KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 24.
Borelioza to zagrożenie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Borelioza jest chorobą zakaźną przenoszoną przez kleszcze, a jej czynnikiem sprawczym jest patogen (czynnik biologiczny).
Dlatego w klasyfikacji BHP zalicza się ją do zagrożeń biologicznych, a nie do chemicznych (substancje), fizycznych (hałas, drgania) ani psychofizycznych (obciążenie pracą).

Pełne wyjaśnienie:

W BHP zagrożenia w środowisku pracy klasyfikuje się m.in. na biologiczne, chemiczne, fizyczne oraz psychofizyczne. Kluczowe jest tu pytanie: jaki czynnik jest źródłem szkodliwego oddziaływania.

Odpowiedź "biologiczne." jest poprawna, ponieważ borelioza to choroba zakaźna związana z ekspozycją na czynnik biologiczny (patogen) przenoszony przez wektor (kleszcza). W ujęciu BHP zagrożeniem nie jest sam fakt przebywania w terenie, lecz możliwość kontaktu z czynnikiem biologicznym, który może wywołać chorobę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "chemiczne." – zagrożenia chemiczne dotyczą narażenia na substancje i mieszaniny (np. rozpuszczalniki, pyły, gazy), które działają toksycznie lub drażniąco. Borelioza nie wynika z działania substancji chemicznej, tylko z zakażenia.
  • "fizyczne." – zagrożenia fizyczne to m.in. hałas, drgania, promieniowanie, mikroklimat czy urazy mechaniczne. Ukąszenie kleszcza może być postrzegane jako zdarzenie "fizyczne", ale istota ryzyka boreliozy polega na transmisji patogenu, czyli na czynniku biologicznym.
  • "psychofizyczne." – ta grupa obejmuje obciążenia organizmu wynikające z organizacji pracy i wysiłku (stres, monotonia, tempo pracy, dźwiganie). Borelioza nie jest skutkiem przeciążenia ani stresu, tylko zakażenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się nazwa choroby zakaźnej lub ryzyko zakażenia (zwłaszcza związane z pracą w terenie, kontakt z materiałem biologicznym, zwierzętami), najpierw rozważ kategorię zagrożeń biologicznych. Dopiero jeśli przyczyną jest substancja, energia fizyczna albo obciążenie pracą, wybiera się odpowiednio kategorie chemiczne, fizyczne lub psychofizyczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zagrożenie biologiczne to ryzyko szkodliwego wpływu na zdrowie wynikające z kontaktu z czynnikami pochodzenia biologicznego, np. drobnoustrojami lub materiałem zakaźnym. W praktyce BHP dotyczy to m.in. możliwości zakażenia, alergii lub działania toksyn biologicznych.
Borelioza jest chorobą zakaźną powiązaną z przeniesieniem patogenu przez kleszcza. W klasyfikacji zagrożeń liczy się źródło narażenia: tu jest nim czynnik biologiczny powodujący zakażenie, a nie substancja chemiczna, hałas czy obciążenie psychiczne.
Najczęściej narażone są osoby pracujące w terenie i wśród roślinności: leśnicy, pracownicy utrzymania zieleni, rolnicy, geodeci, służby komunalne czy monterzy wykonujący prace w zaroślach. Narażenie rośnie wraz z częstym przebywaniem na obszarach występowania kleszczy.
Sprawdź, co jest czynnikiem szkodliwym. Jeśli jest to organizm, patogen lub materiał biologiczny (zakażenie, choroba) — to zagrożenie biologiczne. Jeśli działa energia/warunki środowiska (hałas, drgania, promieniowanie, uraz mechaniczny) — to zagrożenie fizyczne.
Samo ukąszenie jest zdarzeniem mechanicznym, ale ryzyko boreliozy wynika z możliwości przeniesienia czynnika zakaźnego. Dlatego w kontekście choroby odkleszczowej klasyfikacja skupia się na zagrożeniu biologicznym (zakażeniu), a nie na krótkotrwałym urazie skóry.
Najważniejsze są: odpowiednia odzież ograniczająca dostęp do skóry, stosowanie repelentów, unikanie wysokiej trawy i zarośli, oględziny ciała po pracy oraz szybkie usunięcie kleszcza. W BHP liczy się też instruktaż pracowników i organizacja pracy minimalizująca ekspozycję.
Zagrożenia psychofizyczne wynikają z obciążenia pracą i organizacji pracy, np. stresu, presji czasu, monotonnego wykonywania czynności, nadmiernego wysiłku lub dźwigania. Wpływają na zmęczenie, koncentrację i ryzyko wypadków, ale nie są źródłem zakażeń.
Częsty błąd to wybór kategorii na podstawie skojarzeń (np. "ukąszenie" = fizyczne) zamiast na podstawie czynnika sprawczego (zakażenie = biologiczne). Inny błąd to traktowanie każdej choroby jako "psychofizycznej" lub mylenie patogenów z chemikaliami.
Tak, substancje chemiczne mogą wywoływać zatrucia, podrażnienia, uszkodzenia narządów lub reakcje alergiczne, co bywa mylące. Na egzaminie trzeba jednak ustalić źródło: jeśli przyczyną jest kontakt z substancją/mieszaniną, to zagrożenie chemiczne; jeśli zakażenie — biologiczne.
Ucz się definicji grup zagrożeń i ćwicz klasyfikację na przykładach: choroby zakaźne, kontakt z materiałem biologicznym, prace z udziałem zwierząt, prace w terenie. Pomaga też szybka reguła: "choroba zakaźna = biologiczne", a następnie sprawdzenie, czy nie chodzi o inny czynnik.
info

Statystycznie 84% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Borelioza" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Borelioza (dostęp: 2026-02-27)
  • CDC: "Lyme Disease" — https://www.cdc.gov/lyme/ (accessed 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z BHP dotyczące klasyfikacji zagrożeń w środowisku pracy
  • Podręczniki/kompendia z higieny pracy (czynniki biologiczne i ocena narażenia)
  • Rzetelne materiały medyczne o boreliozie i chorobach odkleszczowych (etiologia, drogi zakażenia, profilaktyka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego