Analiza ilościowa polega na wyznaczeniu wartości liczbowej opisującej zawartość składnika (anality) w próbce, najczęściej jako stężenie, zawartość procentową lub ilość substancji. Kluczowe jest to, że metoda musi prowadzić do wyniku mierzalnego i przeliczanego na ilość/stężenie.
"Grawimetryczna" jest przykładem metody ilościowej, ponieważ wynik uzyskuje się przez ważenie: oznaczany składnik przeprowadza się w związek o znanym składzie (np. osad), a następnie na podstawie jego masy oblicza się zawartość analitu. To klasyczny przykład oznaczania ilościowego bezpośrednio z pomiaru masy.
"Kolorystyczna" (kolorymetryczna/fotometryczna) również może być ilościowa: intensywność barwy roztworu (lub pochłanianie światła w określonym zakresie) jest powiązana ze stężeniem. W praktyce wykonuje się kalibrację (krzywą wzorcową), aby przełożyć sygnał optyczny na wartość stężenia w próbce nieznanej. Sama "barwa" jako obserwacja może być jakościowa, ale metoda kolorymetryczna oparta o pomiar i wzorce jest ilościowa.
"Spektroskopowa" także jest metodą ilościową w wielu zastosowaniach. W spektroskopii mierzy się wielkość fizyczną związaną z oddziaływaniem promieniowania z materią (np. absorbancję, emisję), a następnie — po wzorcowaniu i uwzględnieniu warunków pomiaru — wyznacza stężenie. W laboratoriach oznaczenia ilościowe metodami spektroskopowymi są bardzo częste (np. UV-Vis, AAS/ICP w zależności od zakresu nauczania i wyposażenia).
Skoro każda z wymienionych metod może służyć do oznaczeń ilościowych (z odpowiednią procedurą pomiarową i przeliczeniową), odpowiedź "Wszystkie powyższe" jest uzasadniona. Typowym błędem na egzaminie jest uznanie, że metody instrumentalne są wyłącznie jakościowe — tymczasem w większości przypadków są projektowane właśnie do pomiarów ilościowych.
- Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się metody, które mierzą masę lub sygnał możliwy do kalibracji (optyczny, widmowy), zwykle da się nimi wyznaczać stężenie, czyli są ilościowe.
