KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 34.
Buhaj, którego wartość hodowlaną przedstawiono w formie diagramu liniowego, najmocniej przekazuje na potomstwo cechę
Ilustracja przedstawia diagram liniowy cech typu i budowy buhaja, co jest związane z kwalifikacją zawodową TECHNIK ROLNIK -
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na diagramie liniowym najsilniej przekazywana cecha to ta, której indeks jest najbardziej oddalony od średniej 100.
W przedstawionych danych najwyższą wartość ma "M – więzadło środkowe" (123), a prawy opis ekstremum wskazuje na kierunek "mocne", więc buhaj najsilniej przekazuje mocne zaznaczenie tej cechy.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość hodowlana buhaja przedstawiona na diagramie liniowym to zestaw indeksów cech (np. budowy i typu), pokazanych jako odchylenie od średniej populacyjnej wynoszącej 100. Kluczowa zasada interpretacji brzmi: im większe odchylenie od 100 (w górę lub w dół), tym silniejsze jest genetyczne przekazywanie danej cechy potomstwu.

W tym zadaniu należy więc:

  1. Odszukać cechę z najwyższą wartością indeksu (największym dodatnim odchyleniem od 100).
  2. Sprawdzić opis ekstremum kierunku cechy (np. "mocne" vs "słabe", "wąskie" vs "szerokie"), aby poprawnie nazwać to, co jest przekazywane.

Najwyższą wartość ma cecha "M – więzadło środkowe" = 123. Oznacza to, że buhaj najsilniej wpływa na tę cechę u potomstwa, przesuwając ją w stronę prawego ekstremum opisanego jako "mocne". Dlatego poprawna jest odpowiedź: mocnego zaznaczenia więzadła środkowego wymienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Wysokie ustawienie piętki: choć "Racice" mają dodatni indeks (np. 110), nie jest to najwyższa wartość w zestawie, więc nie jest to cecha przekazywana najmocniej.
  • Szerokie ustawienie strzyków: wiersz "Strzyki – ustawienie" może mieć wysoką wartość, ale kierunek ekstremum na diagramie jest opisany jako "wąskie", więc odpowiedź z "szerokim" kierunkiem nie pasuje do odczytu.
  • Szeroki zad: indeks dla "Szerokość zadu" jest poniżej 100 (np. 92), co wskazuje na przesunięcie w stronę przeciwną do "szerokiego" (czyli raczej "wąskiego"), a dodatkowo nie jest to największe dodatnie odchylenie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze porównuj liczby indeksów oraz opisy ekstremów. Sama intuicja "wysoki indeks = szeroko" może prowadzić do błędu, jeśli wysoki indeks dotyczy ekstremum "wąskie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Wartość hodowlana to szacunek genetycznego wpływu buhaja na cechy potomstwa.

Służy do doboru buhajów do kojarzeń tak, aby poprawiać konkretne cechy w stadzie (np. wymię, racice, budowę), a nie opierać decyzji wyłącznie na wyglądzie pojedynczego zwierzęcia.

Diagram liniowy pokazuje odchylenie cech od średniej populacyjnej, zwykle równej 100.

Wartości powyżej 100 oznaczają dodatnie odchylenie w stronę jednego ekstremum cechy, a poniżej 100 – w stronę przeciwnego. Im dalej od 100, tym silniejsze przekazywanie tej cechy potomstwu.

Średnia 100 jest punktem odniesienia do porównywania buhajów i cech.

Nie chodzi o to, czy cecha jest "dobra" lub "zła", tylko o to, jak mocno buhaj przesuwa potomstwo względem przeciętnej populacji. Dlatego kluczowe jest porównanie odchylenia od 100 oraz kierunku ekstremum.

Wybierz cechę z indeksem najbardziej oddalonym od 100 (największa różnica).

Może to być zarówno wysoka wartość (np. 123), jak i niska (np. 92) – liczy się wielkość odchylenia. Następnie sprawdź, jaki opis ma ekstremum (np. "mocne", "wąskie").

To cecha budowy wymienia wpływająca na jego podtrzymanie i ułożenie.

Mocne więzadło środkowe zwykle wiąże się z lepszą trwałością wymienia w kolejnych laktacjach i mniejszym ryzykiem pogorszenia zawieszenia. W selekcji często dąży się do poprawy tej cechy u córek.

Wysoki indeks oznacza silne przekazywanie w konkretnym kierunku, ale kierunek może być niepożądany.

Przykładowo, jeśli wysokiej wartości towarzyszy ekstremum opisane jako "wąskie", to buhaj będzie wzmacniał "wąskie", a nie "szerokie". Zawsze czytaj jednocześnie liczbę i opis ekstremów.

Najczęstszy błąd to pomijanie opisu ekstremów i zakładanie, że wysoki indeks oznacza "szeroko" lub "lepiej".

W praktyce ta sama cecha ma dwa kierunki (np. wąskie/szerokie ustawienie). Jeśli wykres wskazuje kierunek "wąskie", to odpowiedź "szerokie" będzie błędna mimo wysokiej wartości.

Gdy w stadzie występują problemy z lokomocją, zdrowotnością racic lub trwałością kończyn.

Dobór buhaja z korzystnymi indeksami dla racic może poprawiać użytkowość i ograniczać koszty leczenia. Trzeba jednak uwzględnić też inne cechy (wymię, zad), by nie pogorszyć ich przy okazji.

Indeks poniżej 100 oznacza przesunięcie cechy w stronę przeciwnego ekstremum niż to po stronie wartości wysokich.

Dla "szerokości zadu" wartość poniżej 100 będzie wskazywać kierunek "wąski", a nie "szeroki". To ważne, bo łatwo pomylić nazwę cechy z kierunkiem jej zmian.

Ćwicz na kilku przykładach: zawsze (1) znajdź wartość najbardziej oddaloną od 100, (2) sprawdź opis ekstremum, (3) dopasuj odpowiedź do kierunku.

Dodatkowo ucz się podstawowych nazw cech typu i budowy (wymię, strzyki, racice, zad), bo to przyspiesza rozwiązywanie zadań.

info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wartość hodowlana" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Warto%C5%9B%C4%87_hodowlana (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (EN): "Estimated breeding value" – https://en.wikipedia.org/wiki/Estimated_breeding_value (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z hodowli bydła mlecznego: interpretacja indeksów i diagramów liniowych
  • Podręczniki/kompendia z oceny typu i budowy bydła (wymię, racice, zad)
  • Przykładowe katalogi buhajów z diagramami liniowymi do ćwiczeń interpretacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego