KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 10.
Analiza sitowa prowadzona w laboratorium służy do określenia w glebie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Analiza sitowa polega na mechanicznym rozdzieleniu próbki gleby na frakcje o różnej wielkości ziaren przy użyciu zestawu sit. Wynikiem jest rozkład uziarnienia, czyli skład granulometryczny. Sorpcję, plastyczność i pH oznacza się innymi metodami laboratoryjnymi.

Pełne wyjaśnienie:

Analiza sitowa to badanie fizyczne polegające na przesiewaniu wysuszonej (lub przygotowanej zgodnie z procedurą) próbki przez zestaw sit o malejących oczkach. Po przesiewaniu określa się masę materiału zatrzymanego na każdym sicie i na tej podstawie wyznacza się udział procentowy poszczególnych frakcji. Taki wynik opisuje skład granulometryczny (uziarnienie) gleby, np. jaki jest udział frakcji piaskowej, pyłowej czy bardzo drobnej.

Odpowiedź "sorpcji" jest nieprawidłowa, ponieważ sorpcja dotyczy zdolności gleby do wiązania jonów i związków (właściwości fizykochemicznej). Oznacza się ją metodami chemicznymi lub fizykochemicznymi (np. związanymi z wymianą jonową), a nie przez przesiewanie.

Odpowiedź "plastyczności" jest nieprawidłowa, bo plastyczność wynika z zachowania gruntu spoistego przy zmianie wilgotności i obciążeniu. Określa się ją typowo poprzez badania granic konsystencji, a nie poprzez rozdział ziaren na sitach. Sama informacja o wielkości ziaren nie wystarcza do wyznaczenia plastyczności.

Odpowiedź "pH" także jest nieprawidłowa. pH to miara odczynu (kwasowości/zasadowości) i oznacza się je przyrządowo (pH-metrem) w odpowiednim roztworze lub zawiesinie gleby. Analiza sitowa nie mierzy żadnych parametrów chemicznych, a jedynie rozmiar/udział frakcji.

W praktyce rozkład uziarnienia jest punktem wyjścia do oceny przepuszczalności, podatności na erozję czy doboru technologii rekultywacji i dalszych analiz (np. sedymentacyjnych dla drobnych frakcji, których sita nie rozdzielają wystarczająco dokładnie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Analiza sitowa to badanie polegające na rozdzieleniu próbki gleby na frakcje o różnej wielkości ziaren przez przesiewanie przez zestaw sit. Wynik opisuje, ile procent masy przypada na poszczególne zakresy średnic ziaren, czyli uziarnienie.
Skład granulometryczny pokazuje udział frakcji (np. piasek, pył, ił) w próbce. Pomaga ocenić m.in. przepuszczalność, podatność na zagęszczanie, ryzyko erozji oraz to, jak gleba może transportować lub zatrzymywać zanieczyszczenia.
Analiza sitowa jest metodą mechaniczną (przesiewanie), więc informuje o rozmiarze ziaren. pH to parametr chemiczny, który wymaga pomiaru w roztworze lub zawiesinie przy użyciu pH-metru i odpowiedniej procedury przygotowania próbki.
Zwykle nie w pełni. Dla bardzo drobnych cząstek (pyły i iły) samo sitowanie bywa niewystarczające, dlatego w praktyce łączy się je z metodami sedymentacyjnymi (np. areometrycznymi), aby dokładniej określić rozkład drobnych frakcji.
Najczęściej próbkę się osusza, rozdrabnia grudki bez kruszenia ziaren, usuwa zanieczyszczenia przypadkowe i odważa porcję do badania. Celem jest uzyskanie reprezentatywnej próbki, która da wiarygodny rozkład uziarnienia.
Frakcja to część próbki o wielkości ziaren mieszczącej się w określonym zakresie średnic. W analizie sitowej frakcje odpowiadają materiałowi zatrzymanemu na danym sicie (lub przechodzącemu dalej), co pozwala policzyć procentowy udział każdej grupy ziaren.
Częste błędy to: niereprezentatywna próbka, niedokładne wysuszenie, zlepianie się drobnych cząstek, zbyt krótki czas przesiewania, zanieczyszczone lub uszkodzone sita oraz pomyłki przy ważeniu frakcji po przesiewaniu.
Uziarnienie wykorzystuje się np. przy ocenie migracji zanieczyszczeń (woda szybciej przepływa przez grunty gruboziarniste), planowaniu rekultywacji, doborze materiałów do warstw izolacyjnych oraz ocenie ryzyka pylenia i erozji w terenie.
Analiza sitowa opisuje cechę fizyczną: wielkość i udział ziaren. Badanie sorpcji dotyczy wiązania substancji przez glebę (właściwości fizykochemicznej) i zwykle wymaga kontaktu z roztworem oraz oznaczeń chemicznych. Metoda i aparatura są inne.
Najpierw rozpoznaj, czy metoda jest mechaniczna, chemiczna czy fizykochemiczna. Sitowanie = uziarnienie. pH-metria = odczyn. Granice konsystencji = plastyczność. Sorpcja = zdolność wiązania. Taka mapa skojarzeń ogranicza pomyłki.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Analiza sitowa polega na mechanicznym rozdzieleniu próbki gleby na frakcje o różnej wielkości ziaren przy użyciu zestawu sit."

Źródła:

  • ISO 11277:2009, Soil quality — Determination of particle size distribution in mineral soil material — Method by sieving and sedimentation
  • USDA-NRCS, Soil Survey Laboratory Methods Manual, Version 4.0 (2004), rozdziały dotyczące oznaczania rozkładu wielkości cząstek (particle-size analysis)

Materiały:

  • Instrukcje laboratoryjne z badań gruntów i gleb (ćwiczenia z analizy sitowej)
  • Materiały dydaktyczne z klasyfikacji gruntów oraz uziarnienia
  • Normy i procedury opisujące oznaczanie rozkładu uziarnienia metodą sitową i sedymentacyjną

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego