KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 37.
Co powinien zrobić archiwista, gdy odkryje, że część dokumentacji archiwalnej została skradziona?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W razie kradzieży dokumentacji archiwalnej archiwista powinien działać zgodnie z procedurami bezpieczeństwa i niezwłocznie powiadomić właściwe służby oraz przełożonych.
Samodzielne "śledztwo" lub ignorowanie zdarzenia zwiększa ryzyko utraty dowodów i dalszych strat, a niszczenie pozostałych akt jest niedopuszczalne.

Pełne wyjaśnienie:

Kradzież dokumentacji archiwalnej jest incydentem bezpieczeństwa, który wymaga szybkiej, formalnej reakcji. Poprawne postępowanie to natychmiastowe zgłoszenie incydentu odpowiednim służbom (np. zgodnie z procedurami jednostki: przełożonemu, ochronie obiektu, Policji, a w razie potrzeby osobom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo informacji). Taka reakcja pozwala uruchomić działania interwencyjne, zabezpieczyć ślady i ograniczyć skutki zdarzenia.

Odpowiedź "Zignorować sytuację" jest błędna, ponieważ brak reakcji może prowadzić do powiększenia strat oraz utrudnia odtworzenie przebiegu zdarzenia. W praktyce liczy się czas: im później zgłoszenie, tym mniejsza szansa na odzyskanie dokumentów i ustalenie sprawców.

Odpowiedź "Samodzielnie prowadzić śledztwo w celu odzyskania dokumentów" także jest błędna. Archiwista nie ma uprawnień organów ścigania, a samodzielne działania mogą zniszczyć lub zniekształcić materiał dowodowy (np. naruszenie miejsca zdarzenia, brak właściwej dokumentacji czynności). Poprawny tok to zgłoszenie i współpraca z uprawnionymi służbami.

Odpowiedź "Zniszczyć pozostałe dokumenty, aby zapobiec dalszym kradzieżom" jest skrajnie nieprawidłowa: niszczenie akt nie rozwiązuje problemu kradzieży, a dodatkowo powoduje kolejną, nieodwracalną utratę dokumentacji oraz może stanowić naruszenie obowiązków związanych z przechowywaniem zasobu. Zamiast tego należy wzmocnić zabezpieczenia i wdrożyć środki organizacyjne po zgłoszeniu incydentu.

Na egzaminie warto pamiętać zasadę: w przypadku utraty/kradzieży dokumentacji priorytetem jest zgłoszenie + formalna procedura + zabezpieczenie pozostałych materiałów, a nie działania na własną rękę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Należy niezwłocznie zgłosić incydent zgodnie z procedurami jednostki (np. przełożonemu, ochronie, Policji) i udokumentować zdarzenie. Równolegle warto zabezpieczyć miejsce oraz pozostałą dokumentację, aby ograniczyć dalsze straty i nie utracić ewentualnych dowodów.
Ignorowanie incydentu zwiększa ryzyko kolejnych kradzieży, utrudnia odzyskanie dokumentów i może prowadzić do braku możliwości wyjaśnienia sprawy. Im później zgłoszenie, tym mniejsza szansa na skuteczne działania służb i na odtworzenie przebiegu zdarzeń.
Nie powinien działać jak organ ścigania. Samodzielne "dochodzenie" może naruszyć miejsce zdarzenia lub spowodować utratę śladów. Właściwe jest zgłoszenie incydentu i współpraca z uprawnionymi osobami/służbami oraz realizacja wewnętrznej procedury bezpieczeństwa.
Najpierw należy potwierdzić brak (np. w ewidencji), ograniczyć dostęp do miejsca przechowywania, powiadomić przełożonego i uruchomić tryb zgłoszenia incydentu. Następnie sporządza się notatkę/protokół oraz przygotowuje informacje potrzebne do dalszych czynności służb.
Gdy istnieje uzasadnione podejrzenie kradzieży lub bezprawnego wyniesienia dokumentacji. W praktyce decyzja bywa elementem procedury jednostki, ale zasada jest prosta: przy zdarzeniach o charakterze przestępczym nie zwleka się, bo czas ma kluczowe znaczenie dla zabezpieczenia dowodów.
Przydatne są: opis brakujących jednostek (sygnatury, tytuły teczek, zakres dat), miejsce przechowywania, moment ujawnienia, lista osób z dostępem, stan zabezpieczeń (zamki, monitoring) oraz opis tego, co już zrobiono. Ułatwia to szybkie i spójne działania wyjaśniające.
Nie. Niszczenie dokumentacji nie jest środkiem ochrony, tylko kolejną utratą zasobu. Zamiast tego stosuje się zabezpieczenia organizacyjne i techniczne (kontrola dostępu, zamknięcia, monitoring, ewidencja wypożyczeń) oraz działania po zgłoszeniu incydentu.
Najczęściej stosuje się: kontrolę dostępu do magazynu, rejestr wejść, ewidencję udostępnień, zamykane szafy/regały, nadzór (ochrona/monitoring), zasady pracy w czytelni oraz okresowe skontra. Skuteczne są też szkolenia personelu i jasne procedury.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi sugerującej działanie "bohaterskie", czyli samodzielne śledztwo. Inny to bagatelizowanie incydentu ("zignorować") lub myślenie skrajne ("zniszczyć resztę"). Na egzaminie zwykle wygrywa odpowiedź zgodna z procedurą i zgłoszeniem.
Zagubienie często wynika z błędów ewidencji, niewłaściwego odłożenia lub braku rozliczenia udostępnienia, a kradzież sugeruje ślady włamania, brak kontroli dostępu lub powtarzalność zdarzeń. Niezależnie od przyczyny stosuje się formalne zgłoszenie i dokumentowanie ustaleń.
info

Około 71% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • ISO 15489-1:2016, Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles
  • ISO/IEC 27002:2022, Information security, cybersecurity and privacy protection — Information security controls

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z archiwistyki dotyczące ochrony i zabezpieczenia dokumentacji
  • Wewnętrzne instrukcje kancelaryjne i procedury bezpieczeństwa obowiązujące w jednostkach
  • Podstawowe opracowania o zarządzaniu dokumentacją (records management) i obsłudze incydentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego