KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 21.
Czujnik obrotu nadwozia wokół osi pionowej jest elementem układu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czujnik obrotu nadwozia wokół osi pionowej (tzw. yaw rate) jest wykorzystywany do stabilizacji toru jazdy i porównania zamiaru kierowcy z rzeczywistym ruchem pojazdu, więc należy do układu ESP. ABS mierzy głównie prędkości kół, ASR dotyczy kontroli trakcji, a BAS wspomaga nagłe hamowanie.

Pełne wyjaśnienie:

Czujnik obrotu nadwozia wokół osi pionowej to w praktyce czujnik prędkości kątowej (yaw rate), często realizowany jako czujnik żyroskopowy. Mierzy on, jak szybko pojazd "obraca się" w płaszczyźnie poziomej (wokół osi pionowej), czyli czy samochód skręca/zarzuca zgodnie z tym, co wynika z ruchu kierownicy i warunków przyczepności.

Takie informacje są kluczowe dla systemu ESP (elektroniczny program stabilizacji toru jazdy; w wielu materiałach spotyka się też nazwę ESC). Układ stabilizacji wykorzystuje zestaw sygnałów (m.in. prędkości kół, kąt skrętu kierownicy, przyspieszenia boczne oraz właśnie yaw rate), aby wykryć:

  • podsterowność – pojazd skręca mniej, niż "powinien" według zamiaru kierowcy,
  • nadsterowność – pojazd obraca się zbyt mocno i może "zarzucać" tyłem.

Gdy układ rozpozna odchyłkę między ruchem oczekiwanym a rzeczywistym, może selektywnie przyhamować wybrane koło/koła i (w zależności od konstrukcji) ograniczyć moment silnika, aby odzyskać stabilność.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • ABS jest układem zapobiegającym blokowaniu kół podczas hamowania. Jego podstawowym "źródłem informacji" są czujniki prędkości obrotowej kół. Sam pomiar yaw rate nie jest elementem koniecznym do działania ABS.
  • ASR (kontrola trakcji) koncentruje się na ograniczaniu poślizgu kół napędzanych podczas ruszania i przyspieszania. W typowym ujęciu bazuje na prędkościach kół i może współpracować z innymi systemami, ale czujnik obrotu nadwozia wokół osi pionowej jest charakterystyczny dla stabilizacji toru jazdy.
  • BAS (wspomaganie hamowania awaryjnego) rozpoznaje nagłe, paniczne hamowanie i zwiększa skuteczność hamowania poprzez szybkie zbudowanie odpowiedniego ciśnienia. Nie wymaga do swojej podstawowej funkcji pomiaru obrotu nadwozia wokół osi pionowej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "obrót nadwozia", "stabilizacja toru jazdy", "nadsterowność/podsterowność" albo "yaw", najczęściej chodzi o układ ESP/ESC i czujniki dynamiki pojazdu, a nie o sam ABS.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To czujnik prędkości kątowej (yaw rate), który mierzy, jak szybko pojazd obraca się w płaszczyźnie poziomej podczas skrętu lub poślizgu. Jest używany do oceny stabilności toru jazdy i porównania ruchu rzeczywistego z ruchem "oczekiwanym" wynikającym z działań kierowcy.
ESP/ESC ma wykrywać i korygować utratę stabilności (nadsterowność/podsterowność). Do tego potrzebuje informacji o tym, jak pojazd faktycznie się obraca. Czujnik yaw rate dostarcza kluczowego sygnału do obliczeń, a układ może potem przyhamować wybrane koło i/lub ograniczyć moment silnika.
ABS dotyczy głównie hamowania i zapobiegania blokowaniu kół, więc kojarzy się z czujnikami prędkości kół. ESP/ESC dotyczy stabilności całego pojazdu w zakręcie i poślizgu, więc pojawiają się pojęcia toru jazdy, nad-/podsterowności oraz czujniki dynamiki jak yaw rate i przyspieszenie boczne.
ASR (kontrola trakcji) w podstawowej funkcji skupia się na poślizgu kół napędzanych i zwykle opiera się na porównaniu prędkości kół. Czujnik obrotu nadwozia wokół osi pionowej jest typowy dla funkcji stabilizacji toru jazdy (ESP/ESC), a nie dla samej kontroli trakcji.
BAS to układ wspomagania hamowania awaryjnego, który rozpoznaje gwałtowne naciśnięcie pedału hamulca i pomaga szybciej uzyskać wysoką skuteczność hamowania (np. przez szybkie wytworzenie odpowiedniego ciśnienia). Nie jest to system oparty o pomiar obrotu nadwozia wokół osi pionowej.
Typowe objawy to zapalona kontrolka ESP/ESC, zapisane kody usterek w sterowniku oraz wyłączenie lub ograniczenie działania stabilizacji toru jazdy. W praktyce kierowca może odczuwać, że system nie ingeruje w poślizg tak jak wcześniej, albo że pojawiają się nieprawidłowe interwencje.
Najczęściej montuje się go w okolicy środka pojazdu (np. w tunelu środkowym lub pod konsolą), aby pomiar był możliwie reprezentatywny dla ruchu nadwozia. Dokładna lokalizacja zależy od producenta, ale zasada jest taka, by czujnik "czuł" obrót całego nadwozia, a nie drgania lokalne.
W typowych rozwiązaniach ESP/ESC wykorzystuje także czujniki prędkości kół (wspólne z ABS), czujnik kąta skrętu kierownicy oraz często czujniki przyspieszeń (np. bocznego). Połączenie tych sygnałów pozwala określić, czy pojazd jedzie zgodnie z zamiarem kierowcy.
Zwykle nie. Trzeba znać funkcje układów: ABS (koła i hamowanie), ASR (trakcyjność), BAS (wspomaganie nagłego hamowania) oraz ESP/ESC (stabilizacja toru jazdy). Dopiero ta wiedza pozwala powiązać obrót nadwozia wokół osi pionowej z systemem stabilizacji.
Ucz się "po funkcjach i czujnikach": dla każdego układu wypisz cel działania, typowe czujniki wejściowe i typowe działania sterownika (np. przyhamowanie koła, redukcja momentu). Pomaga też rozwiązywanie testów z porównywaniem pojęć: poślizg kół vs stabilność toru jazdy.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Czujnik obrotu nadwozia wokół osi pionowej (tzw. yaw rate) jest wykorzystywany do stabilizacji toru jazdy i porównania zamiaru kierowcy z rzeczywistym ruchem pojazdu, więc należy do układu ESP."

Źródła:

  • Bosch, "Automotive Handbook" (rozdziały dotyczące Vehicle Dynamics Control / ESC oraz czujników yaw rate), wydanie książkowe – weryfikacja ogólna na podstawie wiedzy podręcznikowej
  • National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA), "Electronic Stability Control (ESC)", https://www.nhtsa.gov/technology-innovation/electronic-stability-control-esc - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z elektroniki i bezpieczeństwa czynnego pojazdów (rozdziały o ESP/ESC)
  • Instrukcje serwisowe producentów i opisy systemów stabilizacji toru jazdy
  • Materiały szkoleniowe producentów podzespołów (np. opis czujników yaw i przyspieszeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego