KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 20.
Co najmniej ilu bitowy przetwornik A/C należy zastosować w układzie, by dla zakresu pomiarowego
0 mA ÷ 20 mA zapewnić rozdzielczość w zaokrągleniu równą 0,01 mA?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakres 0–20 mA ma szerokość 20 mA. Aby uzyskać rozdzielczość ok. 0,01 mA potrzeba co najmniej 20/0,01 = 2000 kroków. Przetwornik n-bitowy ma 2^n poziomów, więc musi spełnić 2^n ≥ 2000. Ponieważ 2^11 = 2048, minimalnie wystarczy przetwornik 11-bitowy.

Pełne wyjaśnienie:

Wymagana "rozdzielczość w zaokrągleniu równa 0,01 mA" oznacza, że najmniejszy rozróżnialny przyrost wartości prądu (krok kwantyzacji, często utożsamiany z 1 LSB) ma być rzędu 0,01 mA lub mniejszy.

1) Obliczenie wymaganej liczby kroków
Zakres pomiarowy: 0 mA do 20 mA, czyli szerokość zakresu wynosi 20 mA.
Jeśli jeden krok ma odpowiadać ok. 0,01 mA, to liczba potrzebnych kroków wynosi:
20 mA / 0,01 mA = 2000

2) Zależność od liczby bitów
Przetwornik A/C o rozdzielczości n bitów udostępnia 2^n poziomów kodu (w praktyce: 0 … 2^n−1). Żeby uzyskać co najmniej 2000 możliwych poziomów w całym zakresie, trzeba spełnić nierówność:
2^n ≥ 2000Porównujemy z potęgami dwójki: 2^10 = 1024 (za mało), natomiast 2^11 = 2048 (wystarcza). Zatem minimalna liczba bitów to 11.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "10 bitowy" – 1024 poziomy nie pozwalają uzyskać kroku około 0,01 mA w zakresie 20 mA; krok byłby wyraźnie większy.
  • "12 bitowy" – zapewni rozdzielczość lepszą niż wymagana, ale pytanie brzmi "co najmniej ilu bitowy", więc nie jest to odpowiedź minimalna.
  • "16 bitowy" – analogicznie, zapewnia znacznie lepszą rozdzielczość, ale nie jest minimalnym spełnieniem warunku.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz liczbę wymaganych kroków (zakres / rozdzielczość), a potem znajdź najmniejsze n, dla którego 2^n przekracza wynik. To szybciej niż liczenie logarytmu na kalkulatorze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozdzielczość to najmniejsza zmiana sygnału wejściowego, którą przetwornik potrafi rozróżnić w kodzie cyfrowym (krok kwantyzacji, 1 LSB). Dla zakresu 0–20 mA i n bitów jest to w przybliżeniu 20 mA / 2^n (zależnie od konwencji: / (2^n−1)).
Najpierw policz liczbę kroków: 20 mA / 0,01 mA = 2000. Potem znajdź najmniejsze n, dla którego 2^n ≥ 2000. Ponieważ 2^11 = 2048, minimalnie wychodzi 11 bitów.
Przetwornik n-bitowy koduje wartość w postaci n-bitowego słowa, więc może przyjąć 2^n różnych kodów. To bezpośrednio ogranicza liczbę rozróżnialnych poziomów sygnału i wyznacza krok kwantyzacji (LSB) w całym zakresie pomiarowym.
Nie. Rozdzielczość mówi o kroku kwantyzacji (najmniejszym rozróżnialnym przyroście), a dokładność zależy też od błędów: offsetu, wzmocnienia, nieliniowości, szumów, błędów elementów i kalibracji. Można mieć wysoką rozdzielczość, ale słabą dokładność.
Najczęstsze pomyłki to: brak przeliczenia jednostek (mA/A), pominięcie słowa "co najmniej", mylenie liczby poziomów z liczbą przedziałów (2^n vs 2^n−1) oraz odruchowe wybieranie "większej liczby bitów", zamiast policzenia minimalnego wymagania.
To standardowe prądowe sygnały analogowe dla czujników i przetworników (np. ciśnienia, poziomu, temperatury) oraz wejść PLC. Prąd jest odporniejszy na zakłócenia i spadki napięcia na przewodach niż sygnały napięciowe, co ułatwia pomiary w instalacjach.
Technicznie da mniejszy krok kwantyzacji, ale w pytaniu o minimalną liczbę bitów odpowiedź ma wskazać najmniejsze spełnienie warunku. 12 bitów bywa wyborem praktycznym (zapas na szumy i błędy), ale nie jest minimalnym wymaganiem.
W przybliżeniu dzielisz pełną skalę przez liczbę poziomów: 20 mA / 2048 ≈ 0,0098 mA. To jest około 0,01 mA po zaokrągleniu, więc spełnia wymaganie rozdzielczości w tym zadaniu.
Bo na wynik wpływają szumy, tolerancje elementów, dryft temperatury i błędy toru (np. rezystora pomiarowego, wzmacniacza). Zapas bitów pomaga utrzymać użyteczną rozdzielczość po filtracji i kalibracji oraz ogranicza ryzyko "pływania" wskazań na granicy 1 LSB.
Przećwicz schemat: kroki = zakres / wymagana_rozdzielczość, potem dobór n z nierówności 2^n ≥ kroki. Dodatkowo powtórz pojęcia: LSB, kwantyzacja, błąd offsetu i wzmocnienia oraz sygnały 4–20 mA w automatyce.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Zakres 0–20 mA ma szerokość 20 mA."

Źródła:

  • Analog Devices, "MT-001: Taking the Mystery Out of the Infamous ADC", sekcja o rozdzielczości i LSB (2^N codes) — https://www.analog.com/media/en/training-seminars/tutorials/MT-001.pdf (dostęp: 2026-03-02)
  • Texas Instruments, "Analog-to-Digital Converter (ADC) Basics", sekcja o liczbie kodów i rozdzielczości — https://www.ti.com/lit/an/slaa013/slaa013.pdf (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia, "Analog-to-digital converter", część o rozdzielczości i poziomach kwantyzacji (2^n) — https://en.wikipedia.org/wiki/Analog-to-digital_converter (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podstawy elektroniki cyfrowej i pomiarowej (rozdziały o przetwornikach A/C i kwantyzacji)
  • Noty aplikacyjne producentów przetworników A/C (sekcje: resolution, LSB size, quantization)
  • Materiały dydaktyczne o sygnałach analogowych 4–20 mA w automatyce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego