KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2024 (test 2)

PYTANIE NR 5.
Czopy główne wału korbowego zostały przeszlifowane na wymiar 69,50-0,019 mm. Wymiar nominalny tych czopów wynosi 70-0,019 mm, a producent przewiduje 4 wymiary naprawcze zmieniające się co 0,25 mm. Korzystając z tabeli, określ numer katalogowy zestawu panewek, który należy zamówić do przeszlifowanych czopów.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika mechanizacji rolnictwa i agrotroniki, kwalifikacja
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnica po szlifie 69,50 mm względem nominalu 70,00 mm oznacza podwymiar 0,50 mm.
Przy stopniowaniu wymiarów naprawczych co 0,25 mm jest to drugi stopień naprawczy (-0,50). Z tabeli doboru panewek dla tego podwymiaru wybiera się numer zestawu: 80.003.008.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór panewek po przeszlifowaniu czopów wału wykonuje się na podstawie podwymiaru, czyli różnicy między wymiarem nominalnym a wymiarem po obróbce.

W zadaniu wymiar nominalny czopa głównego wynosi 70 mm (z podaną tolerancją), a po szlifie czopy mają 69,50 mm (również z tolerancją). Kluczowa jest wartość nominalna średnicy po szlifie: 69,50 mm.

Krok 1: obliczenie podwymiaru.
70,00 mm − 69,50 mm = 0,50 mm. Oznacza to, że czop jest w podwymiarze -0,50 mm względem nominału.

Krok 2: dopasowanie do stopni naprawczych.
Skoro producent przewiduje 4 wymiary naprawcze co 0,25 mm, typowa sekwencja to: -0,25; -0,50; -0,75; -1,00 mm. Podwymiar -0,50 mm odpowiada więc drugiemu wymiarowi naprawczemu.

Krok 3: odczyt z tabeli/katalogu.
W praktyce warsztatowej numer katalogowy zestawu panewek jest przypisany do konkretnego podwymiaru (np. osobno dla panewek głównych i korbowodowych). Dla obliczonego podwymiaru -0,50 mm należy wskazać numer przypisany w tabeli do tego stopnia. W tym zadaniu jest to 80.003.008.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Ponieważ reprezentują inne pozycje katalogowe przypisane do innych podwymiarów lub innej grupy panewek. Jeśli wybrać numer dla niewłaściwego stopnia, po montażu pojawi się błędny luz łożyskowy (za mały lub za duży), co może skutkować spadkiem ciśnienia oleju, przegrzewaniem i przyspieszonym zużyciem albo zatarciem.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze policz różnicę średnic (podwymiar), potem dopasuj ją do "kroku" 0,25 mm, a dopiero na końcu odczytaj numer z tabeli, pilnując, aby była to tabela dla czopów głównych, nie dla czopów korbowodowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wymiar naprawczy to średnica czopa po szlifie, mniejsza od nominalnej o ustalony podwymiar (np. 0,25 lub 0,50 mm). Do każdego podwymiaru dobiera się inne panewki, aby uzyskać prawidłowy luz łożyskowy po naprawie.
Obliczasz różnicę: średnica nominalna minus średnica po szlifie. Przykład: 70,00 − 69,50 = 0,50 mm, czyli podwymiar -0,50. Dopiero potem dobierasz panewki z tabeli dla tego podwymiaru.
Krok 0,25 mm ułatwia standaryzację napraw: warsztat może wielokrotnie regenerować wał, a producent zapewnia dostępność panewek o kolejnych podwymiarach. Dzięki temu zachowuje się wymagane luzy, mimo zmniejszania średnicy czopów.
Na poziomie doboru stopnia naprawczego zwykle decyduje podwymiar wynikający z wartości nominalnej po szlifie (np. 69,50). Tolerancje są istotne przy ocenie, czy czop mieści się w dopuszczalnym zakresie i czy luz łożyskowy po montażu będzie prawidłowy.
Najczęściej myli się podwymiar (np. wybór -0,25 zamiast -0,50), korzysta z tabeli dla innego typu panewek (korbowodowe zamiast głównych) albo pomija sprawdzenie luzu po montażu. Każdy z tych błędów zwiększa ryzyko awarii łożyskowania.
Jeśli panewki będą "za małe" (niepasujące do podwymiaru), luz będzie zbyt mały i może dojść do przegrzania oraz zatarcia. Jeśli będą "za duże", luz wzrośnie, spadnie ciśnienie oleju i przyspieszy zużycie wału oraz panewek.
Panewki główne dotyczą czopów głównych i łożyskowania wału w kadłubie silnika, a korbowodowe – czopów korbowych (na których pracują korbowody). W katalogach zwykle są w osobnych działach; trzeba zwracać uwagę na opis zastosowania i oznaczenie czopa.
Szlif stosuje się, gdy czopy są zużyte lub porysowane, ale wał nadaje się do regeneracji i mieści się w dopuszczalnych podwymiarach. Gdy uszkodzenia są poważne (pęknięcia, nadmierne bicie) albo brak jest odpowiednich panewek, rozważa się wymianę.
Najczęściej używa się mikrometru zewnętrznego do pomiaru średnicy czopów oraz czujnika zegarowego do sprawdzenia bicia. W praktyce kontroluje się też stożkowatość i owalność, bo same "gołe" mm średnicy nie opisują całego stanu powierzchni.
Ćwicz schemat: (1) odczytaj dane, (2) policz podwymiar, (3) dopasuj stopień naprawczy do kroku (np. 0,25 mm), (4) znajdź właściwą rubrykę w tabeli. Na koniec sprawdź, czy tabela dotyczy właściwego elementu (np. czopów głównych).
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Średnica po szlifie 69,50 mm względem nominalu 70,00 mm oznacza podwymiar 0,50 mm.Przy stopniowaniu wymiarów naprawczych co 0,25 mm jest to drugi stopień naprawczy (-0,50)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wał korbowy" – opis elementu i jego czopów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82_korbowy (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Panewka" – ogólne informacje o panewkach ślizgowych i zastosowaniach, https://pl.wikipedia.org/wiki/Panewka (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe silników stosowanych w maszynach rolniczych (sekcja: wał korbowy i panewki)
  • Podręczniki do diagnostyki i napraw silników spalinowych (łożyskowanie wału, wymiary naprawcze)
  • Katalogi części producentów panewek/elementów silnika (tabele doboru podwymiarów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego