KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 45.
Bank oferuje 1000 zł kredytu wakacyjnego spłacanego w 12 ratach miesięcznych po 94 zł. Ile wynosi roczna stopa procentowa?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rata 94 zł przy kapitale 1000 zł i 12 miesiącach oznacza ratę annuitetową, więc stopę trzeba wyznaczyć z równania wartości bieżącej: 1000 = 94 × (1 − (1+r)^−12)/r. Rozwiązanie iteracyjne daje r ≈ 1,875% miesięcznie, a roczna stopa nominalna to 12×r ≈ 22,5%.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie dotyczy kredytu spłacanego w ratach równych (annuitetowych). W takim kredycie odsetki są naliczane od malejącego salda, więc nie da się poprawnie policzyć rocznej stopy prostym porównaniem "odsetki/kapitał". Trzeba znaleźć taką stopę miesięczną r, aby suma zdyskontowanych rat była równa wypłaconemu kapitałowi.

Warunek równowagi (wartość bieżąca przepływów) ma postać:

1000 = 94 × (1 − (1+r)^−12) / r

To równanie nie rozwiązuje się wygodnie "na piechotę" jednym przekształceniem, dlatego w praktyce stosuje się:

  • iterację (przybliżenia kolejnych wartości r), albo
  • funkcję RATE w arkuszu kalkulacyjnym, która wyznacza stopę z PV, liczby okresów i płatności.

Dla danych z zadania otrzymuje się w przybliżeniu r ≈ 0,01875, czyli 1,875% miesięcznie. Ponieważ pytanie dotyczy rocznej stopy nominalnej, przeliczenie jest proste: mnożymy stopę miesięczną przez 12:

i_nom = 12 × 1,875% ≈ 22,5%

Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne?

  • 25,8%, 28,4% i 30,2% oznaczałyby wyższą stopę miesięczną, a więc rata annuitetowa dla 1000 zł na 12 miesięcy byłaby większa niż 94 zł. Skoro w zadaniu rata jest stała i wynosi 94 zł, te stopy "zawyżają" koszt kredytu w stosunku do danych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się wartość wynikająca z prostego 12×(odsetki/kapitał), to zwykle jest to pułapka. Dla rat równych zawsze myśl o modelu annuitetowym i o tym, że odsetki liczy się od aktualnego salda, nie od kwoty początkowej przez cały okres.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustalasz równanie wartości bieżącej: kwota kredytu = suma zdyskontowanych rat. Dla rat równych używa się wzoru renty: PV = PMT × (1 − (1+r)^−n)/r. Szukane r (miesięczne) wyznacza się iteracyjnie lub funkcją RATE w arkuszu, a potem przelicza na stopę roczną.
Bo w ratach równych odsetki są liczone od malejącego salda. Prosty iloraz "suma odsetek / kapitał" ignoruje fakt, że część kapitału jest spłacana wcześniej, więc pieniądz ma wartość w czasie. Poprawna stopa wynika z dyskontowania przepływów, a nie z jednego ułamka.
To stopa roczna podana bez uwzględniania kapitalizacji w ciągu roku. Gdy odsetki są naliczane miesięcznie, stopę nominalną zwykle liczy się jako: stopa miesięczna × 12. To inne pojęcie niż stopa efektywna roczna, która uwzględnia procent składany.
Stosuje się konwencję przepływów pieniężnych: kredyt jako wpływ, rata jako wypływ. Przykładowo: RATE(12; -94; 1000) zwraca stopę miesięczną. Aby dostać stopę nominalną roczną, wynik mnoży się przez 12. Uważaj na znak raty (zwykle ujemny), bo inaczej otrzymasz błędny wynik.
Gdy szukasz raty przy znanej stopie (PMT), zwykle liczysz "wprost" ze wzoru. Gdy szukasz stopy przy znanej racie (RATE), powstaje równanie z potęgą (1+r)^n, którego nie da się wygodnie odwrócić prostą algebrą. Wtedy stosuje się iterację lub funkcje finansowe w arkuszu.
Nie. Stopa nominalna roczna to zazwyczaj 12 × stopa miesięczna. Stopa efektywna roczna uwzględnia kapitalizację: (1+r)^12 − 1. Przy dodatnich stopach efektywna wychodzi wyższa od nominalnej. W tym zadaniu pytanie dotyczy nominalnej, więc nie stosuje się wzoru na efektywną.
Możesz zrobić kontrolę przez podstawienie do wzoru na ratę annuitetową: PMT = PV × [r(1+r)^n] / [(1+r)^n − 1]. Jeśli po wstawieniu znalezionego r otrzymasz ratę bliską 94 zł, to wynik jest spójny. To szybka weryfikacja na egzaminie i w pracy biurowej.
Odsetki liczy się od bieżącego salda zadłużenia. Na początku saldo jest prawie równe całemu kapitałowi, więc część odsetkowa jest duża. Z czasem saldo maleje, więc odsetki też maleją, a coraz większa część raty idzie na spłatę kapitału. To typowa cecha rat annuitetowych.
Najczęściej: (1) liczenie łącznych odsetek i dzielenie przez kapitał, jakby saldo było stałe; (2) pomylenie stopy nominalnej z efektywną lub z RRSO; (3) zła konwersja miesiąc–rok; (4) zły znak raty w funkcji RATE. Pomaga kontrola: czy stopa daje ratę zbliżoną do podanej.
Ćwicz trzy elementy: wzór na ratę (PMT), przeliczanie okresów (miesiące/rok) oraz wyznaczanie stopy (RATE/iteracja). Rozwiązuj kilka wariantów danych (inne n i PMT) i zawsze rób kontrolę przez podstawienie. To buduje nawyk sprawdzania spójności wyniku.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręcznik lub skrypt z matematyki finansowej: renty (annuitety) i dyskontowanie przepływów
  • Dokumentacja funkcji finansowych arkusza kalkulacyjnego: RATE oraz PMT
  • Ćwiczenia z obliczeń kredytowych: wyznaczanie stopy z raty metodą iteracyjną

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego