KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 32.
Błąd względny pomiaru CH wynosi ± 5,0%, a zmierzona i wskazana przez analizator spalin wartość wynosi 20 ppm. Rzeczywista zawartość CH w spalinach będzie się zawierała w granicach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Błąd względny ±5% oznacza, że rzeczywista wartość może różnić się od wskazania o 5% wskazanej wielkości. Dla 20 ppm: 5% · 20 = 1 ppm. Zatem zakres wartości rzeczywistej to 20 ± 1 ppm, czyli od 19 do 21 ppm. Pozostałe przedziały odpowiadają większemu odchyleniu niż 5%.

Pełne wyjaśnienie:

Błąd względny pomiaru podany jako ±5,0% oznacza, że odchylenie (błąd) jest wyrażone jako część (procent) wartości wskazanej przez przyrząd. Aby wyznaczyć granice wartości rzeczywistej, najpierw przeliczamy błąd względny na błąd bezwzględny w tych samych jednostkach co wynik (ppm).

Dane:

  • wskazanie analizatora: 20 ppm
  • błąd względny: ±5%

Krok 1: obliczenie błędu bezwzględnego:

5% z 20 ppm to 0,05 · 20 ppm = 1 ppm.

Krok 2: wyznaczenie przedziału:

  • granica dolna: 20 ppm − 1 ppm = 19 ppm
  • granica górna: 20 ppm + 1 ppm = 21 ppm

Dlatego poprawny jest przedział 19–21 ppm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Przedział 15–20 ppm jest jednostronny (kończy się na wskazaniu) i w dodatku dopuszcza odchylenie aż do 15 ppm, czyli o 5 ppm w dół (to 25% wskazania), a nie 5%.
  • Przedział 15–25 ppm odpowiada odchyleniu ±5 ppm, czyli ±25% dla wskazania 20 ppm.
  • Przedział 20–25 ppm też jest jednostronny i dopuszcza +5 ppm, czyli +25%.

W praktyce diagnostycznej takie rozumowanie jest potrzebne, gdy porównujesz wynik z granicą dopuszczalną: decyzję należy opierać na tym, czy cały przedział mieści się w wymaganiach, czy go przekracza, a nie tylko pojedynczy odczyt z urządzenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Błąd względny to miara odchylenia wyniku odniesiona do wartości wyniku (lub wartości odniesienia) i podana w %. Informuje, o ile procent wskazanie może się różnić od wartości rzeczywistej. Żeby policzyć granice w jednostkach (np. ppm), trzeba przeliczyć go na błąd bezwzględny.
Najpierw zamień procent na ułamek: 5% = 0,05. Potem pomnóż przez wskazanie: 0,05 × (wynik). Otrzymujesz błąd bezwzględny w tych samych jednostkach co wynik. Dla 20 ppm: 0,05 × 20 = 1 ppm.
Policz błąd bezwzględny: 5% z 20 ppm = 1 ppm. Następnie zastosuj zapis dwustronny: 20 ppm ± 1 ppm. Granica dolna to 19 ppm, a górna 21 ppm. Taki przedział opisuje, gdzie może leżeć wartość rzeczywista.
Zakres 15–25 ppm oznacza odchylenie o 5 ppm od wskazania 20 ppm, czyli o 25% (bo 5/20 = 0,25). To nie odpowiada ±5%. Przy ±5% odchylenie powinno wynosić tylko 1 ppm, więc przedział jest znacznie węższy.
W wielu zadaniach szkolnych tak się to interpretuje: procent dotyczy wskazania. W praktyce przyrządy mogą mieć specyfikacje bardziej złożone (np. % od zakresu, % od wskazania + stała). Na egzaminie trzeba trzymać się treści zadania i standardowej interpretacji, jeśli nie podano inaczej.
Najczęściej myli się błąd względny z bezwzględnym (traktuje 5% jak "5 jednostek"), liczy się procent od złej liczby (np. od 100), albo robi się zakres jednostronny (tylko w górę). Pomaga szybka kontrola sensu: 5% z 20 to mało, więc zakres musi być wąski.
Zapis ± oznacza, że dopuszczalne odchylenie jest dwustronne: wartość rzeczywista może być zarówno mniejsza, jak i większa od wskazania o podaną wielkość. Dlatego zawsze wyznacza się dwie granice: dolną i górną, a nie tylko "do" lub "od".
Gdy wynik jest blisko progu decyzji (np. wartości granicznej w procedurze diagnostycznej lub porównaniu "przed/po naprawie"). Jeśli zmiana jest mniejsza niż niepewność/błąd przyrządu, nie można jej traktować jako pewnego efektu naprawy. Przedział pomaga ocenić istotność różnicy.
ppm (części na milion) jest wygodną jednostką dla bardzo małych stężeń, typowych dla niektórych składników spalin. Ułatwia zapis liczbowy bez wielu miejsc po przecinku. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest zachowanie spójności jednostek w obliczeniach.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: 10% z 20 to 2, więc 5% musi dać 1. Jeśli wyliczony "błąd" wychodzi 5 lub 10 ppm, to znaczy, że policzono procent od złej podstawy albo pomylono % z jednostkami. Taka autokontrola oszczędza punkty.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Błąd względny ±5% oznacza, że rzeczywista wartość może różnić się od wskazania o 5% wskazanej wielkości."

Źródła:

  • JCGM 100:2008, "Evaluation of measurement data — Guide to the expression of uncertainty in measurement" (GUM), definicje błędów i relacje między wielkościami względnymi i bezwzględnymi
  • ISO/IEC Guide 98-3:2008, "Uncertainty of measurement — Part 3: Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM:1995)", zasady interpretacji niepewności/błędów w odniesieniu do wartości mierzonej
  • JCGM 200:2012, "International vocabulary of metrology (VIM)" (wyd. 3), hasła dotyczące błędu pomiaru i wielkości mierzonej

Materiały:

  • Podstawy metrologii technicznej (błąd względny i bezwzględny, niepewność pomiaru)
  • Instrukcja obsługi analizatora spalin (opis dokładności/błędu wskazań)
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki emisji spalin w pojazdach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego