KWALIFIKACJA INF8 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 4.
Apertura numeryczna NA (Numerical Aperture) w światłowodach włóknistych jest równa
Ilustracja przedstawia przekrój światłowodu włóknistego, który jest tematem związanym z kwalifikacją zawodową TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Apertura numeryczna (NA) opisuje zdolność światłowodu do przyjmowania promieni w pewnym stożku akceptacji. W ujęciu szkolnym, gdy kąt akceptacji oznaczono jako α i przyjmuje się ośrodek zewnętrzny o n≈1, NA wyraża się jako sinα. Pozostałe funkcje trygonometryczne nie odpowiadają tej definicji.

Pełne wyjaśnienie:

Apertura numeryczna (NA) jest parametrem opisującym, jak "szeroki" jest stożek akceptacji światłowodu, czyli z jakimi maksymalnymi odchyleniami od osi włókna promienie mogą zostać skutecznie wprowadzone do rdzenia i dalej się propagować.

W praktyce NA wiąże się z kątem akceptacji oznaczanym często jako α (zwykle połowa kąta stożka akceptacji). W najczęściej spotykanym, uproszczonym zapisie szkolnym dla wprowadzania światła z powietrza przyjmuje się, że aperturę można zapisać jako sinα. Taki zapis podkreśla, że NA wynika bezpośrednio z geometrii promieni i załamania, a funkcja sinus jest naturalna w relacjach kąt–stożek w optyce geometrycznej.

  • "sinα" jest właściwe w uproszczonym ujęciu, gdzie α to kąt akceptacji, a ośrodek zewnętrzny traktuje się jak powietrze (współczynnik załamania bliski 1). Wtedy NA można utożsamiać z sinusem tego kąta.
  • "cosα" jest niepoprawne, bo cosinus opisuje składową "wzdłuż osi" dla danego kąta. Apertura dotyczy granicznej zdolności przyjęcia promieni "odchylonych" od osi, a to naturalnie wiąże się z sinusem (składową poprzeczną/stożkową), nie z cosinusem.
  • "tgα" nie pasuje do definicji NA, ponieważ tangens jest ilorazem składowych i w tym zagadnieniu nie jest standardową miarą stożka akceptacji. Użycie tgα prowadziłoby też do innej zależności numerycznej dla tych samych kątów, sprzecznej z typowym znaczeniem NA.
  • "ctgα" również nie opisuje apertury numerycznej; cotangens maleje wraz ze wzrostem kąta, co byłoby nielogiczne dla parametru, który rośnie wraz z "otwieraniem się" stożka akceptacji.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj skojarzenie: NA → stożek akceptacji → "szerokość" przyjmowanych kierunków → sinus kąta. Jeśli w treści pojawia się kąt akceptacji α i brak dodatkowych współczynników, najczęściej oczekuje się odpowiedzi z sinusem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Apertura numeryczna (NA) to bezwymiarowy parametr opisujący, jak duży stożek promieni światła może zostać wprowadzony do włókna i dalej się w nim propagować. Im większa NA, tym łatwiej "trafić" ze światłem do rdzenia, ale zależy to też od konstrukcji włókna.
NA jest powiązana z kątem akceptacji α (połową stożka akceptacji). W typowym uproszczeniu dla wprowadzania światła z powietrza przyjmuje się zależność NA = sinα. W ujęciu ogólnym NA zależy też od współczynnika załamania ośrodka zewnętrznego.
Sinus naturalnie opisuje "rozwarcie" stożka: dla α=0 jest 0, a rośnie wraz ze wzrostem kąta. To odpowiada intuicji, że większy kąt akceptacji oznacza większą zdolność przyjęcia promieni. Cosinus zachowuje się odwrotnie (maleje z kątem), więc nie pasuje do tego znaczenia.
W typowym uproszczeniu NA ≈ sinα (dla powietrza), a sinus nie przekracza 1, więc NA nie powinna wyjść powyżej 1. W praktyce spotyka się definicję z czynnikiem zależnym od ośrodka zewnętrznego, ale nadal jest to parametr wynikający z optyki geometrycznej i konstrukcji włókna.
NA wpływa na łatwość sprzęgnięcia mocy optycznej z nadajnika (np. LED/laser) do włókna. Większa NA zwykle oznacza większą tolerancję na niedokładne ustawienie i większą ilość akceptowanych kierunków promieni. Jest to istotne przy praktycznym montażu i doborze osprzętu.
Najczęstsze pomyłki to wybór cosα zamiast sinα (bo oba występują w optyce), mylenie tangensa z sinusem oraz brak rozróżnienia, że α dotyczy kąta akceptacji (stożka wejściowego), a nie kąta krytycznego na granicy rdzeń–płaszcz. Pomaga rysunek stożka akceptacji.
NA to skrót od "apertura numeryczna" (ang. Numerical Aperture). W teleinformatyce światłowodowej spotkasz go w kartach katalogowych włókien i elementów optycznych. Parametr ten informuje, jak szeroki jest zakres kątów, pod jakimi światło może wejść do włókna i zostać prowadzone.
NA jest szczególnie istotna przy pracy z włóknami wielomodowymi, gdzie sposób wprowadzenia światła i liczba pobudzonych modów ma duży wpływ na transmisję. W praktyce montażu i pomiarów pomaga ocenić tolerancję na rozosiowanie oraz wpływ zastosowanych złącz i źródeł światła.
Kąt akceptacji dotyczy wejścia światła do włókna: określa maksymalne odchylenie promienia od osi, aby został "złapany" w rdzeniu. Kąt krytyczny dotyczy granicy rdzeń–płaszcz i warunku całkowitego wewnętrznego odbicia. To różne kąty w różnych miejscach układu.
Powtórz podstawowe pojęcia: rdzeń, płaszcz, tłumienie, dyspersja, złącza, budowa toru optycznego oraz definicje parametrów (w tym NA). Rozwiązuj krótkie testy definicyjne i rysuj schematy (stożek akceptacji, całkowite wewnętrzne odbicie). To ułatwia szybkie wybory na egzaminie.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Apertura numeryczna (NA) opisuje zdolność światłowodu do przyjmowania promieni w pewnym stożku akceptacji."

Źródła:

  • Wikipedia: "Numerical aperture" (sekcja o NA w światłowodach i relacji z kątem akceptacji) https://en.wikipedia.org/wiki/Numerical_aperture - dostęp 2026-03-01
  • RP Photonics Encyclopedia: "Numerical aperture" (definicje NA, relacja z kątem akceptacji i współczynnikami załamania) https://www.rp-photonics.com/numerical_aperture.html - dostęp 2026-03-01
  • Thorlabs Tutorial: "Numerical Aperture (NA)" (opis znaczenia NA i powiązania z kątem akceptacji/stożkiem) https://www.thorlabs.com/newgrouppage9.cfm?objectgroup_id=138 - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw światłowodów (definicje NA, kąt akceptacji, stożek akceptacji)
  • Karty katalogowe włókien (parametr NA i jego interpretacja)
  • Kurs/rozdział z optyki geometrycznej: załamanie, siny kątów, warunek akceptacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego