KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 47.
Akt notarialny potwierdzający założenie spółki, jest dokumentem archiwalnym kategorii
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria archiwalna A oznacza materiały archiwalne przechowywane trwale (bezterminowo), bo mają wartość dowodową i historyczną. Akt notarialny dotyczący założenia spółki jest dokumentem o trwałym znaczeniu prawnym, dlatego kwalifikuje się do kategorii A, a nie do kategorii czasowych B/BE/Bc.

Pełne wyjaśnienie:

W klasyfikacji archiwalnej dokumentacji stosuje się m.in. kategorie: A, B, BE oraz Bc. Ich sens jest praktyczny: wskazują, jak długo dokument należy przechowywać oraz czy można go później zniszczyć (brakować), czy też musi zostać zachowany jako materiał archiwalny.

"A" to kategoria materiałów archiwalnych, czyli dokumentów przechowywanych trwale. Trafiają one do archiwum (w sensie zasobu archiwalnego) i nie podlegają brakowaniu. Z punktu widzenia obrotu gospodarczego i dokumentacji organizacyjnej akt notarialny potwierdzający założenie spółki ma długotrwałą wartość dowodową: stanowi podstawę wykazania faktu powstania podmiotu i może być potrzebny niezależnie od upływu czasu. Z tego powodu właściwą odpowiedzią jest kategoria A.

"B" oznacza dokumentację niearchiwalną, przechowywaną przez określony czas, a następnie przeznaczoną do brakowania. W praktyce "B" wiąże się z tym, że po upływie wskazanego okresu (np. liczby lat) dokument może zostać zniszczony w procedurze brakowania. Dla aktu założycielskiego byłoby to nieadekwatne, bo jego znaczenie prawne nie wygasa w przewidywalnym krótkim horyzoncie.

"BE" to również dokumentacja niearchiwalna, ale z zastrzeżeniem, że po upływie czasu przechowywania wymaga ona oceny (ekspertyzy) przed ewentualnym brakowaniem. Taki tryb stosuje się, gdy nie da się z góry przesądzić wartości archiwalnej całej serii dokumentów. Akt notarialny założenia spółki co do zasady nie jest "do oceny po latach", tylko ma trwałą wartość dowodową.

"Bc" odnosi się do dokumentacji krótkotrwałej, o znikomym znaczeniu, która po wykorzystaniu traci wartość praktyczną. Przykładowo mogą to być robocze kopie, druki pomocnicze czy materiały o bardzo krótkim cyklu życia. Akt notarialny nie spełnia tych cech.

Na egzaminie warto zapamiętać: gdy dokument jest fundamentalny dla istnienia i tożsamości podmiotu (np. akt założycielski), zwykle będzie wymagał przechowywania trwałego. Wątpliwości w praktyce rozstrzyga się przez właściwe przepisy kancelaryjno-archiwalne i wykaz akt danej jednostki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria A oznacza materiały archiwalne przechowywane trwale (bezterminowo). Takie dokumenty mają trwałą wartość dowodową lub historyczną i nie mogą być zniszczone w procedurze brakowania. W praktyce trafiają do archiwum zakładowego i dalej do zasobu archiwalnego.
Akt notarialny stanowi podstawowy dowód prawny dotyczący powstania spółki i jej ustaleń założycielskich. Może być potrzebny niezależnie od upływu czasu (np. przy sporach, zmianach organizacyjnych, kontroli dokumentów). Dlatego co do zasady nie powinien być kwalifikowany jako dokument czasowy.
Kategoria B oznacza dokumentację niearchiwalną, przechowywaną przez określony czas, a po upływie tego okresu możliwą do zniszczenia w trybie brakowania. Sama litera "B" zwykle występuje z okresem (np. liczbą lat) w wykazie akt, który narzuca minimalne przechowywanie.
Kategoria BE oznacza dokumentację, która po upływie okresu przechowywania wymaga dodatkowej oceny (ekspertyzy) przed podjęciem decyzji o brakowaniu. Stosuje się ją wtedy, gdy część akt może mieć wartość archiwalną, ale nie da się tego jednoznacznie przesądzić na etapie tworzenia dokumentacji.
Kategoria Bc dotyczy dokumentacji krótkotrwałej i pomocniczej, która szybko traci wartość praktyczną (np. kopie robocze, wydruki pomocnicze, materiały techniczne niewchodzące do akt sprawy). Tego typu dokumenty nie mają trwałej wartości dowodowej i nie powinny zastępować dokumentów podstawowych.
Najczęściej myli się A z B, bo uczniowie utożsamiają "ważny dokument" z "długim przechowywaniem", ale nie znają definicji kategorii. Częsty jest też błąd traktowania BE i Bc jako "losowych odmian B" bez rozumienia, że niosą różne skutki archiwalne.
Nie zawsze. Kwalifikacja archiwalna wynika z przepisów kancelaryjno-archiwalnych i rzeczowego wykazu akt danej jednostki. Te dokumenty mogą się różnić w zależności od typu organizacji i jej zadań. Na egzaminie sprawdza się jednak ogólne znaczenie kategorii i typowe przyporządkowania.
Dokument można przeznaczyć do brakowania, gdy jest dokumentacją niearchiwalną (np. kategoria B/BE/Bc), upłynął wymagany okres przechowywania i spełnione są warunki procedury brakowania (np. właściwa ewidencja, brak przesłanek do dalszego przechowywania). Materiały kategorii A nie podlegają brakowaniu.
Technik ekonomista często prowadzi i porządkuje dokumentację w jednostce: rejestruje pisma, zakłada teczki akt, przekazuje dokumenty do archiwum zakładowego i przygotowuje zestawienia do brakowania. Znajomość kategorii archiwalnych pomaga przechowywać dokumenty właściwie długo i nie niszczyć akt o trwałej wartości.
Wskazówką jest trwała rola dokumentu: jeśli stanowi podstawę istnienia podmiotu, opisuje jego strukturę/umocowanie lub jest kluczowym dowodem prawnym, zwykle powinien być traktowany jako materiał archiwalny. W pytaniach testowych typowe "rdzeniowe" dokumenty organizacji częściej przypisuje się do kategorii A niż do kategorii czasowych.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Kategoria archiwalna A oznacza materiały archiwalne przechowywane trwale (bezterminowo), bo mają wartość dowodową i historyczną."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z modułu kancelaryjno-archiwalnego (archiwum zakładowe, kategorie archiwalne)
  • Przykładowy rzeczowy wykaz akt (JRWA) dla jednostki organizacyjnej jako ćwiczenia klasyfikacji
  • Notatki/opracowania szkolne o brakowaniu i zasadach przechowywania dokumentacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego