KWALIFIKACJA CHM4 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 25.
Błąd pomiaru, będący różnicą między średnim wynikiem oznaczenia a wartością rzeczywistą, jest określany jako
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Błąd bezwzględny opisuje odchyłkę wyrażoną w jednostkach danej wielkości jako różnica między wynikiem (tu: średnią z oznaczeń) a wartością rzeczywistą.
W przeciwieństwie do błędu względnego nie jest to iloraz ani procent, a "czysta" różnica wartości.

Pełne wyjaśnienie:

W metrologii rozróżnia się różne sposoby opisu odchyłki wyniku od wartości odniesienia (wartości rzeczywistej lub przyjętej jako prawdziwa). Jeśli w treści mowa jest o różnicy pomiędzy średnim wynikiem serii oznaczeń a wartością rzeczywistą, to taki opis odpowiada ujęciu bezwzględnemu: odchyłka ma postać "wynik minus wartość rzeczywista" i jest wyrażona w tych samych jednostkach co mierzona wielkość.

Odpowiedź "względny" nie pasuje do sformułowania o różnicy, ponieważ błąd względny standardowo odnosi odchyłkę do wartości odniesienia (najczęściej jako iloraz lub procent). To zmienia interpretację i jednostki zapisu (z jednostek wielkości na wartość bezwymiarową/procent).

Odpowiedź "kontaminacji" jest nieadekwatna: kontaminacja dotyczy zanieczyszczenia próbki, odczynników lub aparatury i może pośrednio wpływać na wynik, ale nie jest nazwą rodzaju błędu definiowanego jako różnica średniej i wartości rzeczywistej.

Odpowiedź "systematyczny" opisuje inny aspekt klasyfikacji błędów (związany z powtarzalnym przesunięciem wyników w jedną stronę), a nie sposób zapisu odchyłki jako różnicy lub jako wartości względnej. W praktyce technicznej warto zapamiętać: bezwzględny = różnica w jednostkach, względny = odniesienie do wartości (często %).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Błąd bezwzględny to odchyłka wyrażona jako różnica między wynikiem (np. średnią z serii oznaczeń) a wartością rzeczywistą/odniesienia. Ma te same jednostki co mierzona wielkość, np. mg/L, °C, bar.
Błąd względny opisuje odchyłkę w odniesieniu do wartości odniesienia (często jako ułamek lub procent). Błąd bezwzględny to sama różnica w jednostkach. W praktyce: względny ułatwia porównania, bezwzględny pokazuje "ile" w jednostkach.
Średnia z serii oznaczeń ogranicza wpływ rozrzutu wyników losowych i pozwala oceniać typową wartość uzyskiwaną metodą. Dzięki temu łatwiej porównać wynik z wartością odniesienia i opisać odchyłkę jako różnicę (błąd bezwzględny).
Kontaminacja to zanieczyszczenie próbki, odczynników lub aparatury. Może powodować zafałszowanie wyniku, ale sama w sobie nie jest klasyczną nazwą typu błędu definiowanego matematycznie (np. jako różnica lub procent). To raczej przyczyna problemu.
Najczęściej jako: wynik (lub średnia) minus wartość odniesienia, z podaniem znaku i jednostki, np. +0,8 mg/L. Taki zapis od razu mówi, o ile wynik jest wyższy lub niższy od wartości porównawczej w tych samych jednostkach.
Błąd względny jest wygodny, gdy porównujesz pomiary o różnych skalach (np. stężenia w różnych zakresach) albo gdy wymagana jest ocena procentowa odchyłki. Pozwala porównać "istotność" błędu niezależnie od jednostek i poziomu wartości.
Błąd systematyczny opisuje charakter przesunięcia (stałe lub przewidywalne), a bezwzględny opisuje sposób wyrażenia odchyłki (różnica w jednostkach). Oba pojęcia mogą współwystępować, więc łatwo je pomylić bez rozdzielenia kryteriów.
Najczęstsze przyczyny to m.in. niewłaściwa kalibracja, zużyte czujniki, błędy przygotowania próbki, zanieczyszczenia (kontaminacja), niewłaściwe warunki pomiaru oraz błędy odczytu. W praktyce trzeba rozdzielić przyczynę od sposobu opisu odchyłki.
Tak. Ponieważ jest to różnica z uwzględnieniem znaku, może być dodatni (wynik powyżej wartości odniesienia) albo ujemny (wynik poniżej). W raportowaniu trzeba zachować konsekwencję definicji, żeby znak miał jednoznaczną interpretację.
Warto opanować definicje: błąd bezwzględny (różnica), błąd względny (odniesienie/procent), błąd systematyczny i losowy oraz pojęcia średniej i wartości odniesienia. Pomaga też rozwiązać kilka zadań z interpretacji wyników analiz i raportowania odchyłek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Błąd bezwzględny opisuje odchyłkę wyrażoną w jednostkach danej wielkości jako różnica między wynikiem (tu: średnią z oznaczeń) a wartością rzeczywistą."

Źródła:

  • JCGM 200:2012, International vocabulary of metrology (VIM), hasła dotyczące błędu pomiaru i wartości odniesienia
  • JCGM 100:2008, Guide to the Expression of Uncertainty in Measurement (GUM), rozdziały dot. błędu/odchyłki i interpretacji wyników pomiaru
  • PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02, wymagania ogólne dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących, obszary: spójność pomiarowa i zapewnienie ważności wyników

Materiały:

  • Podstawowe materiały z metrologii i niepewności pomiaru dla techników/laborantów
  • Słownik/kompendium terminów metrologicznych (VIM) do ujednolicenia definicji
  • Materiały szkolne z kontroli jakości i walidacji metod w analizie chemicznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego