Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2009



PYTANIE NR 21.
Częstym składnikiem mieszanek recepturowych jest sól Erlenmayera o składzie podanym poniżej. Ile bromku sodu należy użyć do sporządzenia 150,0 g 10% roztworu tej soli?
Ilustracja przedstawia fragment listy składników chemicznych, prawdopodobnie związanych z recepturą farmaceutyczną.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór 10% (m/m) oznacza 10 g substancji w 100 g roztworu. Z 150,0 g roztworu otrzymujemy 15,0 g soli Erlenmayera. W tej soli NaBr stanowi 4,0 części z 10,0 części ogółem, czyli 40%.
15,0 g × 0,40 = 6,0 g NaBr.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z receptury kluczowe jest rozpoznanie, co oznacza zapis 10% roztworu. W typowych obliczeniach recepturowych przyjmuje się stężenie procentowe m/m, czyli liczbę gramów substancji w 100 g roztworu.

Krok 1. Oblicz masę soli Erlenmayera potrzebną do 150,0 g roztworu 10% (m/m).
Skoro 10% to 10 g/100 g, to dla 150,0 g roztworu masa substancji rozpuszczonej wynosi:
150,0 g × 0,10 = 15,0 g soli Erlenmayera.

Krok 2. Ustal udział NaBr w soli Erlenmayera.
Skład soli (z ilustracji) podany jest w częściach wagowych: NaBr 4,0; KBr 4,0; NH4Br 2,0. Suma części wynosi 10,0, więc udział masowy NaBr to:
4,0 / 10,0 = 0,40 = 40%.

Krok 3. Oblicz masę NaBr w 15,0 g soli.
15,0 g × 0,40 = 6,0 g. To jest ilość bromku sodu potrzebna do sporządzenia 150,0 g 10% roztworu tej soli.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 4,0 g – odpowiadałoby błędnemu założeniu, że NaBr stanowi ok. 26,7% (np. podział "na trzy składniki") albo że potrzeba 10 g soli zamiast 15 g.
  • 8,0 g – wynika z pomylenia udziału NaBr z sumą dwóch składników (np. NaBr+KBr) albo z błędnego podstawienia 40% do niewłaściwej masy.
  • 10,0 g – to typowy błąd utożsamienia "10%" z masą NaBr zamiast masą całej soli w roztworze.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw oblicz masę całej mieszaniny potrzebnej do roztworu, a dopiero potem rozdziel ją na składniki zgodnie z częściami wagowymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest sól Erlenmayera w recepturze aptecznej?
Sól Erlenmayera to klasyczna mieszanina recepturowa złożona z bromków w stałych częściach wagowych. W praktyce aptecznej traktuje się ją jako "gotową mieszankę", z której sporządza się roztwory o zadanym stężeniu, a potem rozdziela obliczeniowo na NaBr, KBr i NH4Br.
Jakie proporcje składników ma sól Erlenmayera?
W typowym zapisie recepturowym sól Erlenmayera ma części wagowe NaBr:KBr:NH4Br = 4,0:4,0:2,0 (czyli 2:2:1). Suma części wynosi 10,0, co ułatwia przeliczenia na procenty masowe poszczególnych bromków.
Jak obliczyć, ile soli potrzeba do roztworu 10% (m/m)?
Stężenie 10% (m/m) oznacza 10 g substancji w 100 g roztworu. Najpierw liczysz masę substancji rozpuszczonej: masa roztworu × 0,10. Dopiero potem tę masę rozkładasz na składniki mieszaniny zgodnie z ich udziałem.
Dlaczego w tym zadaniu najpierw liczy się 15 g soli, a nie od razu NaBr?
Bo 10% dotyczy całej soli Erlenmayera jako substancji rozpuszczonej. Najpierw musisz ustalić, ile gramów tej mieszaniny ma być w 150 g roztworu. Dopiero z masy soli wylicza się, jaka część przypada na NaBr.
Jak wyznaczyć procent masowy NaBr w soli Erlenmayera?
Jeśli skład podano w częściach wagowych, liczysz udział: część NaBr / suma części. Dla 4,0:4,0:2,0 suma to 10,0, więc NaBr stanowi 4,0/10,0 = 40%. To prosty i bezpieczny sposób na uniknięcie błędów proporcji.
Czy 10% w recepturze zawsze oznacza m/m, a nie m/V?
Na egzaminach i w typowych zadaniach rachunkowych z receptury najczęściej przyjmuje się zapis procentowy jako m/m, o ile nie podano inaczej. Jeśli pojawia się m/V (g/100 ml), zwykle jest to wyraźnie doprecyzowane w treści polecenia lub w opisie roztworu.
Jakie błędy najczęściej robi się w zadaniach o soli Erlenmayera?
Najczęstsze pomyłki to: potraktowanie 10% jako 10 g NaBr zamiast 10 g soli, dzielenie "na trzy składniki" zamiast przez sumę części wagowych oraz podstawienie złej masy (np. 10 g zamiast 15 g). Pomaga zapis kroków i kontrola: czy wynik ma sens liczbowy.
Jak szybko sprawdzić, czy wynik 6,0 g NaBr jest logiczny?
W roztworze 150 g i stężeniu 10% masz 15 g soli. NaBr to 40% soli, więc wynik powinien być nieco mniejszy niż połowa z 15 g. 40% z 15 g to 6 g, więc pasuje. Taka kontrola "zgrubna" pomaga wyłapać wyniki typu 10 g.
Kiedy w aptece korzysta się z mieszanek recepturowych o stałym składzie?
Stałe mieszanki recepturowe stosuje się, gdy receptura przewiduje powtarzalny skład i łatwiejsze przygotowanie leku (np. odważenie mieszaniny zamiast każdej soli osobno). W praktyce skraca to pracę i ogranicza ryzyko błędów, o ile poprawnie wykonuje się przeliczenia i kontrolę odważeń.
Jak się przygotować do zadań rachunkowych z receptury na egzamin?
Najlepiej przećwiczyć schemat: 1) policz masę substancji z % i masy roztworu, 2) wyznacz udziały składników z części wagowych, 3) przemnoż i sprawdź logikę wyniku. Warto robić krótkie notatki z typowych mieszanek i ich proporcji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Roztwór 10% (m/m) oznacza 10 g substancji w 100 g roztworu."

Materiały:

  • Podręcznik/repetytorium z receptury aptecznej (działy: stężenia procentowe, przeliczenia m/m)
  • Zestawy zadań rachunkowych dla technika farmaceutycznego (stężenia, rozcieńczenia, mieszaniny)
  • Notatki z receptury: klasyczne mieszanki apteczne i ich składy
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego