KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 26.
Bajka jest utworem literackim przemawiającym do wyobraźni dziecka, ponieważ
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bajka oddziałuje na dziecko, bo posługuje się umownością i elementami fantastycznymi, które łatwo uruchamiają wyobraźnię oraz pozwalają bezpiecznie przeżywać emocje. Dlatego stwierdzenie, że "świat fantazji jest bliższy dziecku niż rzeczywistość", najlepiej wyjaśnia jej atrakcyjność i siłę oddziaływania.

Pełne wyjaśnienie:

Bajka jest utworem literackim szczególnie atrakcyjnym dla dziecka, ponieważ w naturalny sposób uruchamia wyobraźnię i myślenie symboliczne. Dzieci chętnie przyjmują umowność świata przedstawionego: mówiące zwierzęta, magiczne przedmioty czy niezwykłe zdarzenia nie muszą być "prawdziwe", aby były zrozumiałe i angażujące. Z tego powodu uzasadnienie, że świat fantazji jest bliższy dziecku niż rzeczywistość, trafnie wyjaśnia, dlaczego bajka "przemawia" do dziecka.

Pozostałe propozycje nie oddają istoty bajki albo zawierają zbyt kategoryczne tezy:

  • Stwierdzenie, że "postacie występujące są zawsze pozytywne" jest zbyt absolutne. W bajkach często występują bohaterowie negatywni (antagoniści), a sens wychowawczy bywa budowany przez kontrast dobra i zła.
  • Teza, że bajka "przedstawia istniejący świat dziecka", sugeruje realistyczny opis codzienności. Tymczasem bajka zwykle tworzy świat umowny, fantastyczny lub silnie przetworzony, dzięki czemu dziecko może przepracowywać znaczenia i emocje w bezpiecznej formie.
  • Stwierdzenie, że "przedstawione sytuacje, postaci i zdarzenia są bardzo realne" również rozmija się z typową cechą bajki. Nawet jeśli bajka niesie prawdy o zachowaniach i konsekwencjach, robi to poprzez metaforę i fantazję, a nie przez literalny realizm.

W praktyce opiekuńczej warto pamiętać, że bajka może wspierać rozwój mowy, rozumienie emocji i norm społecznych. Po lekturze dobrze jest zadać dziecku pytania o bohaterów, motywy działania i uczucia, a także zachęcić do dokończenia historii lub odegrania jej w zabawie. Takie działania wykorzystują właśnie potencjał wyobraźni, który stanowi kluczową przewagę bajki nad prostym, realistycznym opisem świata.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bajka to krótki utwór narracyjny, często z elementami fantastycznymi lub personifikacją (np. zwierzęta mówiące i działające jak ludzie). Zwykle niesie prosty sens wychowawczy lub pokazuje konsekwencje zachowań, ale robi to w umownej, "baśniowej" formie.
Bajki przedstawiają sytuacje i światy, których dziecko nie spotyka w codzienności, więc zachęcają do tworzenia obrazów w myślach. Fantazja pozwala dziecku ćwiczyć symboliczne myślenie, kreatywność i swobodne łączenie skojarzeń, co wspiera też rozwój mowy.
Bajka może jednocześnie bawić, uspokajać i uczyć. Pomaga rozmawiać o emocjach, tłumaczyć zasady społeczne, ćwiczyć słownictwo i koncentrację. W pracy opiekunki jest też dobrym pretekstem do zabaw tematycznych oraz działań plastycznych po lekturze.
Nie. Wiele bajek pokazuje postacie negatywne lub zachowania niepożądane, aby dziecko mogło zobaczyć ich skutki. Kontrast między dobrem i złem jest częstym zabiegiem dydaktycznym, a obecność "złego bohatera" nie oznacza, że bajka jest niewłaściwa.
Bajka zwykle jest bardziej umowna: dopuszcza magię, fantastyczne zdarzenia, mówiące zwierzęta i skrótową fabułę. Realistyczne opowiadanie częściej opisuje codzienne sytuacje bez elementów nadprzyrodzonych. Oba typy tekstów są wartościowe, ale rozwijają inne kompetencje.
Warto zapytać: co się wydarzyło, jak czuł się bohater, dlaczego podjął taką decyzję i co mogło się stać inaczej. Dobre są też pytania o emocje dziecka: "Czy miałeś kiedyś podobnie?". To wspiera rozumienie uczuć, empatię i myślenie przyczynowo-skutkowe.
Bajka bywa pomocna, gdy dziecko przeżywa lęk, złość, zazdrość albo trudności adaptacyjne. Umowna historia daje bezpieczny dystans: dziecko może identyfikować się z bohaterem, ale nie czuje się "oceniane". To ułatwia rozmowę o tym, co jest trudne.
Częsty błąd to dobór tekstu nieadekwatnego do wieku (zbyt długiego, z trudnym słownictwem albo bardzo intensywnymi wątkami). Innym błędem jest pomijanie rozmowy po lekturze. Sama bajka działa lepiej, gdy opiekun pomaga dziecku nazwać emocje i sens historii.
Nie muszą. Nawet fantastyczna historia może uczyć poprzez metaforę: pokazuje skutki kłamstwa, agresji czy braku współpracy, choć wydarzenia są umowne. Dziecko przenosi sens na własne doświadczenia, a fantazja często ułatwia zapamiętanie i zrozumienie przesłania.
Pomaga opanowanie podstaw: czym jest bajka jako gatunek, jakie ma cechy (umowność, fantazja, prosty sens) i jak wpływa na rozwój dziecka. Warto ćwiczyć rozpoznawanie zdań zbyt kategorycznych typu "zawsze/nigdy" oraz łączyć cechy tekstu z potrzebami rozwojowymi dziecka.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 76% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Bajka oddziałuje na dziecko, bo posługuje się umownością i elementami fantastycznymi, które łatwo uruchamiają wyobraźnię oraz pozwalają bezpiecznie przeżywać emocje."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN, hasło: "Bajka" (definicja gatunku) – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Bajka;3872586.html - dostęp 2026-02-27
  • Słownik języka polskiego PWN, hasło: "bajka" – https://sjp.pwn.pl/sjp/bajka;2445542.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Hasła encyklopedyczne i słownikowe dotyczące bajki i literatury dziecięcej
  • Podstawowe materiały z psychologii rozwojowej dziecka (rola wyobraźni, symbolizacji i zabawy)
  • Poradniki metodyczne do czytania i omawiania bajek w pracy opiekuńczo-wychowawczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego