KWALIFIKACJA MED12 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 32.
Bezpośrednio po kontakcie spojówki oka ze skażoną krwią, należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po kontakcie spojówki ze skażoną krwią najważniejsze jest natychmiastowe mechaniczne usunięcie materiału biologicznego przez obfite płukanie wodą.
Takie działanie zmniejsza ilość potencjalnie zakaźnego materiału na błonie śluzowej. Zgłoszenie ekspozycji jest istotne, ale nie jest czynnością "bezpośrednio po kontakcie".

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest sformułowanie "bezpośrednio po kontakcie", czyli co należy zrobić jako pierwszą pomoc natychmiast po ekspozycji spojówki na krew. W takiej sytuacji priorytetem jest jak najszybsze usunięcie skażenia z błony śluzowej poprzez obfite płukanie oka dużą ilością wody (lub innym odpowiednim płynem do płukania oczu, jeśli jest dostępny). Płukanie rozcieńcza i wypłukuje materiał biologiczny, co praktycznie zmniejsza jego kontakt z tkanką.

Odpowiedź "zgłosić ekspozycję zawodową lekarzowi" opisuje ważny etap postępowania poekspozycyjnego (ocena ryzyka, ewentualna diagnostyka i profilaktyka), ale nie jest to czynność wykonywana najpierw na stanowisku pracy. Najpierw należy wykonać działania doraźne, a dopiero potem uruchamia się ścieżkę zgłoszenia i dalszych decyzji medycznych.

Odpowiedź "usunąć krew za pomocą gazika" jest niewłaściwa przy oku: mechaniczne wycieranie może podrażnić spojówkę lub rogówkę, zwiększyć ryzyko mikrourazów i w konsekwencji niepotrzebnie pogorszyć sytuację. Przy błonach śluzowych preferuje się płukanie, a nie tarcie.

Odpowiedź "założyć opatrunek na oko" również nie rozwiązuje problemu skażenia, bo nie usuwa krwi z powierzchni spojówki. Opatrunek może wręcz utrudnić szybkie i skuteczne płukanie oraz opóźnić właściwe działania poekspozycyjne.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: błony śluzowe – najpierw płukanie, potem procedura zgłoszenia. Takie uporządkowanie działań pomaga wybrać poprawną odpowiedź, gdy pytanie podkreśla natychmiastowość reakcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jako pierwsze wykonuje się obfite płukanie oka (spojówki) dużą ilością wody lub płynu do płukania oczu. Celem jest szybkie rozcieńczenie i usunięcie materiału biologicznego z błony śluzowej. Dopiero potem przechodzi się do dalszych kroków procedury poekspozycyjnej.
Płukanie usuwa krew bez tarcia, a więc zmniejsza ryzyko mikrourazów spojówki i rogówki. Wycieranie gazikiem może podrażnić oko, spowodować otarcia i zwiększyć wnikanie patogenów. Przy błonach śluzowych standardem jest płukanie, nie mechaniczne ścieranie.
Ekspozycję należy zgłosić niezwłocznie po wykonaniu działań natychmiastowych, czyli po płukaniu oka i zabezpieczeniu sytuacji. Zgłoszenie uruchamia ocenę ryzyka, decyzje o badaniach i ewentualnej profilaktyce. Kolejność ma znaczenie: najpierw ogranicz kontakt, potem formalności.
Ekspozycja zawodowa to kontakt pracownika z materiałem potencjalnie zakaźnym (np. krwią) w pracy, np. przez zakłucie, skaleczenie lub zachlapanie błon śluzowych (oko, usta). W technice sterylizacji ryzyko dotyczy m.in. dekontaminacji narzędzi i transportu skażonych wyrobów.
Opatrunek nie jest pierwszym działaniem, bo nie usuwa skażenia z powierzchni oka. Najpierw trzeba intensywnie płukać oko. Opatrunek może mieć sens tylko w specyficznych sytuacjach klinicznych (np. uraz), ale w typowej ekspozycji kluczowe jest wypłukanie krwi i zgłoszenie zdarzenia.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle ocenia się samą zasadę: płukać obficie dużą ilością wody. Dokładny czas może wynikać z procedur wewnętrznych i zaleceń medycznych danego miejsca pracy. Najważniejsze jest rozpoczęcie płukania natychmiast i kontynuowanie go wystarczająco długo, by usunąć zanieczyszczenie.
Najczęstsze błędy to: zwlekanie z płukaniem na rzecz zgłoszenia, tarcie oka gazikiem lub dłonią oraz zakładanie opatrunku bez usunięcia skażenia. W praktyce trzeba pamiętać, że błona śluzowa wymaga szybkiego wypłukania, a dopiero potem uruchamia się dalsze etapy postępowania poekspozycyjnego.
Ryzyko zachlapania zmniejszają okulary ochronne lub przyłbica, prawidłowe techniki mycia i dezynfekcji narzędzi oraz organizacja stanowiska (osłony, właściwe pojemniki). W sterylizacji medycznej ochrona oczu jest szczególnie ważna przy czynnościach generujących rozbryzgi w strefie brudnej.
Spojówka to błona śluzowa pokrywająca przednią część gałki ocznej i wewnętrzną stronę powiek. Jest wrażliwa i ma kontakt z otoczeniem, dlatego zachlapanie krwią traktuje się jako ekspozycję błony śluzowej. Stąd zalecenie natychmiastowego, obfitego płukania oka.
Ucz się schematów: działania natychmiastowe (płukanie błon śluzowych, przemycie skóry) oraz kroki proceduralne (zgłoszenie, dokumentacja, konsultacja). Ćwicz rozróżnianie: zakłucie/skóra vs błona śluzowa/oko. To pomaga szybko wybrać właściwą kolejność w testach.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Zgłoszenie ekspozycji jest istotne, ale nie jest czynnością "bezpośrednio po kontakcie"."

Źródła:

  • CDC: Updated U.S. Public Health Service Guidelines for the Management of Occupational Exposures to HIV and Recommendations for Postexposure Prophylaxis. MMWR Recommendations and Reports 2005;54(RR-9). https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5409a1.htm (dostęp: 2026-03-01)
  • WHO: Post-exposure prophylaxis to prevent HIV infection. WHO guidelines (strona publikacji/zbiór zaleceń dot. PEP). https://www.who.int/teams/global-hiv-hepatitis-and-stis-programmes/hiv/prevention/post-exposure-prophylaxis (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Procedury wewnętrzne postępowania poekspozycyjnego obowiązujące w podmiocie leczniczym
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące ekspozycji na krew i płyny ustrojowe
  • Wytyczne instytucji zdrowia publicznego dotyczące pierwszej pomocy i PEP po ekspozycji zawodowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego