KWALIFIKACJA MEP1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 15.
Aby zaizolować za pomocą przedstawionego na rysunku materiału przewody elektryczne przetwornika pomiarowego, należy dysponować
Ilustracja przedstawia pięć odcinków kolorowych koszulek termokurczliwych, które są używane do izolacji przewodów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Materiał termokurczliwy do izolowania przewodów obkurcza się pod wpływem kontrolowanego ciepła. Dlatego potrzebne jest narzędzie wytwarzające strumień gorącego powietrza, czyli opalarka. Sprężarka i UV nie obkurczą koszulki, a pistolet do kleju służy do nakładania kleju, nie do równomiernego ogrzewania.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce montażu i napraw urządzeń precyzyjnych do zabezpieczania przewodów bardzo często stosuje się koszulki (rurki) termokurczliwe. Taki materiał jest wykonany z tworzywa, które po podgrzaniu kurczy się, szczelnie obejmując przewód lub złącze. Kluczowe jest tu dostarczenie równomiernego, kontrolowanego ciepła, aby materiał obkurczył się prawidłowo i nie uległ przypaleniu.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "opalarką." Opalarka (gorące powietrze) pozwala ogrzać koszulkę na całym obwodzie, stopniowo, z odpowiedniej odległości. To dokładnie odpowiada wymaganiom procesu obkurczania.

Pozostałe propozycje nie pasują do mechanizmu działania materiału:

  • "sprężarką." Sprężarka dostarcza sprężone powietrze, które może służyć do przedmuchiwania lub zasilania narzędzi pneumatycznych, ale nie zapewnia temperatury potrzebnej do skurczu termokurczki.
  • "naświetlaczem UV." Promieniowanie UV wykorzystuje się m.in. do utwardzania niektórych klejów/żywic UV, ale nie jest standardową metodą obkurczania typowych koszulek termokurczliwych.
  • "pistoletem do kleju na gorąco." Pistolet służy do dozowania kleju termotopliwego. Choć klej jest gorący, narzędzie nie jest przeznaczone do równomiernego ogrzewania koszulki na całej długości, a aplikacja kleju nie zastępuje obkurczania materiału izolacyjnego.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz nasuwaną tulejkę/koszulkę na przewód, która ma "zniknąć" (dopasować się) po montażu, myśl o procesie obkurczania ciepłem i dobieraj narzędzia grzewcze, a nie pneumatyczne czy do utwardzania UV.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koszulka (rurka) termokurczliwa to osłona z tworzywa, która po podgrzaniu kurczy się i ciasno obejmuje przewód lub złącze. Stosuje się ją do izolacji elektrycznej, ochrony mechanicznej oraz estetycznego zabezpieczenia połączeń w wiązkach i czujnikach.
Najczęściej używa się opalarki, bo daje kontrolowany strumień gorącego powietrza i pozwala równomiernie ogrzać materiał dookoła przewodu. Dzięki temu koszulka obkurcza się bez przypaleń i bez lokalnych przegrzań.
Sprężarka dostarcza sprężone powietrze, które nie zapewnia wymaganej temperatury do skurczu materiału. Może co najwyżej przedmuchać przewody lub zasilić narzędzia pneumatyczne. Termokurczka wymaga ciepła, nie ciśnienia.
Zwykle nie. UV służy do utwardzania specjalnych klejów lub żywic UV, a typowe koszulki termokurczliwe obkurczają się pod wpływem podgrzania. Bez procesu ogrzewania materiał nie skurczy się prawidłowo.
Trzymaj opalarkę w odpowiedniej odległości, ogrzewaj stopniowo i poruszaj strumieniem powietrza wzdłuż koszulki. Nie grzej punktowo jednego miejsca. Jeśli materiał ciemnieje lub się deformuje, to znak przegrzania i trzeba zmniejszyć temperaturę lub dystans.
Częste błędy to: zbyt krótka koszulka (nie zachodzi na izolację), nierównomierne grzanie (pofałdowania), przegrzanie (przypalenie), a także założenie koszulki po wykonaniu złącza, gdy nie da się jej już nasunąć. Pomaga planowanie kolejności montażu.
Stosuje się ją przy zabezpieczaniu końcówek przewodów, lutów, połączeń złączowych oraz miejsc narażonych na przetarcie. W układach pomiarowych ważna jest stabilna izolacja i ochrona przed uszkodzeniem mechanicznym, bo zakłócenia lub zwarcia mogą zafałszować sygnał.
Nie jest to narzędzie podstawowe do termokurczki. Pistolet do kleju służy do nanoszenia kleju, a nie do równomiernego ogrzewania osłony. Klej może tworzyć warstwę ochronną, ale nie zastępuje poprawnego obkurczenia koszulki, które wymaga kontrolowanego gorącego powietrza.
Dopasuj średnicę tak, aby koszulka dała się swobodnie nasunąć przed obkurczeniem, a po skurczu ciasno przylegała. W praktyce patrzy się na średnicę przewodu (z izolacją) i na współczynnik skurczu materiału. Zbyt mała nie wejdzie, zbyt duża nie uszczelni.
Najczęściej wygląda jak krótka tulejka nasunięta na przewód lub złącze, często pokazana "przed" i "po" obkurczeniu (mniejsza średnica po ogrzaniu). Jeżeli zadanie sugeruje dopasowanie osłony przez ogrzanie, to wskazówka, że chodzi o termokurczkę.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Materiał termokurczliwy do izolowania przewodów obkurcza się pod wpływem kontrolowanego ciepła."

Źródła:

  • Wikipedia: "Rurka termokurczliwa" (hasło opisujące zasadę obkurczania pod wpływem ciepła), https://pl.wikipedia.org/wiki/Rurka_termokurczliwa - dostęp 2026-02-27
  • HellermannTyton (producent): materiały informacyjne o koszulkach termokurczliwych i ich obkurczaniu gorącym powietrzem, https://www.hellermanntyton.pl/produkty/koszulki-termokurczliwe - dostęp 2026-02-27
  • TE Connectivity (Raychem): informacje produktowe nt. heat-shrink tubing i sposobu obkurczania, https://www.te.com/usa-en/products/wire-cable/heat-shrink-tubing.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Karty katalogowe i instrukcje producentów koszulek/rurek termokurczliwych (wymagana temperatura obkurczania, współczynnik skurczu)
  • Instrukcje BHP stanowiskowe dotyczące pracy z opalarką i gorącym powietrzem
  • Podręczniki/kompendia z podstaw montażu elektrycznego w urządzeniach i automatyce (dobór izolacji i osłon przewodów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego