W zadaniu podano masę ciała (10 kg) oraz przyspieszenie (2 m/s2) i zapytano, czy działająca siła wynosi 20 N. Kluczowa jest tu II zasada dynamiki Newtona, która opisuje związek między siłą wypadkową a ruchem:
F = m · a
gdzie:
- F – siła wypadkowa (w niutonach, N),
- m – masa (w kilogramach, kg),
- a – przyspieszenie (w m/s2).
Podstawiamy dane liczbowe:
F = 10 kg · 2 m/s2 = 20 kg·m/s2 = 20 N
Dlatego odpowiedź "Tak" jest poprawna: siła wypadkowa odpowiadająca takiemu przyspieszeniu ma wartość 20 N.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne lub mylące?
- Odpowiedź "Nie" przeczy bezpośredniemu wynikowi z F = m·a.
- Stwierdzenie "Zależy od wartości siły grawitacji" miesza pojęcia: grawitacja (ciężar) jest jedną z możliwych sił działających na ciało, ale przy danym przyspieszeniu siła wypadkowa ma określoną wartość m·a. Grawitacja wpływa na rozkład sił składowych, lecz nie zmienia faktu, że wypadkowa musi dawać 20 N, jeśli przyspieszenie wynosi 2 m/s2.
- Stwierdzenie "Zależy od wartości tarcia" jest typowym "haczykiem": tarcie może zmieniać, jaka siła napędowa jest potrzebna, aby uzyskać dane przyspieszenie, ale siła wypadkowa odpowiadająca temu przyspieszeniu nadal wynosi m·a. Innymi słowy: zmienia się siła przyłożona, a nie wartość wypadkowej przy zadanym a.
W praktyce mechanika (np. dobór napędu) często trzeba rozróżnić: (1) siłę wypadkową odpowiedzialną za przyspieszenie oraz (2) siły oporu (tarcie, grawitacja na pochyleniu), które zwiększają wymaganą siłę napędową. Na egzaminie warto zawsze najpierw ustalić, czy pytanie dotyczy wypadkowej, czy siły przyłożonej.