zawartości pary wodnej w powietrzu. Razem tworzą podstawę pomiaru psychrometrycznego.
Bo brzmi logicznie (wilgotność i ruch powietrza są ważne), ale nie podaje kompletu typowych danych wejściowych. W zadaniach zwykle wymagane są konkretne wskazania: temperatura sucha i wilgotna (pomiar), a nie sama "wilgotność" jako pojęcie ogólne lub wartość pochodna.
Intensywność chłodzenia opisuje zdolność powietrza do odbierania ciepła (zależną m.in. od ruchu powietrza). To inna miara niż temperatura zastępcza: może być używana w ocenie mikroklimatu, ale nie jest tym samym zestawem danych pomiarowych potrzebnych do obliczenia temperatury zastępczej.
Co do zasady w strefie przebywania pracowników i w miejscu reprezentatywnym dla warunków pracy (bezpośrednio na stanowisku lub w pobliżu, z uwzględnieniem lokalnych zaburzeń przepływu). Ważne jest, by nie mierzyć w miejscach przypadkowych, np. przy przeszkodach powodujących zawirowania.
Najczęściej: pomijanie jednego parametru (zwłaszcza prędkości powietrza), mylenie wielkości mierzonych z obliczanymi wskaźnikami oraz wybieranie "ładnie brzmiącej" odpowiedzi bez sprawdzenia, czy zawiera wszystkie wymagane elementy pomiaru.
Skup się na mapie pojęć: co mierzymy (temperatury, prędkość, czasem ciśnienie) i co obliczamy (wskaźniki oceny). Pomaga robienie fiszek z parametrami wejściowymi dla poszczególnych wskaźników oraz ćwiczenie z przykładowymi zadaniami z pomiarów w wyrobiskach.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Sama para temperatur nie uwzględnia efektu ruchu powietrza, a "intensywność chłodzenia" to inny wskaźnik."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z wentylacji i klimatyzacji kopalń (skrypty szkolne/uczelniane)
  • Instrukcje zakładowe i procedury pomiarów mikroklimatu stosowane w kopalniach
  • Podręczniki z bezpieczeństwa pracy i zagrożeń cieplnych w górnictwie podziemnym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego