KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 13.
Asystent ma wykonać zmianę koszuli u leżącej podopiecznej z porażeniem połowiczym prawostronnym.
Zdejmowanie koszuli powinien rozpocząć od
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy rozbieraniu osoby z porażeniem połowiczym zaczyna się od strony sprawniejszej, aby nie szarpać i nie przeciążać kończyny niedowładnej. W prawostronnym porażeniu połowiczym sprawniejsza jest lewa ręka, więc najpierw zdejmuje się koszulę z lewej kończyny, następnie przez głowę i na końcu z prawej.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby leżącej z porażeniem połowiczym (hemiplegią) kluczowe są: bezpieczeństwo, komfort oraz ochrona kończyny niedowładnej, szczególnie w obrębie barku. Podczas zdejmowania odzieży łatwo o niekontrolowane pociągnięcie ręki, bolesne ustawienie stawu lub nadmierne tarcie o skórę.

Dlatego stosuje się praktyczną zasadę: przy ubieraniu zaczyna się od strony niesprawnej, a przy rozbieraniu – od strony sprawnej. Rozbieranie rozpoczęte od kończyny sprawniejszej pozwala najpierw "uwolnić" materiał z ręki, którą podopieczna może lepiej współkontrolować i która zwykle nie wymaga szczególnego zabezpieczania. Dopiero potem przeprowadza się koszulę przez głowę (jeśli jest wkładana przez głowę), a na końcu zdejmuje z kończyny niedowładnej, wykonując ruchy powoli, z podparciem i bez szarpania.

W przedstawionej sytuacji występuje porażenie połowicze prawostronne, czyli kończyna górna prawa jest stroną słabszą/niedowładną. Poprawna kolejność to: najpierw zdjąć z kończyny górnej lewej, następnie przełożyć przez głowę i na końcu zdjąć z kończyny górnej prawej.

  • Opcja zaczynająca od kończyny prawej jest typowym błędem wynikającym z pomylenia zasad ubierania i rozbierania; zwiększa ryzyko pociągnięcia niedowładnej ręki.
  • Rozpoczynanie od głowy może być niewygodne i utrudnia kontrolę odzieży na rękawach; w praktyce zwykle łatwiej jest najpierw wysunąć rękaw ze strony sprawniejszej.
  • Zdejmowanie "obu kończyn jednocześnie" jest nierealistyczne i niebezpieczne ergonomicznie: trudno równomiernie kontrolować ruch, a kończyna niedowładna nie współpracuje.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj parę reguł "sprawna–niesprawna" w ADL: ubieranie: niesprawna pierwsza; rozbieranie: sprawna pierwsza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się zasadę: przy rozbieraniu zaczynamy od strony sprawniejszej, a dopiero potem zdejmujemy odzież ze strony niedowładnej. Zmniejsza to ryzyko szarpnięcia, bólu barku i niekontrolowanych ruchów kończyny słabszej.
W prawostronnym porażeniu połowiczym prawa kończyna jest osłabiona, a lewa zwykle sprawniejsza. Rozpoczęcie od lewej ręki pozwala łatwiej wysunąć rękaw pod kontrolą podopiecznej i dopiero potem bezpiecznie przełożyć koszulę przez głowę oraz zdjąć ją z kończyny niedowładnej.
Częsty błąd to przeniesienie reguły z ubierania na rozbieranie. W ubieraniu zwykle zaczyna się od strony niesprawnej, a w rozbieraniu od sprawnej. W stresie egzaminacyjnym łatwo "odruchowo" wybrać odwrotną kolejność niż należy.
Pracuj powoli, podpieraj bark i łokieć kończyny niedowładnej oraz unikaj ciągnięcia za dłoń. Najpierw uwolnij rękaw ze strony sprawniejszej, potem delikatnie przełóż materiał przez głowę, a na końcu zsuń rękaw ze strony słabszej, kontrolując ruch.
Zwykle nie jest to zalecane. Kończyna niedowładna słabo współpracuje, a ruch "na raz" utrudnia kontrolę i zwiększa ryzyko szarpnięcia barku. Bezpieczniej jest prowadzić czynność etapami, z wyraźną kolejnością stron i z podparciem kończyny słabszej.
Określenie "prawostronne" odnosi się do strony ciała z niedowładem. Oznacza to, że osłabione są prawa ręka i prawa noga (w różnym stopniu), a lewa strona jest względnie sprawniejsza. To rozróżnienie jest kluczowe do ustalenia kolejności czynności.
Największe ryzyko to pociągnięcie i bolesne ustawienie stawu barkowego, szczególnie gdy ręka "zostaje" w rękawie. Może dojść do podrażnienia skóry, wzrostu napięcia mięśniowego i stresu podopiecznej. Dlatego chroni się stronę słabszą i unika gwałtownych ruchów.
Kończynę niedowładną warto podeprzeć (np. na poduszce lub własnym przedramieniu) i prowadzić w osi ciała, bez odciągania na boki. Kontrola barku i łokcia jest ważniejsza niż chwytanie za dłoń. Ruchy powinny być spokojne i możliwie krótkie.
Kolejność bywa modyfikowana, gdy odzież jest rozpinana z przodu, ma zamek, guziki lub szeroki dekolt. Wtedy można ograniczyć przekładanie przez głowę i zmniejszyć wysiłek. Na egzaminie czytaj uważnie, czy opis wskazuje koszulę wkładaną przez głowę czy rozpinaną.
Wyjaśnij krótko kolejne kroki, zapewnij intymność (parawan, okrycie), sprawdź temperaturę w pomieszczeniu i poproś o współpracę stroną sprawniejszą, jeśli to możliwe. Zadbaj też o ergonomię: ustaw łóżko na właściwej wysokości i miej czystą koszulę pod ręką.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Przy rozbieraniu osoby z porażeniem połowiczym zaczyna się od strony sprawniejszej, aby nie szarpać i nie przeciążać kończyny niedowładnej."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące czynności pielęgnacyjnych u chorego leżącego
  • Standardy/procedury placówki opiekuńczej dotyczące zmiany bielizny/odzieży u podopiecznych
  • Podręczniki i skrypty z podstaw pielęgnowania i opieki długoterminowej (rozdziały: pacjent z niedowładem, czynności dnia codziennego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego