KWALIFIKACJA MED4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 28.
Które badanie wykonywane u dorosłego pacjenta z podejrzeniem skurczu akomodacji należy poprzedzić zastosowaniem cycloplegicznego środka rozszerzającego źrenice?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W podejrzeniu skurczu akomodacji akomodacja może "zawyżać" krótkowzroczność w pomiarze. Dlatego przed oceną wady refrakcji (np. autokeratorefraktometrem) stosuje się środek cykloplegiczny, aby czasowo wyłączyć akomodację i uzyskać wynik możliwie niezależny od jej napięcia.

Pełne wyjaśnienie:

Skurcz akomodacji to stan, w którym akomodacja jest nadmiernie pobudzona i nie rozluźnia się prawidłowo. W takiej sytuacji każdy pomiar wady refrakcji wykonywany "bez odłączenia" akomodacji może być niemiarodajny, ponieważ pacjent może nieświadomie akomodować w trakcie badania. Skutkiem bywa pozorna krótkowzroczność (tzw. komponent pseudokrótkowzroczny) lub zafałszowanie wartości wady.

Dlatego badanie, które należy poprzedzić zastosowaniem środka cykloplegicznego, to badanie wady refrakcji przy użyciu autokeratorefraktometru (lub inne badanie refrakcji). Cykloplegia czasowo poraża mięsień rzęskowy, ograniczając możliwość akomodowania, a to pozwala uzyskać obiektywny wynik bliższy rzeczywistej refrakcji.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do tego celu:

  • Badanie sprawności akomodacji (facility) ocenia, jak szybko i skutecznie układ wzrokowy zmienia akomodację. Po podaniu cykloplegiku wynik byłby z definicji zaburzony, bo akomodacja jest farmakologicznie ograniczona.
  • Badanie amplitudy akomodacji mierzy maksymalny zakres akomodacji. Podanie środka cykloplegicznego obniża amplitudę, więc nie jest to badanie, które standardowo "poprzedza się" cykloplegią, gdy chce się ocenić realną funkcję pacjenta.
  • Badanie krzywizny rogówki (keratometria) dotyczy kształtu przedniej powierzchni rogówki, a nie pracy akomodacji. Cykloplegia nie jest tu kluczowym warunkiem wiarygodności pomiaru, bo nie "wyłącza" rogówki ani jej krzywizny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "podejrzenie skurczu akomodacji", najpierw pomyśl, które badania mają być niezależne od akomodacji (refrakcja w cykloplegii), a które mają oceniać jej działanie (amplituda, sprawność) i dlatego nie powinny być poprzedzane cykloplegią.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cykloplegia to czasowe wyłączenie akomodacji (porażenie mięśnia rzęskowego) po podaniu leku. Stosuje się ją, aby pacjent nie mógł "dokręcać" ostrości akomodacją podczas badania i żeby pomiar wady refrakcji był bardziej wiarygodny, zwłaszcza przy podejrzeniu skurczu akomodacji.
Przy skurczu akomodacji pacjent ma nadmiernie napiętą akomodację i może ją utrzymywać także w trakcie pomiaru. Urządzenie lub badanie może wtedy "zobaczyć" większą krótkowzroczność niż w rzeczywistości (pozorna krótkowzroczność). Cykloplegia ogranicza ten mechanizm i stabilizuje wynik.
Najczęściej wykonuje się badanie wady refrakcji (obiektywne i/lub subiektywne) po podaniu środka cykloplegicznego. W praktyce może to obejmować pomiar autokeratorefraktometrem jako element oceny refrakcji, a następnie dobór korekcji na podstawie stabilnego wyniku.
Zwykle nie, jeśli celem jest ocena rzeczywistej funkcji akomodacji pacjenta. Cykloplegia farmakologicznie obniża możliwość akomodowania, więc amplituda byłaby sztucznie zmniejszona. Takie warunki mogą mieć sens tylko w szczególnych sytuacjach klinicznych, ale nie jako standardowy test funkcji.
Nie jako ocena funkcji, ponieważ sprawność akomodacji polega na szybkim przełączaniu akomodacji. Po cykloplegii układ nie może prawidłowo zmieniać akomodacji, więc wynik byłby zaniżony lub nie do interpretacji. Dlatego cykloplegię łączy się raczej z refrakcją, a nie z testami sprawności.
Pomiar refrakcji określa, jak układ optyczny oka ogniskuje obraz (wada: krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm). Pomiar krzywizny rogówki (keratometria) dotyczy samego kształtu rogówki. Cykloplegia wpływa głównie na akomodację, więc jest kluczowa dla refrakcji, a nie dla krzywizny rogówki.
Podejrzenie może pojawić się m.in. przy wahaniach ostrości, niestabilnych wynikach refrakcji, dolegliwościach astenopijnych (ból oczu, zmęczenie), trudności w pracy z bliska lub pozornej krótkowzroczności. W takich sytuacjach warto rozważyć pomiar refrakcji po odłączeniu akomodacji.
Częsty błąd to wybór testów "akomodacji" (amplituda, sprawność) tylko dlatego, że temat dotyczy akomodacji. Tymczasem cykloplegia służy do wyłączenia akomodacji, aby zbadać coś niezależnego od niej, głównie refrakcję. Druga pułapka to mylenie refrakcji z keratometrią.
Autokeratorefraktometr to urządzenie, które zwykle ma dwa moduły: autorefraktometr (pomiar refrakcji) oraz keratometr (pomiar krzywizny rogówki). W pytaniach egzaminacyjnych trzeba ustalić, co badamy: jeśli chodzi o wadę refrakcji przy skurczu akomodacji, kluczowa jest cykloplegia; dla samej krzywizny rogówki – nie.
Ucz się przez porównywanie celów badań: które testy mierzą funkcję (amplituda, sprawność) i wymagają aktywnej akomodacji, a które mają być od niej niezależne (refrakcja w cykloplegii). Pomaga robienie tabeli: "co mierzy badanie", "na co wpływa cykloplegia", "kiedy wynik będzie zafałszowany".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w podejrzeniu skurczu akomodacji akomodacja może "zawyżać" krótkowzroczność w pomiarze.

Źródła:

  • EyeWiki (American Academy of Ophthalmology): Cycloplegic Refraction – https://eyewiki.org/Cycloplegic_Refraction (dostęp: 2026-03-01)
  • StatPearls (NCBI Bookshelf): Cycloplegic Refraction – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukiwanie hasła "Cycloplegic Refraction") (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu refrakcji i cykloplegii w diagnostyce okulistycznej (ortoptyka/optometria)
  • Artykuły edukacyjne EyeWiki dotyczące cycloplegic refraction
  • Opracowania kliniczne (np. kompendia) o zaburzeniach akomodacji i ich diagnostyce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego