KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 50.
Antybiotyki wykazujące aktywność przeciwnowotworową (cytostatyczną) to:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Antybiotyki przeciwnowotworowe to cytostatyki pochodzenia naturalnego lub półsyntetyczne stosowane w chemioterapii. Do tej grupy zalicza się m.in. mitomycynę i bleomycynę oraz antracykliny, takie jak doksorubicyna. Pozostałe propozycje zawierają leki przeciwbakteryjne lub przeciwgrzybicze, które nie są cytostatykami.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "antybiotyki przeciwnowotworowe" dotyczy grupy cytostatyków, które pierwotnie wyizolowano z mikroorganizmów (lub otrzymano jako pochodne) i które wykazują działanie hamujące wzrost komórek nowotworowych. W praktyce farmakologicznej do tej grupy zalicza się m.in. mitomycynę, bleomycynę oraz antracykliny (np. doksorubicynę), dlatego zestaw "mitomycyna, bleomycyna, doksorubicyna" odpowiada definicji z pytania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • gentamycyna, daunorubicyna, nystatyna – daunorubicyna jest cytostatykiem z grupy antracyklin, ale gentamycyna (aminoglikozyd) to typowy antybiotyk przeciwbakteryjny, a nystatyna to lek przeciwgrzybiczy; zestaw miesza różne wskazania i mechanizmy, więc nie stanowi grupy "antybiotyków przeciwnowotworowych".
  • mitomycyna, natamycyna, nystatyna – mitomycyna jest przeciwnowotworowa, natomiast natamycyna i nystatyna to polienowe leki przeciwgrzybicze; ich obecność w zestawie powoduje, że odpowiedź nie spełnia kryterium cytostatycznego.
  • bleomycyna, daunorubicyna, gryzeofulwina – bleomycyna i daunorubicyna należą do leków onkologicznych, ale gryzeofulwina jest lekiem przeciwgrzybiczym stosowanym w grzybicach skóry i paznokci, a nie cytostatykiem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawiają się typowe leki przeciwgrzybicze (np. nystatyna, natamycyna, gryzeofulwina) lub klasyczne antybiotyki na zakażenia (np. aminoglikozydy), to najczęściej nie będzie to prawidłowy zestaw cytostatyków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Antybiotyki przeciwnowotworowe to grupa cytostatyków, zwykle pochodzenia naturalnego lub półsyntetycznego, używana w chemioterapii. Działają m.in. przez uszkadzanie DNA lub hamowanie procesów niezbędnych do podziału komórki nowotworowej. Nie są to "antybiotyki na infekcję".
Najczęściej jako przykłady podaje się mitomycynę, bleomycynę oraz antracykliny (np. doksorubicyna, daunorubicyna). W zadaniach testowych kluczowe jest rozpoznanie, że są to leki onkologiczne (cytostatyki), a nie typowe antybiotyki przeciwbakteryjne.
Doksorubicyna należy do antracyklin, historycznie klasyfikowanych jako antybiotyki przeciwnowotworowe. Jest stosowana w leczeniu nowotworów i działa m.in. przez oddziaływanie z DNA oraz hamowanie topoizomerazy. To przykład "antybiotyku" o zastosowaniu stricte onkologicznym.
Nie. Gentamycyna to aminoglikozyd stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych. W pytaniach egzaminacyjnych jej obecność w zestawie zwykle sygnalizuje, że odpowiedź dotyczy antybiotyków przeciwbakteryjnych, a nie cytostatyków wykorzystywanych w chemioterapii.
Nystatyna i natamycyna to leki przeciwgrzybicze (polienowe), stosowane w leczeniu zakażeń grzybiczych. Nie są lekami przeciwnowotworowymi i nie zalicza się ich do cytostatyków. W testach często pełnią rolę "pułapek" sprawdzających rozróżnianie wskazań.
Pułapką bywa kierowanie się samym słowem "antybiotyk" i wybór zestawu z popularnymi lekami na infekcje. Druga typowa pułapka to obecność leków przeciwgrzybiczych (np. nystatyna, gryzeofulwina), które nie mają działania cytostatycznego.
Antracykliny to leki onkologiczne; w nazwach często spotyka się końcówkę "-rubicyna" (np. doksorubicyna, daunorubicyna). To nie jest reguła absolutna, ale praktyczna wskazówka. Warto jednocześnie sprawdzić, czy pozostałe leki w zestawie też są cytostatykami.
Bleomycyna jest lekiem przeciwnowotworowym (cytostatykiem) zaliczanym do antybiotyków przeciwnowotworowych. Nie stosuje się jej jako antybiotyku do leczenia typowych zakażeń. W zadaniach egzaminacyjnych jej obecność zwykle wskazuje na kontekst chemioterapii.
Pomaga skojarzenie, że mitomycyna i bleomycyna to "antybiotyki" używane w onkologii, a nie w infekcjach. W notatkach warto dopisać przy nich hasła: "chemioterapia" i "cytostatyk". Dzięki temu łatwiej odróżnić je od antybiotyków przeciwbakteryjnych.
Ucz się grupami: osobno cytostatyki (w tym antybiotyki przeciwnowotworowe) oraz osobno leki przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Rób fiszki z przykładami: mitomycyna, bleomycyna, doksorubicyna. Trenuj też rozpoznawanie "dystraktorów" typu nystatyna.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Antybiotyki przeciwnowotworowe to cytostatyki pochodzenia naturalnego lub półsyntetyczne stosowane w chemioterapii."

Źródła:

  • DrugBank Online: Doxorubicin (DB00997) – classification/indication (antineoplastic antibiotic) https://go.drugbank.com/drugs/DB00997 (dostęp: 2026-02-18)
  • DrugBank Online: Bleomycin (DB00290) – classification/indication (antineoplastic antibiotic) https://go.drugbank.com/drugs/DB00290 (dostęp: 2026-02-18)
  • DrugBank Online: Mitomycin (DB00305) – classification/indication (antineoplastic antibiotic) https://go.drugbank.com/drugs/DB00305 (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki farmakologii (działy: leki przeciwnowotworowe, antybiotyki przeciwnowotworowe)
  • Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) dla mitomycyny, bleomycyny i doksorubicyny
  • Bazy leków opisujące klasy terapeutyczne (np. karty substancji czynnych z klasyfikacją ATC i wskazaniami)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego