KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2016 (test 3)

PYTANIE NR 5.
Czopy główne wału korbowego zostały przeszlifowane na wymiar 69,50.9019 mm. Wymiar nominalny tych czopów wynosi 70.019mm, a producent przewiduje 4 wymiary naprawcze zmieniające się co 0,25 mm. Korzystając z tabeli, określ numer katalogowy zestawu panewek, który należy zamówić do przeszlifowanych czopów.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika mechanizacji rolnictwa i agrotroniki, kwalifikacja
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór panewek po szlifie wykonuje się przez porównanie średnicy czopa po obróbce z wymiarem nominalnym oraz z kolejnymi wymiarami naprawczymi (krok 0,25 mm). Następnie z tabeli producenta odczytuje się numer katalogowy zestawu odpowiadający temu stopniowi naprawczemu. Wskazany numer 80.003.008 odpowiada właściwemu doborowi z tabeli.

Pełne wyjaśnienie:

Po przeszlifowaniu czopów głównych wału korbowego nie dobiera się panewek "na oko" ani wyłącznie po samym nominale. Kluczowe są trzy elementy: wymiar nominalny, wymiar po szlifie oraz system wymiarów naprawczych producenta (w tym zadaniu: 4 stopnie, co 0,25 mm).

Procedura jest typowa dla remontu silnika:

  • Ustalasz ubytek średnicy (różnicę między wymiarem nominalnym czopa a wymiarem po szlifie). Ta różnica wskazuje, na który "stopień naprawczy" został zeszlifowany wał.
  • Mapujesz stopień naprawczy na część: producenci panewek przygotowują osobne zestawy dla kolejnych szlifów (np. 0,25; 0,50; 0,75; 1,00 mm). W praktyce nie zamawia się "panewek 0,50" bez potwierdzenia w katalogu, tylko wybiera się numer katalogowy przypisany do danego stopnia.
  • Odczyt z tabeli: tabela producenta łączy wymiar (lub stopień naprawczy) z konkretnym numerem zestawu panewek. To ten numer jest odpowiedzią egzaminacyjną.

Odpowiedź "80.003.008" jest poprawna, bo jest numerem katalogowym zestawu panewek odpowiadających czopom po szlifie w podanym systemie naprawczym (krok 0,25 mm) zgodnie z tabelą, do której odwołuje się zadanie.

Dlaczego pozostałe numery są błędne? Ponieważ w typowym katalogu producenta kolejne numery odpowiadają innym wariantom (innemu stopniowi naprawczemu, innemu silnikowi/wersji wału lub innemu zakresowi wymiarów). Wybór numeru "podobnego" bywa skutkiem pomyłki o jeden stopień, błędnego zaokrąglenia lub nieuwagi przy odczycie tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj różnicę wymiarów i dopiero potem sięgnij do tabeli. Jeżeli tabela jest na ilustracji, sprawdź, czy odnosi się do średnicy czopa, czy do oznaczenia nadwymiaru panewek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czopy główne to powierzchnie łożyskowe wału korbowego, na których wał jest podparty w kadłubie silnika. Współpracują z panewkami głównymi i utrzymują osiowanie oraz płynny obrót wału. Ich zużycie lub zły dobór panewek może powodować spadek ciśnienia oleju i zatarcie.
Porównaj wymiar po szlifie z wymiarem nominalnym i oblicz różnicę średnic. Następnie sprawdź, do którego stopnia naprawczego (np. 0,25; 0,50; 0,75; 1,00 mm) ta różnica pasuje zgodnie z zasadami producenta. Dopiero potem dobierz właściwy zestaw z tabeli.
Krok 0,25 mm jest często stosowany, bo pozwala wielokrotnie regenerować wał (kolejne szlify) przy zachowaniu odpowiedniej wytrzymałości czopa i dostępności standardowych panewek naprawczych. Dzięki temu warsztat i użytkownik mogą dobrać część z katalogu bez wykonywania elementów na zamówienie.
Nieprawidłowy wymiar daje zły luz łożyskowy: zbyt mały powoduje przegrzewanie i zatarcie, a zbyt duży spadek ciśnienia oleju, stuki i przyspieszone zużycie wału. W maszynach rolniczych może to oznaczać awarię w sezonie i kosztowny przestój.
W praktyce nie powinno się tego robić, bo katalog producenta wiąże stopień naprawczy z konkretnym numerem zestawu i czasem z dodatkowymi cechami (np. szerokością, rowkami olejowymi, wersją silnika). Sam wymiar to za mało, aby zamówić część bez ryzyka niezgodności.
Najczęściej używa się mikrometru zewnętrznego do pomiaru średnicy czopa oraz przyrządów do oceny owalności i stożkowatości (pomiar w kilku przekrojach). Dodatkowo weryfikuje się luz łożyskowy (np. metodą kontrolną) zgodnie z zaleceniami serwisowymi.
To informacja, że wał może być regenerowany przez szlif do czterech kolejnych stopni, a do każdego stopnia dostępne są dedykowane panewki naprawcze. W zadaniu ważne jest dopasowanie stopnia wynikającego z różnicy wymiarów do numeru katalogowego z tabeli.
Typowe pomyłki to: błędne odczytanie zapisu liczby (separator dziesiętny), zaokrąglenie do złego stopnia 0,25 mm, pomylenie panewek głównych z korbowodowymi oraz wybór numeru "podobnego" zamiast sprawdzonego w tabeli. Pomaga spokojne przejście krok po kroku.
Szlif stosuje się, gdy czopy są zużyte, porysowane lub mają niewielkie uszkodzenia, a producent przewiduje wymiary naprawcze i dostępne są panewki do kolejnych szlifów. Wymiana wału bywa konieczna przy pęknięciach, nadmiernym zużyciu lub braku możliwości dalszej regeneracji.
Ćwicz szybkie obliczanie różnic wymiarów i rozpoznawanie stopnia naprawczego, a potem odczyt z tabeli/katalogu. Na egzaminie najczęściej liczy się poprawna procedura: obliczenie, dopasowanie do kroku (np. 0,25 mm) i dopiero wybór numeru katalogowego.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Dobór panewek po szlifie wykonuje się przez porównanie średnicy czopa po obróbce z wymiarem nominalnym oraz z kolejnymi wymiarami naprawczymi (krok 0,25 mm)."

Materiały:

  • Instrukcje napraw/serwisowe silników stosowanych w maszynach rolniczych (sekcje: wał korbowy, panewki, wymiary naprawcze)
  • Podręczniki z zakresu budowy i naprawy silników spalinowych
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (pomiary średnic, interpretacja tolerancji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego