KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 9.
Aby wykonać otwór przelotowy poprzez gwint śruby zgodnie z rysunkiem, należy ją zamocować
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny śruby z łbem sześciokątnym, która posiada otwór przelotowy na końcu trzpienia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Śruba ma kształt walcowy i podczas wiercenia może się obracać lub przesuwać.
Imadło maszynowe z pryzmą zapewnia stabilne podparcie na dwóch liniach, utrzymuje oś detalu i zmniejsza ryzyko poślizgu. Mocowanie na stole, w uchwycie trójszczękowym lub w imadle ślusarskim jest mniej właściwe do takiej operacji.

Pełne wyjaśnienie:

Przy wykonywaniu otworu przelotowego w śrubie (czyli w elemencie o kształcie walcowym z gwintem) kluczowe są: stabilność, powtarzalne ustawienie osi oraz bezpieczeństwo. Podczas wiercenia powstają siły osiowe i składowa powodująca tendencję do obrotu detalu. Jeżeli śruba nie jest pewnie podparta, może się przekręcić, wyślizgnąć lub zostać wyrwana z mocowania.

Odpowiedź "w imadle maszynowym z pryzmą" jest właściwa, ponieważ pryzma (V-podparcie) jest przeznaczona do elementów walcowych. Daje ona dwa punkty/linie kontaktu, centrowanie i utrzymanie osi śruby, a imadło maszynowe umożliwia sztywne zamocowanie na stole obrabiarki. To ogranicza bicie, pomaga utrzymać prostopadłość/osiowość wiercenia i zmniejsza ryzyko uszkodzenia gwintu.

Opcja "bezpośrednio na stole wiertarki" jest niewłaściwa, bo detal nie ma kontrolowanego ustalenia ani docisku. Nawet jeśli śruba leży płasko, wiertło może ją "pociągnąć", a moment może spowodować obrót elementu – to typowa sytuacja niebezpieczna.

Opcja "w uchwycie trój szczękowym" jest myląca: taki uchwyt służy głównie do mocowania narzędzi (np. wiertła) albo do mocowania detalu w tokarkach. W kontekście wiercenia otworu przez gwint śruby na wiertarce nie jest to standardowe i może nie zapewnić właściwego ustalenia oraz podparcia (zwłaszcza przy długiej śrubie).

Opcja "w imadle ślusarskim" zwykle nie jest przeznaczona do pracy na obrabiarce: gorzej ustala detal na stole, a szczęki bez pryzmy nie zapewniają pewnego trzymania elementów okrągłych. W efekcie łatwiej o obrót śruby, przesunięcie i uszkodzenie gwintu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy detal jest walcowy (śruba, wałek, pręt), szukaj mocowania z pryzmą/V-blokiem albo innego rozwiązania zapewniającego ustalenie osi i zabezpieczenie przed obrotem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pryzma (V-podparcie) stabilizuje element walcowy, np. śrubę, w dwóch punktach/liniach styku. Dzięki temu śruba nie "ucieka" na boki, łatwiej utrzymać jej oś i zmniejsza się ryzyko obrotu pod wpływem sił wiercenia. To poprawia dokładność i bezpieczeństwo.
Luźno położona śruba może zostać wciągnięta przez wiertło i gwałtownie się obrócić. To grozi skaleczeniem, uszkodzeniem narzędzia oraz zniszczeniem gwintu. Brak ustalenia osi powoduje też "uciekanie" wiertła i krzywy otwór. Zawsze stosuje się pewne mocowanie.
Imadło maszynowe jest przeznaczone do mocowania detalu na obrabiarce (wiertarka, frezarka) i zapewnia stabilne ustawienie na stole oraz precyzyjny docisk. Imadło ślusarskie służy głównie do prac ręcznych na stanowisku ślusarskim i zwykle nie daje tak dobrego ustalenia ani sztywności dla obróbki skrawaniem.
Najczęściej stosuje się imadło maszynowe z pryzmą albo osobny V-blok z dociskiem, ponieważ taki zestaw ogranicza obrót i przesuw elementu walcowego. Ważne jest też poprawne ustawienie osi i dobranie docisku tak, aby nie uszkodzić powierzchni (np. gwintu), a jednocześnie unieruchomić detal.
Zwykle nie jest to rozwiązanie zalecane w typowych zadaniach warsztatowych na wiertarce stołowej, bo uchwyt trójszczękowy kojarzy się głównie z tokarką lub z mocowaniem narzędzia. Nawet jeśli da się coś zamocować, łatwo o niepewne ustalenie i brak właściwego podparcia, co pogarsza bezpieczeństwo.
Należy stosować podparcie dopasowane do kształtu (np. pryzmę) i docisk rozłożony tak, by nie zgniatać zwojów gwintu. Pomagają miękkie wkładki szczęk lub ustawienie śruby tak, aby opierała się stabilnie, a docisk działał możliwie na większej powierzchni. Zbyt mocny docisk wprost na gwincie może go zdeformować.
Pryzmę stosuje się wtedy, gdy detal ma przekrój okrągły (wałek, śruba, tuleja) i istnieje ryzyko obrotu lub przesunięcia na płaskich szczękach. V-kształt stabilizuje element i ułatwia osiowe ustawienie do wiercenia lub frezowania. Przy detalach płaskich zwykle wystarczają szczęki płaskie.
Przy otworze przelotowym wiertło pracuje przez cały przekrój detalu, a na wyjściu może pojawić się szarpnięcie i większe drgania. Jeśli mocowanie jest słabe, detal potrafi się poruszyć, co prowadzi do krzywego otworu, zadrapań, a nawet złamania wiertła. Sztywne mocowanie ogranicza drgania i poprawia jakość obróbki.
Częstym błędem jest wybór "byle jakiego" imadła bez uwzględnienia, że śruba jest walcowa i może się obracać. Inny błąd to traktowanie stołu wiertarki jako miejsca do przytrzymania detalu bez docisku. Uczniowie mylą też przeznaczenie uchwytu (narzędzie vs detal) i nie analizują ryzyka BHP.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie kształtu detalu i dobór oprzyrządowania: imadło maszynowe, pryzma, dociski, podkładki. Ucz się też typowych zagrożeń (obrót detalu, poślizg, złamanie wiertła) i zasad ich eliminacji. Na egzaminie czytaj uważnie, czy detal jest okrągły, płaski czy cienkościenny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Śruba ma kształt walcowy i podczas wiercenia może się obracać lub przesuwać.Imadło maszynowe z pryzmą zapewnia stabilne podparcie na dwóch liniach, utrzymuje oś detalu i zmniejsza ryzyko poślizgu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obróbki skrawaniem: wiercenie i zasady mocowania
  • Instrukcje BHP dla prac na wiertarkach warsztatowych i stołowych
  • Katalogi/poradniki producentów oprzyrządowania: imadła maszynowe, pryzmy, V-bloki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego