KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 19.
Czujnik zegarowy służy do pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czujnik zegarowy służy do pomiaru bardzo małych przemieszczeń i odchyłek, np. bicia elementu obracającego się. Dlatego typowym zastosowaniem jest kontrola bicia osiowego tarczy hamulcowej. Pomiary średnic czopów, trzonków czy grubości okładzin wykonuje się zwykle mikrometrem lub suwmiarką.

Pełne wyjaśnienie:

Czujnik zegarowy jest przyrządem do kontroli małych przemieszczeń (odchyłek) względem punktu odniesienia. W praktyce warsztatowej wykorzystuje się go m.in. do sprawdzania, czy dany element podczas obrotu "nie bije" i czy jego powierzchnia pracuje w jednej płaszczyźnie. Takie pomiary wykonuje się zwykle z czujnikiem zamocowanym na statywie magnetycznym, a końcówkę pomiarową opiera o kontrolowaną powierzchnię.

Odpowiedź "bicia osiowego tarczy hamulcowej" pasuje do typowego zastosowania czujnika zegarowego: podczas obracania tarczy obserwuje się wychylenia wskazówki, które pokazują odchyłkę od płaskości/współosiowości w kierunku osiowym. To przydatne np. przy diagnozie drgań podczas hamowania lub po wymianie tarcz, gdy trzeba ocenić poprawność montażu oraz stan powierzchni przylegania tarczy do piasty.

  • Odpowiedź "grubości okładziny klocka hamulcowego" jest nieadekwatna, bo to typowy pomiar wymiaru liniowego o większym zakresie. W praktyce częściej używa się suwmiarki, mikrometru lub dedykowanych miarek, a nie czujnika do odchyłek.
  • Odpowiedź "średnicy czopa wału korbowego" dotyczy dokładnego pomiaru średnicy elementu silnika. Do takich pomiarów przeznaczony jest mikrometr zewnętrzny (czasem średnicówka w zależności od elementu), a nie czujnik zegarowy, który nie jest podstawowym narzędziem do bezpośredniego wyznaczania średnicy.
  • Odpowiedź "średnicy trzonka zaworu" również opisuje pomiar średnicy. W tym przypadku także standardem jest mikrometr lub odpowiedni przyrząd do pomiaru średnic, natomiast czujnik zegarowy służy raczej do kontroli bicia/prostoliniowości lub przemieszczeń, a nie do bezpośredniego pomiaru średnicy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się słowa "bicie", "odchyłka", "współosiowość", "przemieszczenie", to bardzo często kierują one do czujnika zegarowego. Natomiast słowa "średnica", "grubość" częściej oznaczają suwmiarkę albo mikrometr.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czujnik zegarowy to przyrząd do pomiaru bardzo małych przemieszczeń i odchyłek położenia, zwykle z odczytem na tarczy zegarowej. Stosuje się go do kontroli bicia, luzów i nierówności, a nie jako podstawowe narzędzie do bezpośredniego mierzenia średnic elementów.
Najczęściej mierzy się odchyłki: bicie osiowe lub promieniowe, niewspółosiowość, przemieszczenie elementu oraz zmiany położenia przy poruszaniu częścią. Czujnik pokazuje różnicę względem punktu odniesienia, dlatego świetnie nadaje się do diagnostyki "czy element pracuje równo".
Bicie tarczy to mała odchyłka położenia powierzchni podczas obrotu. Czujnik zegarowy ma końcówkę pomiarową i mechanizm wskazujący niewielkie zmiany przemieszczenia, więc podczas obracania tarczy łatwo odczytać maksymalne wychylenia i ocenić, czy tarcza "faluje" osiowo.
Typowo montuje się czujnik na statywie (często magnetycznym) stabilnie opartym o nieruchomy element. Końcówkę czujnika ustawia się prostopadle do mierzonej powierzchni tarczy, zeruje wskazanie, a następnie obraca tarczę i obserwuje rozrzut wskazań jako wartość bicia.
Nie jest to narzędzie pierwszego wyboru do pomiaru średnicy. Średnice czopów mierzy się zwykle mikrometrem (zapewnia bezpośredni odczyt wymiaru). Czujnik zegarowy może co najwyżej służyć w układach porównawczych lub do sprawdzenia odchyłek, ale nie zastępuje mikrometru.
Do grubości okładziny najczęściej używa się suwmiarki lub dedykowanej miarki, bo to pomiar wymiaru liniowego w milimetrach na większym zakresie. Czujnik zegarowy jest przeznaczony do małych odchyłek i łatwo nim popełnić błąd, gdy brakuje stabilnego punktu odniesienia.
Częste błędy to: niestabilne mocowanie statywu, ustawienie końcówki pod złym kątem, brak wyzerowania przed pomiarem oraz dociskanie końcówki w sposób zmieniający położenie elementu. Błąd daje też zabrudzona powierzchnia przylegania tarczy do piasty, która "udaje" bicie.
Sprawdza się je m.in. gdy występują drgania podczas hamowania, po wymianie tarcz/klocków, po naprawach piasty lub łożyska oraz gdy podejrzewa się korozję lub zanieczyszczenia na powierzchniach przylegania. Pomiar pomaga odróżnić usterkę tarczy od problemu montażowego.
Bicie osiowe dotyczy "falowania" wzdłuż osi obrotu (prostopadle do powierzchni tarczy), a promieniowe dotyczy odchyłek promienia/okrągłości (na obwodzie, w kierunku promienia). Na egzaminie zwracaj uwagę, czy mierzona jest płaskość powierzchni tarczy czy "okrągłość" elementu.
Ucz się przez skojarzenie "jaka wielkość i jaki przyrząd": średnica/grubość → mikrometr lub suwmiarka; odchyłka/bicie/luz → czujnik zegarowy. Dobrze jest też przećwiczyć schemat: stabilne mocowanie, punkt odniesienia, zerowanie, odczyt maksymalnej różnicy wskazań.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Czujnik zegarowy służy do pomiaru bardzo małych przemieszczeń i odchyłek, np. bicia elementu obracającego się."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla branży motoryzacyjnej (ćwiczenia z czujnikiem zegarowym)
  • Instrukcje serwisowe producentów dotyczące kontroli bicia tarcz/piarst (procedury pomiarowe)
  • Podstawy budowy i napraw układu hamulcowego – rozdział o diagnostyce drgań i bicia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego