KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 11.
Co oznaczają litery K, L, M na przedstawionym schemacie?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z zawodem elektryka, szczególnie w kontekście kwalifikacji EE5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenia K, L, M na schemacie odnoszą się do zacisków uzwojenia wirnika, czyli części wirującej maszyny. Zaciski uzwojeń stojana dotyczą części nieruchomej (początki/końce), a zaciski szczotkotrzymaczy są związane z doprowadzeniem prądu do układu szczotek/komutatora, nie z samym uzwojeniem wirnika.

Pełne wyjaśnienie:

W maszynach elektrycznych rozróżnia się część nieruchomą (stojan) oraz część wirującą (wirnik). Uzwojenia tych części mogą mieć wyprowadzone zaciski, które na schematach są oznaczane literami lub symbolami zależnie od przyjętej konwencji dokumentacji.

Odpowiedź "Zaciski uzwojenia wirnika." jest poprawna, ponieważ litery K, L, M na przedstawionym schemacie wskazują punkty przyłączeniowe (zaciski) należące do obwodu uzwojenia umieszczonego na wirniku. Takie zaciski są elementem toru prądowego wirnika i służą do jego zasilania/połączenia w układzie maszyny zgodnie z dokumentacją.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Końce uzwojeń stojana silnika." – końce uzwojeń stojana dotyczą uzwojeń części nieruchomej. Na schematach zwykle są one rozróżniane od uzwojeń wirnika, bo pełnią inną funkcję w obwodzie i są prowadzone innymi wyprowadzeniami.
  • "Początki uzwojeń stojana silnika." – analogicznie, "początki" uzwojeń stojana to oznaczenia dla stojana (części nieruchomej), a nie dla wirnika. Pomyłka często wynika z kojarzenia literowych oznaczeń z typową identyfikacją początku/końca faz uzwojenia stojana.
  • "Zaciski szczotkotrzymaczy." – szczotkotrzymacze należą do osprzętu (zwykle w silnikach komutatorowych) i odnoszą się do elementów, które dociskają szczotki do komutatora. Zaciski szczotkotrzymaczy dotyczą doprowadzenia zasilania do szczotek, ale nie są tym samym co zaciski uzwojenia wirnika, które stanowi zasadniczy element elektryczny wirnika.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi ustal na schemacie, czy oznaczenie dotyczy obwodu stojana (część nieruchoma), czy wirnika (część ruchoma). Jeśli symbol jest przypisany do toru wirnika/komutatora, nie mieszaj go z oznaczeniami "początek/koniec" uzwojeń stojana.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zaciski uzwojenia wirnika to punkty przyłączeniowe wyprowadzeń uzwojenia części wirującej. Służą do włączenia uzwojenia wirnika w obwód elektryczny zgodnie ze schematem (np. przez komutator lub układ połączeń). Nie należy ich mylić z zaciskami stojana ani z osprzętem szczotkowym.
Najpierw ustal, które elementy schematu dotyczą części ruchomej (wirnik) i nieruchomej (stojan). Zaciski stojana zwykle odnoszą się do uzwojeń zasilających/indukcyjnych w części nieruchomej, a zaciski wirnika do obwodu wirującego. Pomaga też powiązanie z komutatorem lub symbolem wirnika.
"Początek" i "koniec" to opis kierunku nawinięcia i sposobu łączenia konkretnego uzwojenia stojana (części nieruchomej). Zaciski wirnika odnoszą się do innego uzwojenia – znajdującego się na części ruchomej. Te obwody mają inną funkcję i są oznaczane niezależnie, mimo że oba mają wyprowadzenia.
Szczotkotrzymacz to element mechaniczny utrzymujący szczotkę (np. grafitową) w odpowiednim położeniu i docisku do komutatora. Może mieć zaciski do podłączenia przewodów zasilających szczotki. To jednak zaciski osprzętu doprowadzającego prąd, a nie zaciski uzwojenia wirnika jako elementu uzwojonego.
Najczęściej przy diagnostyce i naprawach silników, sprawdzaniu ciągłości uzwojeń, identyfikacji wyprowadzeń po przezwojeniu lub przy odtwarzaniu połączeń na podstawie dokumentacji. Poprawne rozpoznanie zacisków wirnika zmniejsza ryzyko błędnego podłączenia i uszkodzeń podczas uruchamiania.
Typowe błędy to: automatyczne przypisanie liter do stojana (bo częściej spotykany), pomylenie zacisków uzwojenia z zaciskami osprzętu (np. szczotek), oraz nieuwzględnienie, do jakiego fragmentu obwodu należą oznaczenia. Pomaga śledzenie połączeń na schemacie krok po kroku.
Nie zawsze. Oznaczenia literowe mogą zależeć od przyjętej konwencji w danym schemacie, dokumentacji producenta lub materiałach egzaminacyjnych. Dlatego na egzaminie trzeba opierać się na tym, co pokazuje rysunek i jak poprowadzone są połączenia, a nie wyłącznie na skojarzeniu z jedną normą.
Ćwicz rozpoznawanie bloków funkcjonalnych: zasilanie, stojan, wirnik, elementy komutacji (szczotki/komutator), zabezpieczenia. Rozwiązuj zadania z rysunkami i zawsze wykonuj "śledzenie przewodu" od zacisku do elementu. Dobrą metodą jest też opisywanie na głos, co zasila dany obwód.
Błędne podłączenie zacisków może zmienić konfigurację uzwojeń, spowodować nieprawidłowy moment rozruchowy, nadmierny prąd, grzanie lub iskrzenie (w układach ze szczotkami). Poprawne przypisanie zacisków do wirnika lub stojana jest więc kluczowe dla bezpiecznego uruchomienia i diagnostyki.
W praktyce wykorzystuje się oględziny i pomiary: lokalizację wyprowadzeń, ciągłość uzwojenia omomierzem, a w silnikach komutatorowych – zależność od komutatora i szczotek. Stojan jest nieruchomy i ma uzwojenia w żłobkach stojana, a wirnik jest częścią obracającą się i jego uzwojenie "kręci się" wraz z wałem.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Oznaczenia K, L, M na schemacie odnoszą się do zacisków uzwojenia wirnika, czyli części wirującej maszyny."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirnik (dostęp: 2026-03-04)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Stojan (dostęp: 2026-03-04)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczotka_(elektrotechnika) (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu: maszyny elektryczne (wirnik, stojan, uzwojenia, komutator)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dotyczących czytania schematów maszyn
  • Instrukcje serwisowe producentów silników (sekcje: zaciski/wyprowadzenia uzwojeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego