KWALIFIKACJA ELM2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 1.
Czujka typu PIR przeznaczona jest do detekcji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czujka PIR (pasywna podczerwień) wykrywa zmiany promieniowania IR w polu widzenia, typowo wywołane przemieszczaniem się człowieka lub zwierzęcia.
Dlatego jest przeznaczona do detekcji ruchu. Dym wykrywają czujki dymu, światło – czujniki światła, a wilgoć – czujniki wilgoci lub zalania.

Pełne wyjaśnienie:

Czujka typu PIR (Passive InfraRed) jest czujką ruchu. Jej działanie polega na pasywnym odbiorze promieniowania podczerwonego (cieplnego) emitowanego przez obiekty w otoczeniu. W praktyce układ detekcyjny reaguje nie na "temperaturę jako taką", lecz na zmianę sygnału IR w czasie, która pojawia się wtedy, gdy w strefie detekcji następuje przemieszczenie źródła ciepła (np. człowieka).

Odpowiedź "ruchu." jest poprawna, bo czujki PIR są standardowo stosowane w systemach alarmowych i automatyce budynkowej do wykrywania obecności/ruchu w pomieszczeniu.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne grupy czujników:

  • "dymu." – dotyczy czujek dymu (np. optycznych rozproszeniowych lub jonizacyjnych), które reagują na produkty spalania, a nie na podczerwień z poruszającego się obiektu.
  • "światła." – czujniki światła (fotorezystory, fotodiody, fototranzystory) mierzą natężenie oświetlenia w zakresie widzialnym (lub określonym paśmie), a nie zmiany promieniowania cieplnego w strefie.
  • "wilgoci." – do tego służą czujniki wilgotności (np. pojemnościowe/rezystancyjne) lub czujniki zalania, które reagują na obecność wody lub zmianę wilgotności, a nie na ruch.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz skrót PIR w kontekście zabezpieczeń lub automatyki, skojarz go z "pasywną podczerwienią" i detekcją ruchu. Gdy w odpowiedziach pojawiają się "dym" lub "wilgoć", to zwykle są to dystraktory z innych instalacji (ppoż. i czujniki środowiskowe).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czujka PIR to czujka pasywnej podczerwieni używana głównie jako czujka ruchu/obecności. Wykrywa zmiany promieniowania cieplnego (IR) w polu widzenia, które zwykle pojawiają się, gdy człowiek lub zwierzę porusza się w chronionej strefie.
PIR nie "wysyła" promieniowania, tylko je odbiera. Gdy w strefie detekcji przesuwa się obiekt o innej temperaturze niż tło, sygnał z elementu piroelektrycznego zmienia się i elektronika czujki generuje alarm/naruszenie. To jest praktyczna detekcja ruchu.
Dym wykrywają czujki dymu (np. optyczne), które reagują na cząstki w powietrzu i zmianę właściwości wiązki świetlnej. PIR jest zaprojektowany do zmian promieniowania IR od poruszającego się ciała, więc sam dym (bez efektu cieplnego i ruchu w strefie) nie jest typowym bodźcem.
Standardowa czujka PIR nie jest czujnikiem natężenia światła widzialnego. Może jednak fałszywie zadziałać, gdy silne źródła ciepła/IR lub szybkie zmiany temperatury (np. nasłonecznienie, nawiew) powodują zmiany promieniowania w polu detekcji. To nie jest "pomiar światła", tylko zakłócenie.
Częste błędy to: montaż naprzeciw okna/nagrzewnicy, skierowanie na źródła ciepłego nawiewu, zła wysokość montażu oraz ustawienie stref tak, że ruch odbywa się "na wprost" (mniej zmian) zamiast poprzecznie. Skutkiem są fałszywe alarmy albo spadek czułości.
Gdy środowisko jest trudne (zmiany temperatury, przeciągi, obecność zwierząt, duże nasłonecznienie), czujka dualna (np. PIR + mikrofalowa) może ograniczać fałszywe alarmy, bo wymaga spełnienia dwóch warunków detekcji. PIR jest wtedy jedną z części, ale decyzja jest "ostrzejsza".
PIR jest opisywana jako czujka ruchu/obecności i ma strefy detekcji (często z soczewką Fresnela). Czujka dymu dotyczy ochrony przeciwpożarowej i opisuje komorę optyczną, rozproszenie światła lub jonizację. Jeśli w pytaniu jest PIR, właściwym skojarzeniem jest ruch.
Nie, do wilgoci i zalania stosuje się inne czujniki (wilgotności lub zalania), które mierzą parametry powietrza/wody (np. pojemność, rezystancję, przewodnictwo). PIR obserwuje zmiany promieniowania podczerwonego w strefie, więc nie jest przeznaczony do detekcji wilgoci.
Typowa czujka PIR zawiera element piroelektryczny, układ wzmacniacza i filtracji sygnału, komparator lub przetwarzanie cyfrowe, oraz często soczewkę Fresnela kształtującą strefy. W praktyce istotne jest, że całość analizuje zmiany sygnału IR, a nie stały poziom.
Ucz się mapowania: typ czujki → wykrywane zjawisko. PIR → ruch/obecność, dym → pożar, zalanie → woda, światło → natężenie oświetlenia. Dobrze działa też porównywanie zastosowań w instalacjach: SSWiN, ppoż., automatyka. To zmniejsza ryzyko mylenia odpowiedzi.
info

Statystycznie 76% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Czujka PIR (pasywna podczerwień) wykrywa zmiany promieniowania IR w polu widzenia, typowo wywołane przemieszczaniem się człowieka lub zwierzęcia.Dlatego jest przeznaczona do detekcji ruchu."

Źródła:

  • Wikipedia (EN), "Passive infrared sensor" – https://en.wikipedia.org/wiki/Passive_infrared_sensor (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), "Czujnik podczerwieni" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Czujnik_podczerwieni (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Instrukcje producentów czujek ruchu PIR (sekcje: zasada działania, zastosowanie, ograniczenia)
  • Podstawy elektroniki/automatyki budynkowej – rozdziały o czujnikach i przetwornikach
  • Materiały dydaktyczne o systemach sygnalizacji włamania i napadu (SSWiN) – rodzaje czujek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego