KWALIFIKACJA CES2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 26.
Co może być przyczyną powstawania zmarszczek na powierzchni wyrobów szklanych formowanych metodą wytłaczania?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmarszczki na powierzchni wyrobu wytłaczanego mogą powstawać, gdy kontakt masy szklanej z narzędziami przebiega niekorzystnie.
Przegrzane formy i wytłocznik mogą sprzyjać miejscowemu "ciągnięciu" i pofałdowaniu warstwy przyściennej, co daje efekt zmarszczek.

Pełne wyjaśnienie:

W procesie wytłaczania szkła jakość powierzchni wyrobu silnie zależy od warunków przepływu masy szklanej oraz od kontaktu szkła z narzędziami (formami i wytłocznikiem). Jeśli warstwa szkła przy powierzchni narzędzia przemieszcza się nierównomiernie, może dojść do pofałdowania i powstania charakterystycznych "zmarszczek" na powierzchni wyrobu.

Odpowiedź "Zbyt gorące formy i wytłocznik." jest poprawna, ponieważ nadmierna temperatura narzędzi może zmieniać warunki tarcia i poślizgu oraz stabilność warstwy przyściennej. Zamiast równomiernego "prowadzenia" powierzchni pojawia się lokalne rozciąganie/zbieranie materiału, co w gotowym wyrobie bywa widoczne jako zmarszczenia.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w kontekście pytania o typową przyczynę zmarszczek powierzchniowych:

  • "Zbyt zimne formy i wytłocznik." częściej kojarzą się z innymi problemami, np. zbyt szybkim wychładzaniem warstwy powierzchniowej, przywieraniem lub matowieniem, ale nie jest to najbardziej charakterystyczna przyczyna "zmarszczek" w ujęciu tego pytania.
  • "Nadmierna porcja masy szklanej." zwykle wpływa na wypełnienie, geometrię i możliwość pojawienia się zgrubień czy nadlewek, jednak sama w sobie nie musi powodować zmarszczek wynikających z niestabilności warstwy powierzchniowej podczas kontaktu z narzędziem.
  • "Nieodpowiedni kształt kropli masy szklanej." może pogarszać równomierność zasilania, ale jest to bardziej przyczyna wad związanych z rozkładem materiału i wymiarami niż klasycznych zmarszczek powierzchniowych przypisywanych warunkom współpracy szkła z formą/wytłocznikiem.

W praktyce, aby ograniczać takie wady, operator analizuje wygląd defektu, sprawdza stabilność procesu i koryguje przede wszystkim parametry temperaturowe narzędzi oraz warunki prowadzenia strugi/masy w strefie formowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wada powierzchniowa widoczna jako pofałdowanie, drobne fałdy lub nierówny "rysunek" na powierzchni wyrobu. Najczęściej wiąże się z zaburzeniami warstwy szkła przy kontakcie z narzędziami i niestabilnym przepływem w strefie formowania.
Przegrzane narzędzia zmieniają warunki kontaktu szkła z powierzchnią formującą (poślizg, tarcie, "prowadzenie" warstwy przyściennej). To może wywołać lokalne nierównomierne przemieszczanie się warstwy powierzchniowej i w efekcie pofałdowanie widoczne jako zmarszczki.
Tak, ale zwykle są to inne defekty niż typowe "zmarszczki", np. zaburzenia wynikające z gwałtownego wychłodzenia warstwy powierzchniowej lub problemów z odformowaniem. W praktyce diagnoza zależy od wyglądu wady i warunków procesu.
Najczęściej porównuje występowanie wady w czasie (po rozruchu, po przezbrojeniu), obserwuje stabilność procesu i sprawdza wskazania układu grzania/chłodzenia narzędzi. Pomocne bywa też skorelowanie wady z konkretną strefą formy lub elementem wytłocznika.
Kluczowe są: temperatura narzędzi (formy, wytłocznika), temperatura i lepkość masy szklanej, prędkość/tempo wytłaczania, stan powierzchni narzędzi oraz stabilność zasilania. Zmiana jednego parametru bez kontroli pozostałych może nasilić wady powierzchniowe.
Nie zawsze. Zbyt duża porcja częściej powoduje problemy z geometrią, przepełnieniem lub zgrubieniami. Wady powierzchniowe typu zmarszczki częściej wiążą się z warunkami kontaktu i stabilnością przepływu w strefie formowania, a nie wyłącznie z ilością materiału.
Trzeba ocenić charakter wady: zmarszczki mają postać pofałdowania (jak drobne fałdy), a smugi zwykle wyglądają jak pasma o innym połysku/strukturze. Matowienie bywa bardziej rozlane i jednolite. W praktyce pomaga oględziny pod różnym kątem i porównanie z wzorcami wad.
Często podczas rozregulowania parametrów po rozruchu, zmianie asortymentu lub przy wahaniach temperatury narzędzi. Mogą pojawiać się także przy pogorszeniu stanu powierzchni formy/wytłocznika, gdy zmieniają się warunki tarcia i prowadzenia warstwy powierzchniowej szkła.
Typowo zaczyna się od kontroli i stabilizacji temperatury narzędzi oraz weryfikacji ustawień procesu (tempo wytłaczania, warunki zasilania). Równolegle sprawdza się stan powierzchni elementów formujących. Zmiany wprowadza się stopniowo, obserwując wpływ na defekt.
Warto uczyć się "objaw → przyczyna → korekta": rozpoznawanie wady (opis/zdjęcie), kojarzenie jej z obszarem procesu (temperatura, zasilanie, narzędzia) i wskazanie typowego działania operatora. Pomaga też lista najczęstszych defektów powierzchni i ich źródeł w procesie.
info

Statystycznie 39% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Materiały:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych: podręczniki/ instrukcje technologiczne zakładów szkła dotyczące wad wyrobów i parametrów wytłaczania
  • Notatki z zajęć o zależności lepkości szkła od temperatury i skutkach kontaktu z narzędziem
  • Karty kontroli jakości (defekty powierzchni, przykładowe zdjęcia i typowe przyczyny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego