W sieciach wodociągowych, zwłaszcza na długich odcinkach i przy zmiennym profilu wysokościowym, do wnętrza rurociągu mogą dostawać się gazy (np. podczas napełniania, prac eksploatacyjnych lub w wyniku wydzielania się rozpuszczonego powietrza). Powietrze ma tendencję do gromadzenia się w najwyższych punktach przewodu i może tworzyć poduszki lub korki powietrzne. Skutkiem są spadki wydajności, niestabilna praca instalacji, hałas, a czasem również zwiększone ryzyko zjawisk niekorzystnych dla rurociągu.
Dlatego właściwym rozwiązaniem są odpowietrzniki – elementy armatury służące do automatycznego lub ręcznego usuwania nagromadzonego powietrza z przewodu. Montuje się je w miejscach, gdzie powietrze najłatwiej się zbiera (typowo w najwyższych punktach, na załamaniach profilu lub w rejonie urządzeń, gdzie mogą powstawać kieszenie powietrzne). Ich zadaniem jest wypuszczenie gazu na zewnątrz, aby przewód mógł pracować z pełnym przekrojem przepływu.
- "napowietrzniki" – nazwa sugeruje doprowadzanie powietrza (czyli funkcję odwrotną do usuwania). Zależnie od zastosowania mogą służyć do napowietrzania lub wyrównywania ciśnień, ale nie są typowym rozwiązaniem problemu gromadzenia się powietrza, które należy odprowadzić.
- "zawory redukcyjne" – służą do obniżania i stabilizacji ciśnienia w sieci/instalacji. Nie usuwają powietrza z przewodu, więc nie eliminują korków powietrznych.
- "zawory bezpieczeństwa" – chronią układ przed nadmiernym wzrostem ciśnienia poprzez upust medium. Ich rola jest związana z zabezpieczeniem ciśnieniowym, a nie z odpowietrzaniem przewodów magistralnych.
Na egzaminie warto zapamiętać: gdy problem dotyczy gazów w przewodzie i ich gromadzenia się w najwyższych punktach, właściwą armaturą są elementy odpowietrzające, a nie redukujące ciśnienie lub typowo zabezpieczające przed nadciśnieniem.
