KWALIFIKACJA SPO4 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 22.
Cukrzyca typu 1 powstaje w następstwie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cukrzyca typu 1 jest związana z niewystarczającą produkcją insuliny przez organizm (insuliny endogennej), co prowadzi do wzrostu stężenia glukozy we krwi. Pozostałe odpowiedzi dotyczą sytuacji odwrotnej (nadmiar insuliny) albo problemów dietetycznych/enzymatycznych niezwiązanych z typem 1.

Pełne wyjaśnienie:

Cukrzyca typu 1 jest chorobą, w której organizm nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny endogennej (czyli własnej, produkowanej wewnątrz organizmu). Insulina jest hormonem niezbędnym do prawidłowego wykorzystania glukozy przez komórki. Jej niedobór lub brak skutkuje utrzymującą się hiperglikemią oraz objawami wynikającymi z "głodu energetycznego" komórek mimo obecności glukozy we krwi.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "niedoboru lub braku insuliny endogennej." To ujęcie odpowiada istocie typu 1: problemem jest zbyt mała ilość insuliny, a nie jej nadmiar.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "nadmiernego wydzielania insuliny." Nadmiar insuliny typowo wiąże się raczej z ryzykiem hipoglikemii (zbyt niskiego stężenia glukozy), a nie z mechanizmem powstawania cukrzycy typu 1.
  • "nadmiernej podaży cukrów złożonych." Dieta może wpływać na glikemię, ale nie jest przyczyną typu 1 w sensie mechanizmu choroby; typ 1 dotyczy przede wszystkim niedoboru insuliny, a nie samego faktu jedzenia określonych produktów.
  • "niedoboru lub braku laktazy." Laktaza to enzym trawiący laktozę; jej niedobór powoduje nietolerancję laktozy (dolegliwości jelitowe), a nie cukrzycę.

W praktyce opiekunki dziecięcej kluczowe jest rozumienie, że dziecko z cukrzycą typu 1 może wymagać podawania insuliny zgodnie z zaleceniami, obserwacji objawów hipo- i hiperglikemii oraz reagowania zgodnie z ustalonym planem opieki. Samo "unikanie cukru" nie zastępuje leczenia przyczynowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cukrzyca typu 1 to choroba, w której organizm dziecka wytwarza zbyt mało własnej insuliny lub nie wytwarza jej wcale. Skutkiem jest podwyższony poziom glukozy we krwi i konieczność leczenia insuliną oraz kontroli glikemii.
W typie 1 dochodzi do uszkodzenia komórek wytwarzających insulinę, przez co organizm nie ma wystarczającej ilości hormonu potrzebnego do wykorzystania glukozy. Dla opiekuna oznacza to, że sama dieta nie zastąpi zaleconej insulinoterapii.
Najczęściej obserwuje się wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, osłabienie, senność i spadek masy ciała. W praktyce opieki ważne jest szybkie zgłoszenie rodzicowi lub realizacja ustalonego planu postępowania.
W typie 1 podstawowym problemem jest brak lub duży niedobór insuliny, więc zwykle potrzebna jest insulina z zewnątrz. W typie 2 częściej występuje insulinooporność i względny niedobór, a postępowanie bywa inne (dieta, ruch, leki).
Nie. Nadmiar insuliny nie jest mechanizmem powstawania typu 1; częściej wiąże się z ryzykiem zbyt niskiej glikemii. W pytaniach testowych warto pamiętać: typ 1 = za mało insuliny, a nie za dużo.
Należy postępować zgodnie z ustalonym planem dziecka (np. szybkie podanie węglowodanów prostych, kontrola objawów i powiadomienie rodzica). Kluczowe jest, by nie bagatelizować senności, drżenia czy nagłego osłabienia.
Laktaza to enzym trawienny potrzebny do rozkładu laktozy w jelicie. Jej niedobór powoduje nietolerancję laktozy (ból brzucha, wzdęcia, biegunki), ale nie jest przyczyną cukrzycy, która dotyczy gospodarki insulinowo-glukozowej.
Częste są pomyłki typu 1 z typem 2 oraz wybieranie odpowiedzi "dietetycznych" (np. o cukrach) zamiast hormonalnych. Pomaga zapamiętać, że w typie 1 sednem jest brak insuliny, więc logicznie nie pasuje "nadmierne wydzielanie".
Szczególna czujność jest potrzebna podczas aktywności fizycznej, przed i po posiłkach, oraz gdy dziecko jest chore lub nietypowo senne. To sytuacje, w których glikemia może się szybko zmieniać i wymagać reakcji zgodnie z zaleceniami.
Ucz się mechanizmów (np. rola insuliny), typowych objawów oraz podstawowych zasad bezpieczeństwa w opiece. Dobrą metodą jest tworzenie fiszek: objawy hipo/hiperglikemii, podstawowe pojęcia (insulina endogenna) i praktyczne działania opiekuna.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Cukrzyca typu 1 jest związana z niewystarczającą produkcją insuliny przez organizm (insuliny endogennej), co prowadzi do wzrostu stężenia glukozy we krwi."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – "Diabetes" (fact sheet): https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes - accessed 2026-02-27
  • National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) – "Type 1 Diabetes": https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/what-is-diabetes/type-1-diabetes - accessed 2026-02-27
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Type 1 diabetes": https://medlineplus.gov/ency/article/000305.htm - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały edukacyjne diabetologiczne dla opiekunów dzieci (zasady rozpoznawania hipo- i hiperglikemii)
  • Podstawowe podręczniki z anatomii i fizjologii (układ dokrewny, rola insuliny)
  • Wytyczne organizacji diabetologicznych dla opieki nad dzieckiem z cukrzycą (standardy postępowania i bezpieczeństwa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego