KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 11.
Aby zapobiec niezgodności pojawiającej się podczas sporządzania leku według zamieszczonej recepty, należy
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, co sugeruje kontekst związany z przygotowaniem leków w ramach kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niezgodność wynika z obecności 0,9% NaCl w recepcie ze związkiem srebra (targezyna).
Jony Cl- są elektrolitem destabilizującym koloid i wywołują wysolenie (koagulację, osad).
Zamiana NaCl na 5% glukozę usuwa elektrolit, a jednocześnie zachowuje warunki zbliżone do izotonii.

Pełne wyjaśnienie:

W recepcie na krople do nosa występuje Targesinum oraz 0,9% roztwór chlorku sodu. Preparaty srebra w takiej postaci mają charakter koloidalny i są stabilizowane m.in. przez ładunek elektryczny cząstek oraz warstwę hydratacyjną. Wprowadzenie elektrolitu (tu: NaCl) dostarcza jonów, które mogą zneutralizować ładunek na cząstkach koloidu i doprowadzić do utraty stabilności.

Dlatego pojawia się niezgodność typu wysolenie: elektrolity, a szczególnie jony chlorkowe, powodują koagulację koloidu srebra i powstanie osadu. Taki preparat jest niestabilny, niejednorodny i nie spełnia celu terapeutycznego.

Poprawna korekta polega na zastąpieniu 0,9% NaCl 5% roztworem glukozy. Glukoza jest nieelektrolitem, więc nie dostarcza jonów chlorkowych i nie wywołuje koagulacji koloidu. Jednocześnie 5% glukoza jest roztworem o właściwościach osmotycznych zbliżonych do izotonii, co jest istotne dla tolerancji kropli do nosa.

Pozostałe propozycje nie usuwają przyczyny problemu albo są technologicznie nieadekwatne: zamiana na inny preparat srebra nie eliminuje jonów Cl- (mechanizm wysolenia pozostaje), parafina ciekła nie jest właściwym rozpuszczalnikiem dla takiej postaci (brak zgodności faz i brak możliwości uzyskania odpowiedniego roztworu wodnego), a zwiększenie ilości glicerolu zmienia głównie lepkość/komfort podania, ale nie eliminuje elektrolitu odpowiedzialnego za koagulację.

W praktyce receptury kluczowe jest rozpoznanie: koloid srebra + elektrolit (NaCl) = ryzyko wysolenia. Korekta powinna usuwać elektrolit i jednocześnie zachować wymagania użytkowe preparatu (np. izotonia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wysolenie to niezgodność farmaceutyczna polegająca na koagulacji koloidu pod wpływem elektrolitów. Jony z elektrolitu osłabiają stabilizację cząstek koloidalnych (ładunek i hydratację), przez co pojawia się zmętnienie i osad, a preparat staje się niestabilny.
Chlorek sodu jest elektrolitem i dostarcza jonów, w tym jonów chlorkowych. Te jony mogą destabilizować koloidowe formy srebra, ułatwiając koagulację cząstek i wytrącanie fazy rozproszonej. Skutkiem jest zmętnienie i osad w leku recepturowym.
W praktyce trzeba zwrócić uwagę na połączenie: składnik o charakterze koloidalnym (np. preparat srebra) + dodatek elektrolitu (np. roztwory soli). Jeśli w składzie pojawia się NaCl lub inne sole, rośnie ryzyko koagulacji i utraty stabilności preparatu.
Taka zamiana usuwa elektrolit odpowiedzialny za destabilizację koloidu (brak jonów chlorkowych), więc zmniejsza ryzyko wysolenia i osadu. Jednocześnie 5% glukoza jest roztworem o właściwościach osmotycznych zbliżonych do izotonii, co jest korzystne dla tolerancji kropli.
Nie, bo glicerol wpływa głównie na lepkość i właściwości użytkowe roztworu, a nie usuwa przyczyny wysolenia. Jeśli w preparacie pozostaje NaCl, nadal występują jony chlorkowe, które mogą destabilizować koloid srebra i powodować koagulację oraz osad.
Parafina ciekła jest fazą olejową i nie zastępuje wodnego rozpuszczalnika w kroplach przygotowywanych jako roztwór wodny. Taka zamiana prowadzi do problemów z postacią leku (brak jednorodności, inny sposób podania), a dodatkowo nie stanowi typowej korekty niezgodności koloidów srebra.
Elektrolit (np. NaCl) dysocjuje na jony i może destabilizować układy koloidalne przez wpływ na ładunek cząstek. Nieelektrolit (np. glukoza) nie dostarcza jonów, więc zwykle nie wywołuje koagulacji koloidu. To kluczowe przy doborze składników do preparatów srebra.
Izotonię (lub zbliżone warunki osmotyczne) warto zachować zwłaszcza w preparatach podawanych na błony śluzowe i do oczu, aby ograniczyć podrażnienie i poprawić tolerancję. Gdy usuwa się NaCl z recepty, zwykle dobiera się inny składnik zapewniający właściwości osmotyczne.
Częstym błędem jest zmiana "na podobny składnik" (np. inny preparat srebra) bez usunięcia przyczyny, czyli elektrolitu. Innym błędem jest poprawianie parametrów pomocniczych (lepkość, ilość glicerolu) zamiast stabilności. Warto analizować mechanizm niezgodności krok po kroku.
Ucz się schematem: (1) rozpoznaj typ niezgodności (np. wysolenie, reakcja strąceniowa), (2) wskaż składnik wywołujący problem, (3) dobierz korektę usuwającą przyczynę, (4) sprawdź, czy postać leku nadal spełnia wymagania (np. izotonia, jednorodność, droga podania).
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki do receptury aptecznej (dział: niezgodności farmaceutyczne)
  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku (koloidy, stabilność układów dyspersyjnych)
  • Bazy edukacyjne/portale recepturowe omawiające niezgodności i korekty składu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego